Қазақ тілі мұғалімдеріне арналған әдістемелік көмек

«Қазақ тілі мұғалімдеріне көмек»

(әдістемелік құрал)

жаратылыстану-математикалық бағыты

Авторы: Мадьярова Ж.А.

«Славян орта мектебі»

2018-20159 оқу жылы

Алғы сөз

Ұсынылған әдістемелік құрал орыс мектептеріндегі қазақ тілі мұғалімдеріне көмек ретінде беріледі.

Осы құралда берілген материалдар тілді үйренушілерге қазақ тілінің фонетикалық, лексикалық, грамматикалық заңдылықтары мен ерекшеліктерін теориялық тұрғыдан жақсы тілді меңгертудегі сөйлеу әрекетінің төрт түрі - тыңдалым, оқылым, айтылым, жазылымға сәйкес қалыптасатын білім дағдыларының талаптарын қамти отырып, тақырыпты меңгеруге байланысты көрсетілген.

Олардың ішінде қоғамның әр саласында күнделікті қарым-қатынас жасауға арналған материалдар мен тіл үйренушінің ойлау қабілетін дамытатын, сөйлеуге үйрететін және сөйлеу дағдысын қалыптастыратын сұхбат үлгілері мен сөздіктер,кестелер, жаттығулар , суреттер,сабақ үлгілері берілген.

Біз осы көмекші құрал арқылы орта буынның жас ұрпақтары сапалы білім алады деп үміттенеміз.

Лексикалық сәті.

Жеке карточкалар

№ 1 Тақырып : « Қазақ тілі сабағында»

-Қай мектепте оқисыңдар?

-Қазақ тілі сабағы аптасына неше рет өтеді?

-Қазақ тілінен сабақты кім береді?

-Сендер қазақша жақсы сөйлесіңдер ме?

-Қазақ тілінде қандай теледидар бағдарламасын көресіңдер?

-Қазақ тілінде қандай газет-журналдар оқисыңдар?

-Кеше қандай мереке болды?

Қазақ тілі деген сөз қандай ассоцияция туғызады?

№ 2. Тақырып: «Антонимдер , синонимдер, омонимдер»

А –тобы Сәйкестігін тап

А) Антоним В) Синоним

1. еңбекқор

2. айыппұл

3. жылдам

4. тыйым салу

5. жаңа

6. үндемеу

1. баяу

2. көне

3. рұқсат беру

4. жалқау

5. әңгіме-дүкен құрау

6. сыйақы

1. үнемі

2. әзірлеу

3. еріншек

4. дәмдес

5. тағам

6. даяшы

1. жалқау

2. тамақ

3. жиі

4. кезекші

5. даярлау

6. табақтас

В –тобы

1. Сөздерге синоним жаз.

Атақты-

Халық-

Ел-

Тұнғыш-

Ақыл-

С –тобы

Сөздерге антоним жаз.

Ақ –

Таза –

Ақылды –

Жақсы –

Бейбітшілік-

D –тобы

Кестені толтырыңдар

Мына сөздердің синонимін жаз

Антонимін жаз

Басқару-

Дұшпан-

Батыр-

Атақты-

Құрмет-

Өмір сүру-

Халық -

Көрікті –

Мұғалім -

Жоғарғы-

Қосу –

Қорқақ-

Ақылды -

Ірі-

Бар -

Ішкі -

отыру-

толық -

№ 3. Тақырып: «Өзім туралы»

1-тапсырма: Сұрақтарды аударыңдар

1.Как тебя зовут?

2.У тебя есть бабушка и дедушка?

3.Чем они занимаются?

4.Сколько лет твоему отцу?

5.Где он работает?

6.Сколько лет твоей маме?

7.Как её зовут?

8.У тебя есть братишка (сестрёнка)?

9.Что они делают?

10.Где ты живёшь?

2 -тапсырма: Сөйлемдерді аяқтаңдар

1.Менің ... .

2.Менің ... .

3.Олар ... .

4. Әкем ... .

5. Ол ... .

6. Анам... .

7. Оның ... .

8. Менің ... .

9. Олар ... .

10. Мен ... .

3-тапсырма: Сұрақтарға жауап беріңдер

1. Сенің атың кім?

2. Атаң мен әжең бар ма?

3. Олар не істейді?

4. Әкең неше жаста?

5. Ол қайда жұмыс істейді?

6. Анаң неше жаста?

7. Оның аты кім?

8. Інің (қарындасың, сіңлің) бар ма?

9. Олар не істейді?

10. Сен қайда тұрасың?

4-тапсырма: Көп нүктенің орынан керекті сөздерді қойып, жұптасып диалог айтыңдар.

1. Менің атым ... .

2. Менің атам мен әжем бар (жоқ),

3.Олар- зейнеткерлер, құрметті демалыста.

4. Әкем 45 жаста.

5. Ол зауытта жұмпыс істейді.

6. 42 жаста.

7. Оның аты ... .

8. Менің інім (қарындасым,сіңлім) бар (жоқ).

9.Олар мектепте оқиды.

10. Мен Алматыда тұрамын.

5-тапсырма: Көп нүктенің орынан керекті сөздерді қойып, жұптасып диалог айтыңдар.

-Менің сүйікті ісім.......

-Менің сүйікті түсім....

-Менің сүйікті жануарым.....

-Менің сүйікті жолдасым.....

-Менің сүйікті дыбысым.....

-Менің сүйікті иісім......

-Менің сүйікті ойыным.....

-Менің сүйікті киімім.....

-Менің сүйікті әуенім.....

-Менің сүйікті жыл уақытым.....

-Менің ең жақсы көріп істейтін ісім....

-Менің ең жақсы көріп баратын жерім.....

-Менің сүйікті әншім немесе тобым.....

-Менің сүйікті кейіпкерлерім.....

-Мен өз бойымда ...... деген икемділіктің бар екенін сезінем.

-Мені ең көп таңдандыратын адамым.....

-Өте жақсы ...... істей аламын

-Мен ..... істейтініме сенімдімін.

-Мен өзіме сенімдімін, өйткені........

6-тапсырма: Берілген сөздерді пайдаланып , жұптасып диалог құрастырыңдар.

№ 4 Тақырып : Ауа райы

Бүгін ауа райы қандай?

Тамаша Жақсы Жаман

Күн жылы ма?

Ыстық Жылы Салқындау Суық

Жарко тепло прохладно холодно

Жел бар ма?

Жауын –шашын бар ма? Осадки есть?

Жаңбыр сіркіреп тұр Моросит

Күн қатты жауып тұр Сильно идет

Нөсерлетіп жауып тұр Идет проливной дождь

Қар жауып тұр Снег идет

Жер көк тайғақ Гололед

Ауаның ылғалдылығы қандай? Какова влажность воздуха?

Ауаның ылғалдылығы 80% пайыз Влажность воздуха 80%

Атмосфералық қысымы қандай? Каково атмосферное давление?

Атмосфералық қысымы сынап бағасына бойынша 736 мм

Атмосферное давление 736 мм ртутного столба

Ауаның температурасы ше?

Минус он градус

Ертеңгі ауа райы қандай болады екен? Интересно, какая будет погода завтра?

Ертең қар жауады Жел соғады Тұман түседі

Баяу жел соғады Будет умеренный ветер

Жауын – шашынсыз болады Будет без осадков

Аздаған бұл тұрады Небольшая облачность

Қатты ыстық болады Будет очень жарко

Күн күркіреп найзағай жарқылдайды Будет гроза и молния

Түнде салқындайды Ночью похоладает

Күндіз тағы да ыстық болады Днем сново будет жарко

Ауа райы құбылмалы Погода переменчива

Толық бір тәулік Целые сутки

Солтүстікте климат континентті На севере климат резко континентальный

Оңтүстікте климат жұмсақ На юге климат мягкий

Сенің сүйікті жыл мезгілің қандай? Какое твое любимое время года?

Мен көктемді ұнатамын Я люблю весну

Көктемде күн жылынады, табиғат жаңара бастайды.-

Весной становится тепло, природа обновляется

Күзде күн қысқарады, түн ұзарады

Қыс неше ай болады?

Жаз қаншаға созылады? Сколько длится лето?

Көктем ше? Үш айы кыс,........

Ауа райы адамның өміріне ұқсайды Погода похожа на человеческую жизнь

Ол қалай?

Солай емес пе? Ни так ли?

7-тапсырма: Берілген сөздерді пайдаланып , жұптасып диалог құрастырыңдар.

№ 5 Тақырып : Апта

Ереже әлемінде

Бір жылда неше күн бар?

Бір жылда неше апта бар?

Аптада неше күн бар?

Бір жылда неше ай бар?

Оларды ата ғой.

Бір жылда неше жыл мезгілі бар?

Оларды ата .

Сенің сүйікті жыл мезгілің қандай?

Саған неге осы жыл мезгілі ұнайды?

Бүгін нешесі?

Бүгін қыркүйектің бірі

Бүгін бірінші қыркүйек

Бүгін қыркүйек айының бірінші жұлдызы

Ертең аптаның қай күні?

Ертең аптаның сәрсенбі - сәттә күні

Завтра среда –удачливый день

8-тапсырма: Жұптасып диалог құрастырыңдар.

№ 6 Тақырып: Қазақстан

Қазақстан қандай мемлекет?

Біз қай республикада тұрамыз?

Қазақстан қайда орналасқан?

Қазақстанның елордасы қай қала?

Қазақстан тәуелсіздігін қашан алды?

Қазақстанның табиғаты қандай?

Қазастан БҰҰ-ына қашан кірді? Ал, Қазақстанда неше аумақ бар?

Қазақстанның Солтүстік аймағында неше облыс бар?

Қостанай облысының облыс орталығы қай қала ?

Қазақстанның аумақтарын кім көрсетеді?

Дүние жүзінде қанша қазақ бар?