Қара тұрыптың химиялық құрамы мен емдік қасиеті, 9 сынып

«Созақ ауданы білім бөлімінің Науайы атындағы жалпы орта мектебі» коммуналдық мемлекеттік мекемесі

Ғылыми жұмыс авторы: Атажиева Мавлюда

Сыныбы: 9 – «Б»

Тақырыбы: Қара тұрыптың химиялық құрамы және емдік

қасиеті

Бағыты: Таза табиғи орта – «Қазақстан -2050» стратегиясын жүзеге асыру

негізі

Секция: Химия

Мазмұны

І Кіріспе

Тұрыптың келіп шығу тарихы, қасиеттері, қолданылуы.

ІІ.Негізгі бөлім

1.Тұрыптың химиялық қасиеттерін тәжірибе

жолымен анықтау бойынша қорытынды

2.Тұрыптың адам денсаулығына пайдалы әсері

3.Тұрыпты емдік мақсатта пайдаланған адамдармен сухбат

ІІІ Қорытынды..

Әдебиеттер тізімі.

Аннотация

Автор өзінің жұмысында қара тұрыптың емдік қасиеттерін, оның адамдар үшін пайдасын , тұмау, жөтел,буын ауруларын,сары ауру,зәр шығару жолындағы тастың пайда болуы,қаназдықта, бел ауруларын емдеуде қолданылуын, адам денсаулығы үшін маңызын көрсете білген.

Аннотация

Автор в своей работе написал про лечебных свойств черной редки и показал его пользы на лечение таких болезней, как простуда, кашель, болезни суставов, гепатит С, анемия, появление камней при диурезе, а так же при боли в пояснице.

The summary

The authoк in his work wrote about the healing properties of black radishes and showed its benefits for the treatment of such diseases as cold, cough, joint disease, hepatitis C, anemia, the appearance of stones in diuresis, as well as in back pain.

Мақсаты:

Қара тұрыптың адам ағзасына тигізетін пайдалы қасиеттерін зерттеу.

Өзектілігі:

Қара тұрыптың құрамындағы химиялық заттардың адам ағзасына тигізетін пайдалы әсері болғандықтан, оны қолдану жолдарын үйрену.

Міндеттері:

Қара тұрыптың қасиеттері және қолданылуы жөнінде ақпарат жинау.

Қара тұрыптың химиялық құрамын анықтау,сандық және сапалық жағын тәжірибе жүзінде зерттеу,оны қаншалықты қолдануға болатынына талдау жасау..

Қара тұрыптың адам ағзасына тигізетін әсері жайында әлеуметтік сауалнама жүргізу.

Жұмыс барысында зерттеудің төмендегідей әдіс-тәсілдері қолданылды:

- қажетті мәліметтерді кітапханадағы оқулықтан,интернеттен іздеу,талдау жасау;

- тәжірибе жасап көру;

-әртүрлі ауруларды емдеуде қолдану,қорытындысын талдау;.

Кіріспе

Халқымыздың денсаулығы–біздің байлығымыз.Ал ауытқыған денсаулықты емдеу де, дәрі –дәрмектің тигізер әсері мәлім. Дәрілер екі түрлі жолмен жасалады.Алғашқысы ерте кезлен келе жатқан табиғи өсімдіктердің әр түрлі шипалы әсеріне негізделген. Екіншісі арнайы технологиямен даярланатын, табиғаты синтетикалық-химиялық препараттар.Екіншісі күрделі арнайы технологиямен дайындалатын, физиологиялық тұрғыдан синтетикалық препараттар.Олардың адам ағзасына тигізер кері әсері айтарлықтай., керісінше дәрілер өсімдіктер шикізатынан алынса,онда оның адам ағзасына кері әсері мүлдем аз болады.Өйткені оның құрамы табиғи органикалық заттар болғандықтан адам ағзасына өзінен –өзі сіңіріледі. Мені толғандырып жүрген мәселе,менің мақсатым адамдардың,оқушылардың денсаулықтарын жақсартуға өз үлесімді қосқым келеді. Балалардың басым көпшілігі қыс мезгілінде тұмау, жөтел ауруларымен көп ауырады.Бұндай балаларға дәрігерге барып ем қабылдауға тура келетіні белгілі. Қарапайым халық емдерін қолданып бұл аурулардан құтылу жолдары туралы мәлімет беруді жөн көрдім.

Біз еліміздің болашағымыз, сондықтан біздің деніміз сау болуы керек.

Қара тұрып емдік қасиеті өте күшті көкөніс.Ауылдық жерлерде өсіріледі. Тұрыптың адам ағзасы үшін пайдасы көл-көсір. Тамақ ретінде қолданылады.

Тұрып ылғалды сүйетін көкөніс. Ылғалдылық аз болғанда тұрып шомыры жақсы өспейді. Шомыры ірі, 200 г нан 4—5 кг ға дейін болады. Құрамында орташа 1,92% ақуыз, 1,58% қант, 8—29 мг %. С дәрүмені болады. Құрамындағы дәрумендер, зат алмасынуы, ас қорыту мүшелерінің жұмысын жақсартады.

Тұрып - адам денсаулығын жақсартуда маңызды көкөніс. Оның тамыржемісі минералды заттарға бай, орташа 13 % құрғақ заттар, 2 %ақуыз, 8,4 % көмірсутектер, С, В1, В2 дәрумендері, органикалық қышқылдар, эфир майлары және глюкозиттерден құралған. Басқа көкөністерде болмайтын өзіндік дәміне байланысты тамаққа қосымша салатқа қосып пайдаланылады. Тұрыптан қыста, көктемде «жуанның жіңішкеріп, жіңішкенің үзілген кезінде» ,ағзада дәрумендер мен минералды тұздар орнын толтыру үшін пайдаланылады.ол микроптарды жояды. Тұрып шырыны ішек жұмысын реттеуде, шаштың төгілуіне қарсы ішіледі.Бұл көкөніс ағзадағы зат алмасу процесін реттейді.Тұрып шырыны зәр шығару жолдарында тас пайда болудың алдын алады. Халық емшілігінде ұсақталған қара тұрып радикулитті емдеуде пайдаланылады.

Негізгі бөлім

Қара тұрыптың химиялық құрамы және маңызы

Кестеде 100 грамм қара тұрыптағы маңызды заттар (калориясы,майлар, ақуыздар, көмірсулар, дәрумендер мен минералдар)

Құрамы

Саны

Мөлшері

100г % мөлшері

100 ккал % мөлшері

100% мөлшері

Калориясы

36 кКал

1684 кКал

4678 г

Ақуыздар

1.9 г

76 г

4000 г

Майлар

0.2 г

60 г

30000 г

Көмірсулар

6.7 г

211 г

3149 г

Органикалық қышқылдар

0.1 г

Тағамдық талшықтар

2.1 г

20 г

952 г

Су

88 г

2400 г

2727 г

Дәрумендер

А,Р дәрумені

3 мкг

900 мкг

30000 г

Бета Каротин

0.02 мг

5 мг

25000 г

Витамин В1

0.03 мг

1.5 мг

5000 г

Витимин В2

0.03 мг

1.8 мг

6000 г

Витамин В5

0.18 мг

5 мг

2778 г

Витамин В6

0.06 мг

2 мг

3333 г

Витамин В9

14 мкг

400 мкг

2857 г

Витамин С

29 мг

90 мг

310 г

Витамин Е

0.1 мг

15 мг

15000 г

Витамин К

1.5 мкг

120 мкг

8000 г

Витамин РР

0.6 мг

20 мг

3333 г

Ниацин

0.3 мг

Макроэлементтер

Калий, К

357 мг

2500 мг

700 г

Кальций,Са

35 мг

1000 мг

2857 г

Кремний, Si

41 мг

30 мг

73 г

Магний,mg

22 мг

400 мг

1818 г

Натрий, Na

13 мг

1300 мг

10000 г

Фосфор,Ph

26 мг

800 мг

3077 г

Хлор,Cl

238 мг

2300 мг

966 г

Микроэлементтер

Алюминий, Al

286.9 мкг

Бор,В

28.1 мкг

Ванадий, V

47.1 мкг

Темір,Fe

1.2 мг

18 мг

1500 г

Йод, І

0.6 мкг

150 мкг

25000 г

Кобальт, Со

3.9 мкг

10 мкг

256 г

Литий, Li

15.5 мкг

Марганец, Мп

0.033 мг

2 мг

6061 г

Медь, Сu

30 мкг

1000 мкг

3333 г

Молибден, Мо

15 мкг

70 мкг

467 г

Никель, Ni

1 мкг

Рубидий, Rb

110 мкг

Селен, Se

0.1 мкг

55 мкг

55000 г

Фтор, F

6 мкг

4000 мкг

66667 г

Хром, Cr

1 мкг

50 мкг

5000 г

Цинк, Zn

0.27 мг

12 мг

4444 г

Қаныққан көмірсулар

Крахмал мен декстриндер

0.3 г

Моно- және дисахаридтер

6.4 г

max 100 г

Қаныққан май қышқылдары

0.3 г

Жартылай қаныққан май қышқылдары

Омега-3 май қышқылы

0.036 г

от 0.9 до 3.7 г

Омега-6 май қышқылы

0.012 г

от 4.7 до 16.8 г

Тұрыптың қасиеттері, қолданылуы

Қара тұрып 2 жылдық өсімдік. 5000 жыл бұрын Мысырда, және Римде өсірілген .Қазіргі кезде барлық мемлекеттерде өсіріледі.

Тұрып ылғалды сүйетін көкөніс. Ылғалдылық аз болғанда тұрып шомыры жақсы өспейді. Шомыры ірі, 200 г нан 4—5 кг ға дейін болады. Құрамында орташа 1,92% ақуыз, 1,58% қант, 8—29 мг %. С дәрүмені болады. Құрамындағы дәрумендер, зат алмасынуы, ас қорыту мүшелерінің жұмысын жақсартады.

Басқа көкөністерде болмаған өзіне тән дәміне байланысты тамақтанғанда салаттарға қосып пайдаланылады.Оның құрамында көмірсулар, ферменттер, дәрумендер эфир майлары бар. Тамыржемісінде 90 ℅ ға дейін су,қант,күкіртті заттар,қышқылдар, натрий тұзы,калий, кальций, магний,фосфор , темір және аминқышқылдары бар.

Халықтық медицинада үккіштен өткізілген тұрып және оның шырыны радикулитті емдеуде пайдаланылады.Тұрып шырыны тәбет ашады,зәр шығару жолдарындағы тастарды ерітеді, зат алмасынуын жақсартады,асқазан сөлінің бөлінуіне ,өт сұйығы бөлінуіне әсер етеді.

Тұрыпты бал араластырып жөтел, бронхит,тыныс жолдары ауруларын емдеуде пайдаланады. Шырынын қуық, жүрек,,бронх, ревматизм ауруларын емдеуде пайдаланады. Ішектер жұмысын жақсартады, өт қабында тастарды ерітеді.