Қазақ тілі мен әдебиетінде жаңа технологияларды пайдалану, 5-сынып

Қазақ тілі мен әдебиеті сабақтарында жаңа технологияларды пайдалану

Кожебаева Гульназ Серикжановна

«№2 Жақсы орта мектебі» КММ

Жақсы ауылы

e–mail: [email protected]

Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі

Кіріспе

Негізгі бөлім

а) Инновация теориясы

ә) Сыни тұрғысынан ойлау технологиясы

б) Ақпараттық технологияларды қолдану

III.Қорытынды

Кіріспе

Бүгінгі баяндамамды Елбасымыз Н.Ә.Назарбаевтің сөзімен бастағым келіп отыр: «Болашақта өркениетті дамыған елдердің қатарына ену үшін заман талабына сай білім қажет. Қазақстанды дамыған 50 елдің қатарына жеткізетін, терезесін тең ететін - білім». Сондықтан, қазіргі даму кезеңі білім беру жүйесінің алдында оқыту үрдісінің технологияландыру мәселесін қойып отыр.

XXI ғасыр – бұл ақпараттық қоғам дәуірі, технологиялық мәдениет дәуірі, айналадағы дүниеге, адамның денсаулығына, кәсіби мәдениеттілігіне мұқият қарайтын дәуір. Бүгінгі білім, қоғамдағы демократиялық бастамалар барлығы мұғалімдер арқылы жүзеге асады. Өйткені, мұғалім – қоғам айнасы.

Біріккен ұлттар ұйымының шешімімен «XXI ғасыр – ақпараттандыру ғасыры» деп аталуы да бекерден бекер емес. Яғни, қазақ еліміз ғылыми-техникалық үдерістің негізгі белгісі – қоғамдық ақпараттандыру болатын жаңа кезеңге енді.

Уақыт өтіп жатыр, жаңа заман, заманына қарай жастардың да дүниетанымы өзгерген. Соған орай, қазіргі технология заманында сабақтарда, соның ішінде қазақ тілін оқытып-үйрету кезінде технологияны көп қолдану керек, бұл қазіргі уақытта көп сұранысқа ие дүние болып тұр.

Сондықтан, ұстаздық жолды таңағаннан кейін, ғылыми-техникалық прогрестен қалыспай, жаңа педагогикалық инновацияларды дер кезінде қабылдап, өңдеп, нәтижелі пайдалана білу- менің ұстаздық міндетім.

Мұғалім өзі сабақ беретін пәнді ғана емес, білім беру технологияларын қолдану арқылы осы пәнді жетілдіру тәсілдерін де білуі керек. Сондықтан да, өз сабақтарымда бір ғана тәсілмен шектелмей, түрлі инновациялық технологияларды оқушылардың жас ерекшеліктеріне байланысты таңдап қолдануға тырысамын. Өйткені әр сабаққа жаңалықтарды,озық тәжірибелерді пайдалану үлкен жетістікке жетелейтінін түсінемін. Әр түрлі әдістерді сабағымда қолданып, тиімді –тиімсіз жақтарын зерттеп, іздену үстіндемін.

Оқушыларды жаңа заман технологияларын пайдалана отырып оқытудың негізгі қағидалары мыналардан тұрады:

Баланың танымдық белсенділігін дамыту;

Баланы ізгілікті адамгершілік қасиеттерге тәрбиелеу;

Өз бетімен әрекеттесу әдістерін меңгерту;

тілдік қорын молайту, өз ойын еркін еркін жеткізе білуге үйрету;

Білім беру саласында түрлі технологиялар енгізілуде, бірақ олардың ішінен қажеттісін таңдап, сабақтың әр кезеңінде тиімді қолдану басты талап. Мәселе технологияларды кеңінен пайдалану емес, мәселе – тұлғаны нәтижеге бағыттай білім беруде. Қазіргі таңда айтар болсақ, көрнекілік әдісі мен техникалық құралдарды қолдану әдісін ақпараттық-коммуникативтік технологияның бір өзі атқара алады. Және де сын тұрғысынан ойлау технологиясы сабақты жоспарлауда өте тиімді. Баяндамамның негізгі бөлімінде осы екі технологияның тиімділігі жайында айтқым келіп отыр.

Қазақ тілі мен әдебиеті пәнін оқытуда бұл екі технологияның тиімділігі туралы бастамас бұрын, «инновация» ұғымының мағынасы ашып алғым келіп отыр. Өйткені, инновация, бұл – жаңалық. Ал күн сайын еніп жатқан технологиялар – жаңалықтың айнасы. Мысалы, Э. Раджерс инновацияны былай түсіндіреді: «Инновация – нақтылы бір адамға,жаңа болып табылатын идея», Р.Майлз «Инновация – арнайы жаңа өзгеріс. Біз одан жүйелі міндеттеріміздің жүзеге асуын, шешімдерін күтеміз», - дейді. Ал Қазақстандық ғалым Немеребай Нұрахметов «Инновация, инновациялық үрдіс деп отырғанымыз – білім беру мекемелерінің жаңалықтарды жасау, меңгеру, қолдану және таратуға байланысты бір білек қызметі» деген анықтаманы ұсынады [1.17-19 – бет/].

Әдіскер С.Көшімбетова Инновацияны модификациялық, комбинаторлық, радикалдық деп үш түрге бөледі.

Модификациялық инновация – бұл бұрын қолда барды дамытумен, түрін өзгертумен айналысу.

Комбинаторлық инновация – бұрын пайдаланылмаған , белгілі әдістеме элементтерін жаңаша құрастыру. Бұған пәндерді оқытудың қазіргі кездегі әдістемесі дәлел.

Радикалдық инновация – білімге мемлекеттік стандарттарды енгізумен сипатталады. Мемлекеттік стандарт білім беруде, негізінен, мөлшерлерді, параметрлерді, деңгейлік және сапалы оқытудың көрсеткіштерін қалыптастырады. Осы инновациялық технологиялардың ішіндегі сын тұрғысынан ойлау және ақпараттық – коммуникативті технологиялары – мен үшін өте ұтымды [2. №5. – 22-24-бет].

«Мұғалім мәңгі нұрдың қызметшісі, ол барлық ой мен қимыл әрекетіне ақылдың дәнін сеуіп, нұр құтын тынымсыз жалын иесі» деген чех педагогі Я.А. Коменскийдің сөзін басшылыққа ала отырып, қазақ тілі мен әдебиеті сабақтарында сыни тұрғыдан ойлауды іс жүзінде жүзеге асыру өте тиімді. Сыни тұрғысынан ойлау технологиясы бойынша сабақ құрылымы қызығушылықты ояту, мағынаны ажырату, ой толғаныс кезеңдерінен тұрып, әр кезеңдегі тәрбиелік және оқу мақсаттары әр түрлі стратегияларды қолдана отырып, алға мақсат қою, мәселені зерттеу, жауап іздеу, дарынды оқушылардың өз ойларын ашық айта білуге тәрбиелейді. Менің байқағаным, сын тұрғысынан ойлау технологиясын қолданғанда оқушының ойы шыңдалып, өз даму деңгейінде белгілі бір жетістіктерге жете алады. Оқушылардың пәнді терең түсіну қабілеті дамиды, алған білімдерін сыныптан тыс жерде, кез келген жағдайларда тиімді пайдалана білуін қамтамасыз етеді.

Сын тұрғысынан ойлау технологиясы оқушыға мынандай мүмкіндіктер беретінін анықтадым:

Мұғалімге тәуелділіктен арылып, өзінің білім беру қызметін өздері басқаруға;

Білім мәдениеттілігі мен маңыздылығын түсініп, қажетті іс-әрекетті белсене және өз бетінше орындауға;