Қ. Күржіманұлы Есқали сұпыға айтқаны сабақ жоспары

Сабақ: қазақ тілі

Мектеп: Шаған ЖОББМ

Күні:8.11.2018

Мұғалімнің аты-жөні: Жолдасқалиева Г.Ж

Сынып:10ә Қ. Күржіманұлы

Қатысқаны: Қатыспағаны:

Сабаққа негізделген оқу мақсаттары:

1.Қашаған Күржіманұлы, оның «Есқали сұпыға айтқаны» өлеңі туралы толық мағлұмат ала алады.

2. Қашаған Күржіманұлы шығармасының тақырыбын ашады .

3.Әдеби теориялық тұрғыдан талдау жасай алады.

Сабақ мақсаттары: анықтауыш туралы білімдерін толықтыру

Барлық оқушылар: Ерекшелігін анықтай алады

Оқушылардың басым бөлігі:сөз қолданыстарымен дәлелдейді

Кейбір оқушылар: толық сатылай кешенді талдау жасай алады.

Алдыңғы оқу:

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар

Ресурстар

Басталуы

Ой шақыру «Ақын деген кім?» «Жырау деген кім?» «Жыршы деген кім?»

«Қазақ әдебиеті энциклопедиясында»: «Жыршы – жыр айтушы, таратушы. Жыршылар домбыраның не қобыздың сүйемелдеуімен мақаммен, әнмен айтады. Сондай-ақ эпикалық шығармаларды да орындайды» деген жауап бар. Жыршы жыраулармен бірге өмір сүрген және оған дейін де болған. Әдебиет тарихында жыршылар орны ерекше. Себебі, бүкіл жыраулар поэзиясы болсын, эпостық жырлар болсын, халық ауыз әдебиетінің барлық үлгілері осы жыршылар арқылы жеткен.

Ақын — поэзиялық туындыларды (өлең, жыр-дастан, поэма) ауызша айтып не жазып шығаратын өнер иесі, халықтың көркемдік талғамын қалыптастырып, жалғастыратын сөз шебері.

Жырау - қазақ әдебиетінің көрнекі өкілі. Әдебиетте де тарихта да маңызды орын алар тұлға. «Жырау - өз жанынан шығарып айтатын және эпикалық дастандар мен толғауларды орындайтын халық поэзиясының өкілі жырау атауы-«жыр» сөзінен туындайды» деген түсінік жырауға «Қазақ әдебиетінің» энциклопедиясында берілген.

Оқулық

Ортасы

Бұл шығарма несімен құнды?

Оқушыларға шығарманы толық оқып, мазмұнын меңгеріп келу тапсырылған.

«Ой жинақта жоспарлап» (жоспар құру)

1. Қонақтар және жігіттер ойы.

2. Кесірлі келін.

3. Сараң сұпы.

4. Қара домбыраның қасиеті.

(Осы жерде бұл шығарманың тек адамгершілікті, имандылықты уағыздайтын ғана емес, бүкіл дүние жүзінің дүйім поэзиясынан кәдімгі ағашты осыншама қадір тұтып, мақтауын жеткізген, асыра жырлаған құнды туынды екенін айту.)

Бүкіл дүние жүзінің дүйім поэзиясында кәдімгі ағашты осыншама қадір тұтып, мақтауын жеткізген, асыра жырлаған Қашағаннан өзге ақын болмаған. Жаратылыстың адамзатқа деген жақсылығын ағашты сипаттау арқылы осыншама ұтымды суреттеп беру ақынның өте білімділігін көрсетеді.

- Оқушылар, өлең бойынша ағаштың алуан түрлі пайдасы

туралы өздеріңіз айтып шықтыңыздар. Сол талдаудың қай жерлерінде тірі ағаш сипатталады?

Жауабы: Жаның сая табатын,

Орман болған бұл ағаш.

Қорыққанда жалғызға,

Қорған болған бұл ағаш.

Бұтақтары бүгіліп,

Көктен төмен үңіліп,

Қарның ашып келгенде

Жүрегіңді жалғауға

Нәсіп болған бұл ағаш.

Сұрақ: «Ағаштар ғаламы – тазалық ғаламы» деген жолдарға түсінік беріңіз.

Жауабы: Ағаш дегеніміз – Жаратушы иеміздің ғаламды тазартып тұру үшін жаратқан ерекше бір қуат күші.

Оқушылар, көне дәуір философиясы ағашты адаммен егіз бауыр деп танығандығын білеміз. Олар адамның сыртқы тұлғасын да ағашқа ұқсатады. Қолыңды екі жаққа жайып жібергенде өзіңді бәйтеректей сезінетінің бар. Аяқ астынан ерекше бір қуаныш билегенде, адам өзі байқамастан қолын көкке көтере шаттанады екен.

Сұрақ: Төменгі сыныптарда ағаштың қасиетіне, киесіне байланысты айтылатын шығарма болды ма? Қандай?

(Шерхан Мұртаза. «Жүз жылдық жара»)

Әлдеқайда жолың түсіп Молдавияға бара қалсаң, Кишинев деген астанасының дәл ортасындағы бауда Пушкин көрді бір ағаш тұр. Оның паспорты да бар...