Пиза тапсырмалары

Физика.

1-ТАПСЫРМА Қызу жұмысПетр өзінің ескі үйін жөндеп жатыр. Ол көлігінің жүк бөлігінде суы бар бөтелке, бірнеше шегелер мен ағаш кесінділерін қалдырып кетті. Көлік күннің астында 3 сағат тұрған соң, оныңішіндегі температура 40ºC-ге жетті. Көліктің ішіндегі заттар қандай күйге ұшырайды?Әрбір пайымдауда «Иә» немесе «Жоқ» жауаптарының бірін айналдыра сызыңыз.

Сұрақ 1: қызу жұмыс

Көліктегі заттармен келесі жағдайлар болды ма? Иә / Жоқ

Барлық заттардың температурасы бірдей болды

Иә / Жоқ

Біраз уақыттан кейін су қайнай бастады

Иә / Жоқ

Біраз уақыттан кейін шегелер ыстықтан қызара бастады

Иә / Жоқ

Сұрақ 2: Қызу жұмыс

Петр өзіне температурасы 90ºC бір шыны кофе және бір шыны 5ºC мұздай минералды су құйды. Екі шыны мен сусындардың көлемдері бірдей. Петр отырған бөлменің температурасы болса 20ºC шамасында болған. Кофе мен минералды судың температурасы 10 минут өткен соң кандай болуы ықтимал?A. 70ºC және 10ºCB. 90ºC және 5ºCC. 70ºC және 25ºCD. 20ºC және 20ºC

2-ТАПСЫРМА: Жұлдыздар жарығы

Шолпан жұлдыздарға қарағанды ұнатады. Бірақ қалада тұрғандықтан, ол түнде көп жұлдыздарды көре алмайды. Алдыңғы жылы Шолпан ауылға барғанда, қалада көрінбегенкөптеген жұлдыздарды көрді.

Сұрақ 1: Жұлдыздар жарығы

Неліктен ауылды жерде қалаға қарағанда көбірек жұлдыздарды көруге болады?A. Қалада ай жарығырақ, сондықтан ол көптеген жұлдыздардың жарығын жауып тастайдыB. Ауылды жерлерде қалаға қарағанда көбірек щаң-тозаң бөлшектері бар, сондықтан ол жарықты қамтып көрсетедіC. Қала жарығының молдығынан көптеген жұлдыздарды көру қиынға соғадыD. Көлік және үйлерден жылу бөлінуіне себепті қаладағы ауа әлдеқайда жылылырақ

Сұрақ 2: Жұлдыздар жарығы

Шолпан жарық емес жұлдыздарды бақылау үшін линзасы бар телескопты қолданады.Неліктен линзасы бар телескоптар жарық емес жұлдыздарды бақылауға мүмкіндік береді?A . Линза үлкенірек болған сайын, ол көбірек жарық жинайдыB . Линза үлкенірек болған сайын, ол улкенірек ұлғайтадыC. Үлкен линзалар молырақ аспан кеңістігін көруге мүмкіндік бередіD . Үлкен линзалар жұлдыздардағы күңгірт түстерін көруге мүмкіндік береді

3-ТАПСЫРМА : Термометр

Термометр - дененің, заттың, ауаның температурасын өлшеуге арналған аспап. Термометрді қазіргі түріне 1723 жылы Фаренгейт келтірді және оны қалай істейтінін суреттеп берді. Басында ол да өз трубкаларын спиртпен толтырды, сосын барып сынапқа көшті. Өзінің шкаласында нөл деп ол қар мен нашатыр немесе ас тұзымен араласқандағы температураны алды. Ал судың қатуының бастауы деп 32° градусты, ал сау адамның денесінің температурасы ретінде ол 96° алды. Сосын ол судың қайнау температурасын анықтады, ол 212° тең болды. Мұздың еруі мен судың қайнау температурасын 1742 жылы Цельсий нақтылап көрсетті, бірақ басында ол 0°-ты қайнау, ал 100°-ты қату температурасы ретінде көрсетті.

Сұрақ 1: Термометр

Термометрдің жұмыс істеу принципі қандай құбылысқа негізделген?

A. Температураның артуына байланысты сұйықтың қысымының артуына негізделген

B .Температураның өзгеруіне байланысты термометрдың ішіне құйылған сұйықтықтың көлемінің өзгеруіне негізделген

C. Температураның өзгеруіне байланысты термометрдың ішіне құйылған сұйықтықтың массасының өзгеруіне негізделген

D .Температураның өзгеруіне байланысты сұйықтың қысымының өзгеруіне негізделген

Сұрақ 2: Термометр

Суретте күн сәулесі түсіп тұрған 3 бірдей спиртті термометр кескінделген. Қай термометрдің көрсеткіші бірінші болып өзгереді?

1- термометр 2- термометр 3- термометр

(қызыл түсті спирт) , (күлгін түсті спирт), (түссіз спирт)

A. 1- термометрдің B. 2- термометрдің

C. 3- термометрдің D. Үшеуінде бірдей

Сұрақ 3: Термометр

Термометрлердің түрлеріне байланысты төмендегі берілген пікірлер дұрыс па?

Төменде келтірілген мүмкін пайымдаулардың әр қатарынан «Иә» немесе «Жоқ» деп айналдыра сызыңыз

Төмендегі пайымдаулар дұрыс па?

Иә / Жоқ

Сынап және спирт термометрлерінің көрсетуі тек бір тірек нүктеге ғана сәйкес келеді

Иә / Жоқ

Сынапты термометрмен мұқият болу керек, себебі сынап буы – үлы

Иә / Жоқ

Арктиканы зерттеушілер спиртті термометрлерді таңдап алады

Иә / Жоқ

Сұрақ 4: Термометр

Неліктен температураны арттырғанда газ бен сұйықтың көлемі ұлғаяды?

A. Молекулалар саны артады

B. Олардың молекулалары көбейеді

C. Олардың молекулалары сирек соқтығысады

D .Олардың молекулалары жылдамырақ қозғалады

Оқу сауаттылығы

«Тулардың да тарихы бар»

Әлемде жалғыз-ақ вексиллология (вексиллюм –ту деген латын сөзінен шыққан, вексиллология –ту туралы ғылым) институты бар. 1973 жылы Лондонда вексиллологтердің бесінші конгресі өткізіліп, оған 14 елден 57 делегат қатысты. Кнгрестің төрағасы болып вексиллология институтының директоры американдық Уитни Смит сайланды. Смит конгресте өзі басқарған институттың нәтижелі жұмыс істеп жатқанын зор интуиазммен хабарлап, оған мысал ретінде Оңтүстік Американың Гайана мемлекеті институт жасаған ту суретінің жобасын қабылдағанын айтты. Мемлекеттік тулар мәселесіндегі қиындықтарды шешу үшін вексилологтер тәуелсіздік алған жаңа мемлекеттердің туларын жасау бір жерден басқарылғанын дұрыс деп есептейді. Мысалы, Индонезияның туы Монаконың және Польшаның туларына ұқсас болып кеткен.

Конгреске қатысушылар «Барлық мемлекеттердің туларынан жаугершілік рухты білдіретін рәміздер алынып, бейбіт еңбек рәміздері бейнеленсін» деген үндеу жарияланады.

«Табиғат ғажайыптары» кітабынан.

Келесі сұрақтарға жауап беру үшін,жоғарыда келтірілген «Тулардың да тарихы бар» мәтінін пайдаланыңдар.

Сұрақ 1: «Тулардың да тарихы бар»

Егер мәтінге сенетін боласақ «Барлық мемлекеттердің туларынан жаугершілік рухты білдіретін рәміздер алынып, бейбіт еңбек рәміздері бейнеленсін» деген үндеу жарияланған. Үндеуді жариялауға 14 елдің делегаттарының қатысуына не себеп болды деп ойлайсыңдар?

1 Жауап: Үндеуге 14 елдің делегаттарының қатысуына мемлекеттік тулар мәселесіндегі қиындықтарды шешу. Тәуелсіздік алған жаңа мемлекеттердің туларынан бейбіт өмірдің нышаны айқын сезілуін және бір үлгіде жасалынып кетпеуін, бір жерден басқарылуын дұрыс деп есептейді.

Біздің Мемлекеттік Ту халықаралық сарапшылар тарапынан жақсы баға алған. Бонн қаласындағы Дүниежүзілік вексилология ғылыми-зерттеу институтының директоры Р. Климеш мырзаның 1992 жылы жазған хатында біздің Мемлекеттік Туға жоғары баға берген көрінеді. Осындай жақсы лебіздер АҚШ, Германия, Ресей елдерінің тутанушылар тарапынан да айтылған.

«Алтын бесік» журналы

Келесі сұрақтарға жауап беру үшін жоғарыда келтірілген мәтінді пайдаланыңдар.

Сұрақ 2: «Тулардың да тарихы бар»

Вексилология –ту туралы ғылым. Қалай ойлайсың, вексикология институты қазір жұмысын жандандырып жатыр ма? Жауаптарыңызды растайтын мысалдар келтіріңіз.

2 Жауап: Вексилология институты 1973 жылдан бері өз жұмысын жалғастырып жатыр.

Әр халықтың, әр ұлттың жанына жақын, айрықша қастерлейтін өз баяуы, өз түсі де болады. Осыған орай ұлттық бояу деген ұғым кең тараған. Оның терең танымдық мәні, қолдану үрдісі және әріден бастау алатын төл тарихы болады.Алғашқы геральдистердің бірі Ансельм жасаған кесте бойынша, ол-адалдықтың, кіршіксіз тазалық пен бейкүнә пәктіктің нышаны, әрі осы реңдес ту көтерген елдің саясатына ерекше сенім көрсетуге болады деген ойға жетелейді.

«Қазақстан рәміздері» кітабы

Келесі сұрақтарға жауап беру үшін жоғарыда келтірілген мәтінді пайдаланыңдар.

Сұрақ 3: «Тулардың да тарихы бар»

Бұл мақалада не айтылды?

А. Вексиология институты

В. Рәміздердің тарихы

С. Мемлекеттік туға жоғары баға беріді

Д. Ұлттық бояу

Е. Тутанушылар

4. Есімдіктің мағыналық түрлерін жазыңыз.

Жауап: Жіктеу, Сілтеу, Сұрау, Өздік, Жалпылау, Белгісіздік, Болымсыздық.

Топырақты қорғау

1-сұрақ