Психиатрия пәні және даму тарихы презентациясы

Психиатрия пәні және даму тарихы

Психиатрия - адам психикасының бұзылуының шығу себептерін, патогенезін, клиникасын, емдеу мен аурудың алдын алу әдістерін зерттейтін ғылым.

Грекше: - «психе» - жан және «иатрио» - емдеу деген сөздердің қосындысы.

Психикалық аурулар әрбір дәуірдегі философиялық көзқарастарға байланысты әртүрлі қабылданды.Демокрит адам психикасы көк еттің (френикус) астында орналасады деп есепеген. Осы күнге дейін «френ» деген сөз психиатрия саласында кеңінен қолданылып келеді. Мысалы: шизофрения, олигофрения, циклофрения т.б. Психиканың бұзылуын (мидың ойлау қабілетінің бұзылуы) кейде психоз деп те аталады. Бұл мида өзгеріс болғандықтан айналадағы шындықты, өзін-өзі білудің, жүріс-тұрыстың бұзылуына байланысты жалпы организмнің ауруы.

Әртүрлі соматикалық ауруларда кездесетін психикалық өзгерістерді де психиатрия ғылымы зерттейді. Медицинаның қай саласында жұмыс істесе де, әрбір медицина қызметкерлері психиатрия ғылымынан хабардар болуға тиісті.

Ерте заман тарихында көз жіберсек ұлы математик - Пифагордан, Гипократтан бастап, Гален, Аретей, бертін келе И.П. Павлов ми, жоғарғы нерв қызметінің әр түрлі типтерін ашты. Осы күнге дейін қолданылып келе жатқан: меланхолия, мания, эпилепсия атаулары сол кісілердің еңбектерінен алынған. Ерте заманда ғылым мен медицинаның шіркеудің қарауында болуы орта ғасырдағы психиатрия ғылымын дамытпады.

Ауруларды - «сиқыршы,жын-шайтан, мыстан» деп отқа өртеп, жандарын қинап «емдемек» болды.ХVІ-ХVІІ ғасырларда ауруларды өлтіру арқылы бұл індеттен құтылдық деп есептеген.

Алғашқы психикалық ауруханалар шығыс елдерінде: Бағдатта, Дамаскіде, Каирде ашыла бастаған.1560 жылы Константинопольда (Түркия) Сүлейман сұлтан психикалық аурухана салдырды.

Осы шығыста Әбу-Әли-Ибн-Сина ауруларға дәріменен емдеуден басқа жұмыс істетіп, әуенмен (музыка) емдеуді ұсынған.

Батыс елдерінде ойлау қабілеті бұзылған ауруларды ауру деп есептей отырып, оларды түрмеге ұқсас мекемелерде ұстауын, жазалауын тоқтатпады, мысалы, Англияда шынжырмен шырмалған жалаңаш ауруларды бай адамдар ақша төлеп келіп мейрамдарда «тамашалаған».

Феодализмнен капитализмге өту кезеңінде (ХVІІІ ғасырдың аяғы, ХІХ ғасырдың соңы) білімнің барлық салаларында алға даму ағымы басталды. Психиатрия саласында еңбек еткен Филипп Пинель өзінің досы жатқан ауруханаға жиі барып алғаш рет Францияда ауруды құрсаған шынжырды шештірді. 1792 жылдан бастап өмір бойы адам төзгісіз жағдайда болған бірнеше адам босатылды. Шынжыр, орнына тыныштандырғыш көйлектер пайда бола бастады.Бірақ емдеуге қолданылатын шаралар көбіне аурудың басына бірнеше шелек салқын су құю, жоғарыдан лақтыру және дүре соғу сияқты шаралардан аспаған. Әсіресе неміс психиатриясы жалған ғылыми көз қарастарымен танылды. Эммануил Кант сандырақтың түрлерін дәрігерлер емес, философтар емдеу керек деп тапты.

Неміс психиатриясының көрнекті өкілдері Гризенгер және Крепелин болып табылады, олар әр аурудың көрінетін белгілерінен басқа ағымы, себебі, патогенезі мен патанатомиясы бар екенін көрсетті.