Қазақ тілі мен әдебиетіндегі ұлттық тәлім-тәрбие туралы мақала

Қазақ тілі мен әдебиеті сабағында ұлттық тәлім-тәрбие дүниесін қалыптастыру.

Тәуелсіз Қазақстан Ресрубликасының «Білім туралы» Заңында «Білім беру жүйесінің міндеті – ұлттық және адамзаттық құндылықтар, ғылым мен практика жетістіктері негізінде жеке адамды қалыптастыруға, дамытуға және кәсіби шыңдауға бағытталған білім алу үшін қажетті жағдайлар жасау» екендігі атап көрсетілген.

Бүгінгі таңда жас ұрпақты өз халқының тарихын, тегін, салт-дәстүрін, тілін, білімін меңгерген мәдениетті, адами қасиеті мол, шығармашыл тұлға етіп тәрбиелеу – өмір талабы, қоғам қажеттілігі.

Қазіргі кезде әрбір жас ұрпақ өкілінің өзінің қайталанбас тұлға екенін, өз ретінде өне бойындағы ерекше қасиеттерді сезе біліп, қажет жағдайда сол мүмкіндіктердің ашылуына барынша күш салып тырысатын көрініс анық байқалады.

Ұлттық тәлім-тәрбиенің басты мақсаты- халықтың өне бойындағы барлық асыл қасиеттер мен құндылықтарды өскелең ұрпағының санасына сіңіру.

Ұлттық тәлім-тәрбиенің ең басты қажеттілігі – жастардың рухани тәрбиесін жетілдіру дейтін болсақ, бұл бүгінгі күндегі ең өзекті мәселенің бірі болып саналады. Ал, ұлттық тәрбиенің көздері фольклор, ауыз әдебиеті, ұлттық әдебиет, әдет-ғұрып, салт-дәстүр, ұлағатты қағидалар, шешендік сөздер, өнеге өсиеті бар мақал-мәтелдер, туған топырағымызда дүниеге келген ойшыл ғұламаларымыздың еңбектеріндегі тәрбие қағидалары болып табылады. Сонымен бірге отбасы тәрбиесінің ұлттық ерекшеліктері, туыстық қарым-қатынас, жеті ата туралы түсінік, перзенттік парыз бен қарыз, ұлттық намыс, ұлттық сана-сезім, ұлттық адамгершілік, отансүйгіштік, еңбексүйгіштік қасиеттері, ізгілік сынды тағы басқа сапалық белгілер ұлттық тәрбиенің негізгі көрінісі болады.

Қазақ тілі мен әдебиеті пәнін оқыту барысында оқушыларға халқымыздың сан ғасырлар бойы жинақтап келген тәлім-тәрбиелік, рухани-танымдық және этнопсихологиялық мұраларын кеңінен ендіру. Сабақта тек оқулықтағы тақырыптарға шектеліп қоймай, «Атамекен» ұлттық тәлім-тәрбие бағдарламасын қолданамын. Мысалы: «Қонаққа шақыру» тақырыбында қазақ дүниесіндегі адамзат перзенті үшін үлгі боларлық құндылықтың бірі- халықтың қонақжайлылық қасиетін тәлімдеймін. Қонақжайлылық-ұлттық тәрбиенің айнасы іспеттес. Қазақтың қонақты күту мәдениеті тым ежелден қалыптасқан.

Қазақтар үйге келген бөтен адамды «құдайы қонақ» (Алланың жіберген адамы) деп қабылдаған, ол дәстүрді жақсы ырымға жорыған. Осы құндылық арқылы оқушылардың бойына (қонақжайлылық,сыпайылық,мейірбандылық т.б.) тәлім-тәрбиенің қағидасын қалыптастырады.