Пластикалық алмасу және нәруыз алмасуы, 10 сынып

Сабақ жоспары

Пән: Биология Күні:

Сыныбы: 10 а,ә,б,в

Сабақтың тақырыбы: Пластикалық алмасу.Нәруыздың биосинтезі

Сабақтың мақсаты: Жасушадағы энергетикалық алмасу немесе организмнің тыныс алуы туралы оқушыларға түсініктеме беру.

1. Тыныс алу және жану

2. Гликолиз процесі

3. Гликолиздің дайындық кезеңі

Сабақтың түрі: аралас (ашық сабақ)

Әдіс-тәсілі: Сұрақтар мен тапсырмалар, постер қорғау арқылы

Көрнекілігі: Интерактивті тақта (слайд), плакат, стикер,пламастер

Сабақтың барысы:

I.Ұйымдастыру: Сәлемдесу, сыныпты түгендеу, оқушыларды топқа бөлу

II.Үй тапсырмасын тексеру: § 24. Жасушадағы зат алмасу.Пластикалық алмасу оқу, мазмұндау.

Өтілген материалға шолу

1- тапсырма: «Сызықтық диктант»

Оқулықпен жұмыс: берілген сөйлемдегі бос орынға тиісті сөзді қою

128 бетте

1. Метаболизм __________ болып ___________ бөлінеді.

2. Катаболизм процесі кезінде ___________ заттар түзіледі.

3. Анаболизм процесі кезінде ___________ синтезделеді.

4. ___________ - белгілі бір тәртіппен кезектесіп жүретін химиялық реакция.

5. Пайдалы жұмысқа жарамайтын энергия ___________ деген өлшеммен сипатталады.

2 -тапсырма: Кестені толтырыңдар

Зат пен энергияның алмасуы

Реакцияға түсетін заттар

Реакцияның нәтижесі

Зат алмасудың сатылары

Катаболизм (ыдырау реакциясы)

Анаболизм (синтездеу реакциясы)

III. Жаңа білімді қалыптастыру

Тыныс алу туралы ілімнің негізін қалаушылар –М.В.Ломоносов (1757) және А.Л.Лавуазье (1777) болып саналады. Олар «Жану дегеніміз- жанатын дененің ауадағы оттекпен қосылуы» деген болатын. Сондықтан заттардың оттекпен қосылуы тотығу, ал ажырауы тотықсыздану деп аталатынын химия пәнінен білесіңдер.

Жану кезінде энергия жылу түрінде бөлінсе, ал тыныс алу кезінде бөлінген энергия тіршілік процестеріне жұмсалады екен.

Тыныс алу процесі: С6 H12O 6 + 6O2 = 6CO2+6H2 O + 2881 кДж\моль

Бұл теңдеуден тыныс алу мен жану процестерінің ұқсастығын және тыныс алудың фотосинтезге қарама-қарсы процесс екендігіне көз жеткіземіз.

Ферменттердің қатысымен глюкозаның тотыға отырып ыдырауын гликолиз процесі дейді. Ол гректің «glykys» - тәтті, « lysis» -ыдырау деген сөзінен шыққан.

Постер қорғау (10 мин беріледі. Уақыты 1, Мазмұны 1,Әсемдігі 1)

I топ: Тыныс алу және жану

II топ: Гликолиз процесі

III топ: Гликолиздің дайындық кезеңі

Топтар 2 жұлдыз бір ұсыныс арқылы бір-бірін бағалайды.