Қарызсыз қоғам туралы экономика семинары

ҚазақстанРеспубликасыОқу-ағартуминистрлігі

Шымкент қаласыбілімбасқармасының

«Отырар» колледжі

Бекітемін

Директордың оқу жұмысы

жөніндегі орынбасары

_____________ Ж.Е Кадирова

«_____» _________ 2025ж.

«Қарызсыз қоғам»

Мектеп оқушыларына арналған семинар-тренинг.

Ұйымдастырушылар: Д.Б.Туймеханова,

Д.С. Бекболатова

Қарызсыз қоғам жобасы 2024 жылдың 2 мамырынан бастаҚарызсыз коғамның президентіміз Қасымжомарт Тоқаевтың тапсырмасы бойынша Аманат партиясы жүзеге асыруда

Қарызсыз қоғамның негізгі мақсаты

Қарызсыз қоғамның негізгі мақсаты – адамдардың қаржылық сауаттылығын арттыру, экономикалық тәуелсіздігін қамтамасыз етіп, қаржылық жүктемені азайту арқылы өмір сапасын жақсарту. Мұндай қоғамда адамдар қарыздардан, пайыздық төлемдерден және борыштық міндеттемелерден азат болып, өздерінің негізгі қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған экономикалық іс-әрекеттерге көңіл бөледі. Қарызсыз қоғамда теңдік, әділдік және тұрақтылық принциптері басым болар еді.

Бұл мақсатқа жету үшін адамзат қаржы жүйесінің әділеттілігі мен тиімділігін арттыру, әлеуметтік әділеттілік, өмір сүру деңгейін жоғарылату және болашақ ұрпаққа қауіпсіз және орнықты экономика қалдыруға бағытталған шараларды қабылдауға тырысар еді.

Қаржылық сауаттылық неден басталады

Қаржылық сауаттылықтың негізі бірнеше маңызды аспектілерден тұрады. Ол өзіңізді қаржылық тұрғыдан дұрыс басқаруға үйретеді. Қаржылық сауаттылықтың алғашқы қадамдары мыналар болуы мүмкін:

Ақша туралы негізгі түсінік алу: Ақша деген не, оның экономикалық рөлі, табыс пен шығыстың айырмашылығы, бюджетті қалай дұрыс жоспарлау керек екенін түсіну.

Бюджет жасау: Кірістер мен шығыстарды бақылап, өз қаржыңызды дұрыс бөлу. Мысалы, ай сайынғы шығыстарыңызды белгілеу, өзіңізге қажетті, бірақ артық шығындарды азайту.

Қарыздан аулақ болу: Қарызды басқаруды үйрену, қарыздың зиянды әсерін түсіну, тек қажетті жағдайларда ғана қарыз алу және оны уақытында төлеу.

Жинақтар жасау: Тұрақты түрде жинақтау, инвестициялау мен қаражатты ұзақ мерзімге жоспарлау. Бұл қаржылық қауіпсіздікті қамтамасыз етеді.

Инвестициялар туралы білу: Ақшаны инвестициялау мүмкіндіктерін зерттеу. Инвестицияларды әр түрлі салаларда жүргізу арқылы қауіп-қатерді азайту.

Қаржылық мақсаттар қою: Қысқа және ұзақ мерзімді мақсаттар қою, мысалы, үй сатып алу немесе болашақта зейнетақыға арналған қаражат жинау.

Қаржылық білімді үнемі жаңарту: Қаржылық өнімдер мен нарықтың өзгерістерін бақылап отыру, жаңа қаржылық стратегияларды зерттеу.

Бұл қадамдар жеке қаржыны дұрыс басқаруға және қаржылық тәуелсіздікке жетуге көмектеседі. Қаржылық сауаттылықты дамыту үшін үнемі оқу, тәжірибе жинақтау және кеңестер алу маңызды.

Қаржылық сауаттылықтың негізгі мақсаты

Қаржылық сауаттылықтың негізгі мақсаты — адамдарға өз қаржыларын тиімді басқаруға және қаржылық шешімдер қабылдауға қажетті білім мен дағдыларды беру. Бұл:

Қаржылық тәуелсіздікке қол жеткізу: Адамдар өздерінің қаржылық жағдайларын жақсартып, қарызсыз өмір сүріп, жинақтарын көбейте алуы керек.

Ақша және ресурстарды дұрыс басқару: Бюджетті дұрыс жоспарлап, кірістер мен шығыстарды бақылау, қажетсіз шығындарды азайту және жинақтарды ұлғайту.

Қаржылық мақсаттарды қою және жүзеге асыру: Қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді қаржылық мақсаттар қою, мысалы, үй сатып алу, білім алу, зейнетақы қорын жинау.

Қаржылық қауіп-қатерді басқару: Инвестицияларды, сақтандыруды және басқа да қаржылық құралдарды пайдалану арқылы қаржылық тәуекелдерді азайту.

Қаржылық білімді арттыру: Қаржылық өнімдер, нарықтағы өзгерістер мен жаңа технологиялар туралы түсінік қалыптастыру, сонымен қатар жаңа мүмкіндіктерді пайдалану.

Қаржылық сауаттылық адамға өзінің ақша ресурстарын тиімді пайдалану, қаржылық мақсаттарға жету және өмір сапасын арттыру жолында маңызды құрал болып табылады.

1. Жеке қаржы шығындары

Жеке қаржы шығындары – бұл адамның күнделікті өмірі үшін қажетті барлық шығындардың жиынтығы. Олар әртүрлі категорияларға бөлінеді:

Тұрақты шығындар: Бұл – ай сайынғы міндетті төлемдер, мысалы, жалға алу, коммуналдық қызметтер, қарыздар және т.б.

Айнымалы шығындар: Жеке қажеттіліктерге байланысты өзгеріп тұратын шығындар, мысалы, тамақ, киім, көлік шығындары.

Күтпеген шығындар: Бұлар алдын ала болжамсыз шығындар болуы мүмкін, мысалы, үй техникасы сынып қалған жағдайда немесе медициналық көмекке жұмсалатын қаржы.

Шығындарды бақылау – қаржылық сауаттылықтың негізгі аспектісі. Бюджет құрып, шығындарды реттеу арқылы қаржылық тұрақтылыққа жетуге болады.

2. Қалта ақшасын тиімді пайдалану

Қалта ақшасы — бұл әр адамға күнделікті өмірде жұмсалатын шағын сомалар. Бұл ақшаны тиімді пайдалану үшін келесі кеңестерді ұстануға болады:

Бюджет жасау: Қалта ақшасын тиімді жоспарлау үшін ай сайынғы шығындар мен кірістерді жазып, ақша ағымын бақылау керек.

Шығындарды алдын ала жоспарлау: Қалта ақшасынан тек қажетті заттар мен қызметтерді сатып алу. Ұсақ-түйек заттарға ақша шашпау үшін сатып алуды жоспарлап, шығындарды минимизациялау.

Тұрақты үнемдеулер: Қалта ақшасынан күнделікті жинақ жасауға тырысу. Бұл сізге ұзақ мерзімде қаржылық қауіпсіздік береді.

3. Ірі сатып алулар

Ірі сатып алуларды жоспарлау өте маңызды, өйткені олар көбіне үлкен сомаларды қажет етеді. Мұндай сатып алуларға көлік, жылжымайтын мүлік, жаңа техника немесе ұзақ мерзімді қажеттіліктер жатады.

Ірі сатып алуларды тиімді жасау үшін:

Қаржыны алдын ала жоспарлау: Ірі сатып алу үшін белгілі бір мерзімге жинақтау қажет. Бұл мақсатты түрде қаржы жинауды және ақшаны үнемдеуді талап етеді.

Салыстыру жасау: Қымбат заттарды сатып алмас бұрын бірнеше нұсқаны салыстырып, ең тиімді бағаны таңдау керек.

Несиені дұрыс пайдалану: Ірі сатып алулар үшін несие алуды жоспарлаған жағдайда, пайыздық мөлшерлемелер мен төлем мерзімдерін мұқият зерттеу қажет.

4. Эмоционалды сатып алу

Эмоционалды сатып алу – бұл адамдардың эмоцияларына негізделген шешімдер қабылдауы, көбінесе күйзеліс, көңілсіздік, қуаныш немесе мазасыздық кезінде болады. Мұндай сатып алулар әдетте артық шығындарға және қаржылық қиындықтарға әкелуі мүмкін.

Эмоционалды сатып алуды болдырмау үшін:

Саналы сатып алу: Өз қалауларыңыз бен қажеттіліктеріңізді ажырата білу маңызды. Сатып алудан бұрын, оның сіз үшін шынымен қажеттілігі туралы ойлаңыз.

Бюджетті сақтау: Эмоционалды шешімдер қабылдауды азайту үшін алдын ала белгіленген бюджетті сақтау керек.

Эмоциялармен күресу: Эмоционалды сатып алулардан аулақ болу үшін, эмоцияны басқаратын басқа тәсілдер іздеңіз. Мысалы, спортпен айналысу немесе хобби жасау.

Оқытушылардың қаржылық сауаттылығын анықтау мақсатында Интеллектуалдық ойын ойнатылды

5. Қорытынды

Жеке қаржы шығындарын дұрыс басқару, қалта ақшасын тиімді пайдалану, ірі сатып алулар мен эмоциялармен күресу қаржылық тұрақтылыққа жетудің негізі болып табылады. Қаржылық сауаттылықты арттыру, жоспарлау және үнемдеу арқылы өзіңіздің қаржылық мақсаттарыңызға қол жеткізуге болады. Эмоционалды сатып алу мен артық шығындардан аулақ болу үшін саналы және есепті шешімдер қабылдау қажет. Осылайша, қаржылық жағдайыңызды бақылап, өзіңізге қажетті нәтижелерге қол жеткізе аласыз.