Қайта өрлеу және Италиядағы гуманизм презентациясы

Тақырыбы :

Қайта өрлеу және Италиядағы гуманизм

Г уманизм мен Қайта Өркендеудің Италияда ХІ-ХУ ғасырларда басталған гүлденуі ХУІ бірінші жартысында да жалғаса берді. Шұғыл өзгерісті кезеңде қалалардың күрт өскендерінен кейін олардың экономикалық жағынан құлдырауы сезіле бастаған кезде, мәдениет саласында бұрынғысынша үлкен ойшылдар мен ғалымдар еңбек етіп, өнердің данышпандық шығармалары туындап жатты. Бұл кезең Жоғарғы қайта өркендеу деген атқа ие болды. Флоренция, Венеция, Милан және басқа қалаларда скульптура, архитектураның ұлы шеберлерінің творчествосы өзінің шарықтау шыңына жетті. Бұл кезеңдегі Италияның өнері Европаның барлық елдеріне де ықпал жасады.

ХУІ ғасырдағы Италия өнерінің жарқын гүлденуі, ХІУ-ХУ ғасырларға тән болған экономикалық және сонымен байланысты рухани өрлеумен түсіндірілді. Бұл өрлеу кенеттен үзіліп те қалмады. Әдебиет пен бейнелеу өнерінде және ғылымның кейбір жеке салаларында бұрыннан қалыптасып үлгерген дәстүрлер мен кәсіптік-техникалық дағдылар із-түссіз жоғалып кеткен жоқ еді.

Итальян тілі. Итальян мәдениетінің дамуы итальян тілінің қалыптасуымен тығыз байланыста өрбіді. ХІІІ ғасырдан бастап көптеген жергілікті диалектілердің ішінен флоренциялық диалект бірінші орынға шығып, итальян әдеби тілінің негізіне алынды. Көпшілікке белгілі ұлы ақындар мен жазушылардың- Дантенің, Петрарканың, Боккаччоның творчесвосы итальян тілінің қалыптасуына ықпал етті. Дантенің “ Халықтың сөйлеу тілі туралы ” және “ Той ” атты трактаттары, оның “ Тәңір комедиясы ” бірегей, жалпы халықтық тілдің қалыптасу негізін қалады. Дантеден кейінгі итальян жазушаларының көпшілігі флоренциялық диалектімен пайдаланды. Қайта Өркендеу кезеңінің жазушылары мен ғалымдары Леонардо да Винчи, Галилео Галилей және басқалары итальян тілін онан әрі дамыта түсті. 1582 жылы Флоренцияда құрылған Круска Академиясы 1612 жылы итальян тілінің ең алғашқы үлкен сөздігін басып шығарды

Бейнелеу өнері. Жоғары Қайта Өркендеу берген көптеген тамаша таланттардың арасындағы ең бір жарқын тұлғалардың, “ ой-өрісінің кеңдігі, құштарлығы мен характері, сегіз қырлы, бір сырлы мінезі және білімпаздығы жағынан алыптардың ” - бірі данышпан ойшыл, терең білімді ғалым-зерттеуші, архитектор, инженер, конструктор және суретші Леонардо да Винчи еді (1452-1519) . Оның өмір-баяны сол кездегі Италияның мәдениет саласындағы жағдайларының барлық өзіндік өзгешеліктерін айқын ашып береді. Леонардо- Флоренция бюргерінің, нотариусының артықшылықтарымен пайдаланған цех мүшелерінің бірінің, Флоренцияға таяу Винчи деген жердегі поместье иесінің некесіз туған баласы. Леонарданың шешесі- таулы Анканодан шыққан қарапайым шаруа әйел. Леонардо 14 жасында флоренциялық скульптор , живописьші және алтын ісінің зергері Верроккьоның мастерскойына шәкірт етіп берілді . Мұнда Леонардо басқа талатты шәкірттермен бірге оқып-үйренудің он жылдық курсынан өтті . 1476 жылы Леонардо оқуын аяқтап, өз бетімен өмір сүрудің жолына түседі. Леонардо заказчиктердің жұмысын орындайды.

1481 жылы Леонардо Сан-Донайто монастырының монахтарынан “ Сиқыршылардың ғибадаты ” деген тақырыпқа картина жазуға заказ алды. Жұмыс процесінде өзі шешуге тиісті көптеген ғылыми мәселелер туындады: бұлар адамның анатомиясының, перспективаның және тағы басқаларының мәселелері еді. Леонардо көркем шығармаларды жазумен зерттеуші-ғалым айналысты. Бірақ Леонардоның Флоренцияда күн көрерлік табысы болмады, сондықтан ол Миланның билеушісі Лодовико Мороға соғыс инженері ретінде қызмет істеуге тілек білдірді. Леонардо “ герцог инженері ” қызметіне алынды.

1499 жылы Леонардоның Миоанда өткізген өмір кезеңі аяқталады, Миланды француз армиясы басып алды. Леонардоның сергелдеңде өткізген жылдары басталды. Ол Венецияға сапар шегеді, арада 18 жыл өткен соң Флоренцияға қайта оралып, Чезаре Борджға қызметке кіреді.

Итальян халқының кемеңгер ұлы 1519 жылы Францияда дүние салды. Қажымас ғұлама зерттеуші өзінің өмірін туған халқының пайдасы жолында сарп етті. Оның мақсат-мүддесі – батпақты өңірді құрғатып, канал салу, егіншілік жағдайын жақсарту, тіпті адам еңбегін жеңілдететін әр түрлі құрал-саймандар жасап шығару болды.

Леонардо да Винчимен қатар көптеген талантты суретшілер, инженерлер, жазушылар мен ғалымдар өмүр сүріп, жұмыс істеді. Итальяндық Қайта Өркендеудің қайраткерлерінің ішінен Микеланджело Буонаротти (1475-1564), Рафаэль(1483-1520), Тициан(1477-1576) тағы басқа көптеген талантты суреткерлерінің үлкен тобының атақтары дүние…