Қазақ халқының салт дәстүрлері мен әдет ғұрыптары

Алматы қаласы

Әуезов ауданы

КММ «Мектеп-гимназия №5»

Мұғалім: Абильдаева К.К.

Сабақ тақырыбы: Қазақ халқының салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: Қазақ халқының әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрлері туралы кең көлемді мағлұмат беру. Тәрбиелік: оқушыларды жан-жақты білімді болуға, салт-дәстүрді құрметтеуге, сақтауға, қонақжайлылыққа, әдептілікке тәрбиелеу.

Дамытушылық: ой-өрісін кеңейту, дүниетанымын, этика-эстетикалық талғамдарын, ойлау қабілеттерін арттыру, шығармашылық қабілеттерін дамыту.

Сабақ түрі: ашық сабақ Сабақ әдісі: топтық жұмыс

Пәнаралық байланыс: тіл, әдебиет, әдеп, музыка

Сабақ көрнекілігі: интербелсенді тақта, слайд суреттер қима қағаздар

Сабақ барысы:

1 Ұйымдастыру кезеңі:

А) Амандасу, оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру

Ә) Оқушылардың оқу-құралдарын тексеру

2 Үй тапсырмасын сұрау:

Аудио тыңдау арқылы амандасу түрлерінің қай мемлекетке тиісті екенін табу.

3 Жаңа сабақты түсіндіру:

Оқушыларға «Қазағымның дәстүрлері» атты әні беріледі. Оқушылар тыңдап, ішіндегі тірек сөздер арқылы сабақтың тақырыбын ашады.

Сабақтың тақырыбы «Қазақ халқының салт-дәстүрі мен әдет-ғұрыптары»

Мұғалімнің кіріспе сөзі:

Сабақтың мақсатымен таныстыру.

Құрметті ұстаздар, оқушылар!

Бүгінгі біздің сабағымыздың тақырыбын анықтадық

-Әуенде айтылған сөз тіркестері арқылы салт-дәстүр бойынша үш топқа бөлу (суреттер таңдау)

Топқа бөлу (Пазлдар арқылы)

1. Шілдехана

2. Бесікке салу

3. Тұсау кесу

-Жаңа сөздермен жұмыс (синонимдерін табу)

*Салт * Жұрт * Ширақ

*Әдет * Дәстүр * Сүріншек

*Құттықтау * Құрмет * Жаулық

* Қадірлі * Әділ * Ала жібін аттамау

-Мағынаны тану.Мәтінмен жұмыс.

Мәтінді оқып, түсінген білімі бойынша әр топ 3 сұрақ құрастыруы керек.

Шілдехана-өмірге келген нәрестенің құрметіне жасалатын той. Шілдеханаға арнайы шақырумен де, шақырусыз да келе береді. Бұл тойда «Балаңыздың бауы берік болсын!» -деген құттықтаулар айтылады. Шілдехана баланы жын-шайтаннан қорғап, күзетуден болған дәстүр.

Шілдехана өткеннен кейін болашақ әке-шешесі бесік тойын жасайды. Ағаштан жасалған бесікті баланың нағашылары және жасы үлкен қадірлі аналардың бірі әкеліп, сыйға береді.

Бесік қасиетті, киелі, құтты мүлік, сәбидің алтын ұясы болып есептеледі. «Ел іші-алтын бесік»-деген сөз бесіктің құдіретін көрсетеді.

Бесік той-қазақта орны бөлек, мәні зор дәстүрдің бірі. Отбасының тұңғышы дүниеге келіп, қырқыннан кейін үй иесі жақындарын жинап, сәбиді бесікке салу дәстүрін өткізеді. Рәсімді өткізу үшін нәрестенің нағашы жұрты жиналып сәбиді бөлейтін бесік алып келеді.

Қонақтар тек әйел адамы болуы шарт. Нәрестені бесікке бала өсірген тәжірибелі келіншек, немесе көп балалы аналардың бірі салады. Қазақ өзінің жақсылығын қашанда ізгі ниетті адамның жақсылығымен, жұғысты болсын деп тілейді. Бұл дәстүрге де ер адамдар қатыспайды. Бесікке баланы саларда, ең алдымен бесікті аластап, баланы жатқызады. Бесікке салған әйелдерге көйлек, жаулық сияқты сый таратылады. Үлкендер батасын беріп, тілектерін айтады. Содан соң «Бесік жыры» айтылады.

Тұсау кесер – сәби қаз тұрғанан кейін, тез жүріп кетсін деген тілекпен жасалатын салт-дәстүрдің бірі. Ол үшін арнайы ала жіп дайындалады. Бұл ырым біреудің ала жібін атамасын деген ниетпен…