Психология әлеміне саяхат, тоғызыншы сыныпқа мақала

Жасөспірім оқушылардың ата-анасына кеңес

Мақсаты: Жасөспірімдер арасындағы суицидтің алдын алуға, отбасының оқушы үшін маңызды екендігін ата-анаға жеткізу, ата-ана мен бала арасында жылы қарым-қатынас орнату.

Өзіне-өзі қол жұмсау тек біздің елімізде ғана емес, қазір бұл құбылыс әлемнің қай түкпірінде болса да кездеседі. Баспасөздің мәліметі бойынша, дүниежүзінде жыл сайын тоғыз жүз мыңға жуық адам өз еркімен өмірмен қош айтысатын көрінеді. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы соңғы елу жылда әлемде өз-өзіне қол салғандар саны бір жарым есе артқанын хабарлады. Статистикалық мәлімет Алматы облысында жыл басынан бергі тоғыз айдың ішінде 331 адам өзіне қол жұмсау арқылы өмірден кеткенін көрсетті.

Жасөспiрiмдер суицидiнен Қазақстан АҚШ-тан кейiн әлем бойынша үшiншi орында тұр.

КЕСАПАТ КӨРСЕТКIШ

Дүниежүзiлiк денсаулық сақтау ұйымының мәлiметiне сүйенсек, елiмiзде 100 мың тұрғынға шаққанда 53 адам өзiне қол салып, қаза болады. Дәрiгерлердiң айтуынша, 1996 жылы елiмiзде 4796 суицид тiркелген. Өткен жылдың 9 айында 3 мыңнан астам адам өмiрiмен қоштасқан. 2008-2010 жылдар аралығында елордада кәмелетке толмағандар тарапынан өз өмiрiн қиюға 63 талпыныс жасалған. Бұл қайғылы статистика халықтың психикалық денсаулығының төмендiгiн көрсетедi. Соңғы жылдары жасөспiрiмдер арасында суицидтық белсендiлiк артып барады. Себебi, жасөспiрiмдер суицидiнен Қазақстан АҚШ-тан кейiн әлем бойынша үшiншi орында тұр. Жалпы, ғаламда жыл сайын шамамен миллионға жуық адам өз-өзiне қол салып, көз жұмады. Олардың 8 мыңы – қазақстандықтар, яғни республикада әр сағат сайын бiр адам өз еркiмен өмiрмен қош айтысып жатады. Оның басым бөлiгi әйелдердiң үлесiнде. Бiр атап өтерлiгi – елде адам өлтiргендерге қарағанда өз-өзiн өлтiргендер саны әлдеқайда көп екен. Бұл қайғылы статистика өз-өзiне қол жұмсауда Қазақстанның алдыңғы қатарда екенiн көрсетiп отыр.

СУИЦИДТIҢ СЕБЕБI НЕДЕ?

Елiмiздiң Бас прокуратурасы балалар суицидiне байланысты зерттеу жүргiзiп, оларды өлiмге итермелейтiн факторларды анықтауға тырысқан. Бiрiншi кезекте баланың әлеуметтiк-психологиялық жағдайы күрделi болуы мен тұрмыс деңгейiнiң төмендiгiмен байланыстырған. Алайда, осы күнi жан қиып жатқан жеткiншектер арасында ауқатты отбасыдан шыққан балалар да бар. Жасөспiрiмдер арасындағы суицидтi мамандар өтпелi кезең мен баланың жас ерекшелiгiмен байланыстырады. Тек, бiрен-сараны ғана мектеп психологтарының төмен деңгейде дайындалып жатқандығымен және отбасылық тәрбиенiң сауатсыздығынан екенiн мойындап отыр.

Дүниежүзiлiк денсаулық сақтау ұйымы суицидтiң 800 түрiн анықтаған. Оның 41 пайызы белгiсiз, 19-ы жазалау алдындағы қорқыныш, 18-i iшкi күйзелiс, 18-i отбасылық жағдай, 6-уы сезiмге, 3-i қаржылық дағдарыс деп көрсеткен. Сондай-ақ денсаулығының нашарлығы да өзiне-өзi қол жұмсауға итермелейтiн фактор болып белгiленген. Психолог мамандардың айтуынша, суицидке итермелейтiн жалғыз себеп – ол жалғыздық. Бiзге белгiлi болғандай, елордада өз еркiмен жан тапсырған жасөспiрiмдердiң екеуi өлiмнiң себебiн баянсыз махаббатпен байланыстырған. Тағы бiр бала ата-анасының ажырасып, басқа отбасы құрғанын көтере алмаған. Үшiншiсi соңына қалдырған хатында өзiнiң жақсы бала, үлгiлi оқушы екендiгiне сенiмсiз екенiн айтқан. Бiр қызығы, мемлекет пен үкiметтiк емес ұйымдар тарапынан бұл кеселдiң себебi мен оны шешуге бағытталған әлеуметтiк зерттеу жоқтың қасы. Кезектi өлiм орын алғанда, ата-ана, мектеп, полицейлер болып үш жақтан анықтауға кiрiседi. Яғни, оның алдын алып, ауырмайтын жол iздеу қажеттiгi сол кезде ғана қолға алынады. Ата-ана баланың көп уақытын мектепте өткiзетiнiн айтып, кiнәнi сырттан iздейдi. Ал мектептегi ұстаз болса, оның себебiн отбасылық проблемамен байланыстырып, ата-анаға…