PISA тапсырмаларын әзірлеу бойынша әдістемелік мақала

«Әулиекөл ауданы әкімдігінің білім бөлімінің

Ш. Шаяхметов атындағы Сұлукөл орта мектебі» ММ

Баяндама

Химия және биология сабақтарына PISA типіне сәйкестендіріліп жасалған тапсырмалар әзірлеу

Аудандық биология және химия пәндерінің

әдістемелік бірлестігі.

Мұғалім: Шопанов А.Ж.

PISA Халықаралық зерттеуінің мақсаты 15 жастағыоқушылардың математикалықсауаттылығын, жаратылыстану меноқудағы сауаттылығын бағалау болыптабылады. Зерттеудің негізі мектепбағдарламасын меңгеруғана емес, жекетұлғаның дамуындағы білімін,танымын шыңдау, әртүрлі өмірлікжағдайларда шешім қабылдайалатын қабілеттерін дамытуғабағыттауболып отыр. Зерттеу кезінде білімалушылардың білім жетістігімен қатар,бағдарламаға қатысатын елдердіңерекшеліктерін анықтауға мүмкіндік

беретін факторлар қарастырылады. Бұлжиынтық сұрақтар арқылы оқутәрбиеүрдісін ұйымдастыруданбастап, отбасында баланың дамуына

қажетті жағдай жасауға кешенді баға беруболып табылады.

2013 жылы PISA-2012 нәтижелері ЭЫДҰтарапынан (Экономикалық ынтымақтастықжәне даму ұйымы) жарияланды. Аталмышзерттеу нәтижесінде, 65 елдің ішіндеқазақстандық қатысушылар математика

бойынша- 49, ғылыми жаратылыстанупәндері бойынша -52, ал оқу сауаттылығыбойынша 63-орынды иеленді.

PISA зерттеулерінің ұраны: «Өмір сүру үшін білім алу» .

«Учеба для жизни»

Функционалдық сауаттылық дегеніміз – оқу барысында алған білімдерін, іскерліктерін және дағдыларын өмірде кездесетін алуан түрлі мәселелерді шешу үшін кеңінен қолдана білу.

«Ойла-бірік - бөліс» стратегиясы.

Мұғалім сынып алдына мәселе қояды. Проблеманы бірлесіп шешу ортасын құрады.

Жабық типті тапсырмалар. Задания закрытого типа.

Америкадан Европаға әкелінген колорад қоңызының популяциясының тым көбейіп кетуінің себебі:

а) климаты жайлы болғандықтан;

б) қыс қарлы болғандықтан;

в) климаты ылғалды болғандықтан;

г) бунақдененің табиғи жауы болмағандықтан.

Жыртқыштардың ауру және әлсіз жануарларды жоюы, популяция санын:

а) азайтады;

б) көбейтеді;

в) маусымға қарай өзгеріп отырады;

г) белгілі бір деңгейде тұрақтанады.

Биологиялық алуантүрліліктің азаюы мына себептен болуы мүмкін:

а) ресурстарды пайдалану қарқынының өсуінен;

б) түрлердің эволюциялық қартаюынан;

в) түрлердің басқа экосистемаларға көшірілуі.

Улы химикаттардың су қоймаларына төгілуі, химиялық тыңайтқыштардың мөлшерден көп себілуі, экожүйелерге үлкен өзгерістер әкелуі мүмкін. Себебі бұл фактор:

а) антропогендік;

б) биотикалық;

в) лимиттеуші;

г) метеорологиялық.

Еркін жауап қайтаруға арналған тапсырмалар: (Задания со свободноконструированным ответом или задания свободного изложения).

Логикалық есеп.

Күзде шаруа жерді жыртып,құнарландыру мақсатында калий селитрасын сеуіптастады. Бірақ келесі жылы өнім бұрынғыдай болыпқалды, ешқандай нәтиже болмады. Неге?

--Себебі нитраттар көктемде еріген қар суымен оңай шайылып кетеді.------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Сен білесің бе? Оқушының есіне.

Массасы 1т жүгері топырақтан 14кг азот; 2,5кгфосфор; 3,5кг калий; 1,5кг күкірт әкетіп отырады.Сөйтіп топырақтың құнарлылығы кеміп, тыңайтқыш

қолдану қажеттілігі туады.Кенеулі элементтердің жетіспеушілігінен

өсімдіктерде ауытқулар пайда болады.

Азот

жетіспеген жағдайда — өсімдіктің жапырағыбозғылт жасыл болып, бойы өспей қалады.

Фосфор

жетіспегенде – жапырақта қара-қошқыл дақтарпайда болып, өсімдіктің гүлденуі баяулайды.

Калий

жетіспесе — жапырақтардың ұшы сарғайып, қурайды,фотосинтез қарқыны төмендейді.

Тыңайтқыштарды өсімдікке қажетті мөлшерденартық та беруге болмайды, ол адам өмірі үшін қауіпті.Нитраттардың және оның туындыларының артық

мөлшерінің адам ағзасына әсері: гемоглобинніңтүзілуі нашарлайды, ферменттік жүйенің қызметініңбұзылуы, орталық жүйке жүйесінің, жүрек қантамырларының, эндокриндік жүйенің, зат алмасуқызметтеріне әсер етеді, иммундық жүйенің бұзылуы,ағзада түзілген нитрозоаминдердің концерогенді әсері, ағзаның канцерогенді, мутагенді және басқа дафакторларға төтеп беруі төмендейді.

Фосфор – органоген-элементжәне зат алмасуда маңыздырөл атқарады.Ол жануарқаңқасының құрамына, тісқұрамына кіреді. Азот сияқтыфосфорөсімдік пен жануарнәруызының негізгі құрамбөлігі. Фосфор өсімдіктердіңдәнінде, жануарлардың сүтінде,қанда, ми мен жүйкеұлпаларында кездеседі.

Мысалы: ересек адамдардыңсүйегінде 600 г, ет ұлпасында 56г, жүйкежүйесінде 5г-ға дейінфосфор болады. Жануарлар менадамдар фосфорды өсімдікарқылы қабылдайды.

Нитратомер құралы жөнінде не білесің?

Бұл құралды шет елдерде қарапайым үй шаруашылығындағы кісілер қолдана береді.

Не үшін қолданады?

Нитраттардың концентрациясы (ПДК) қанша болуы тиіс?

Иә/Жоқ жауаптарын қою тапсырмалары.

Шойын қозғалтқыштардың блоктары мен цилиндрлерін жасауға қолданылады.

Иә/Жоқ

Болат жеңіл және жүк машиналар мен станоктар, темір жолдар мен кемелер жасауға қолданады.

Иә/Жоқ

Латунь гайкалар, болттар, автомобиль детальдарын, конденсаторлық трубалар жасауға қолданылады.

Иә/Жоқ

250 г Nа2СO3, 250г СЖЗ және екі флакон силикат желімінің (Nа2 SiO3) 10 л судағы ерітіндісін тұрмыста, мына заттарды тазалауға қолдануға болады:

табалар мен қазандарды,