Қазақ тілі оқулықтарындағы мәтіндердің танымдық мәні

Қазақ тілі оқулықтарындағы берілген мәтіндердің өзіндік ерекшеліктері мен танымдық мәні

Бүгінгі таңда оқытушылардың ең басты міндеті – рухани бай, жан-жақты дамыған жеке, дарынды тұлға қалыптастыру. Сондықтан оқушыны өздігінен жұмыс істеуге, өз бетімен ізденіп, білім алуға үйрету – ең тиімді жол болып табылады.Шығармашылық тұлға қалыптастыру – бүгінгі күндегі оқу үрдісінің ең басты талаптарының бірі болмақ. Сондай-ақ шығармашылық тұлға қалыптастырудың бір жолы – ең алдымен оқушылардың танымдық ізденістерін тиімді ұйымдастырумен жүзеге аспақ.

Танымның үш жолы бар: ең оңайы – еліктеу, ең ащысы – тәжірибе, ең мәртебесі – ойлау. Сабақты өту кезеңдерінің де үш сатысы бар: бірінші – тақырыпқа қызығушылықты ояту, екінші – мағынаны ажырату, тани білу, үшінші – ой-толғауды тұжырымдау.

Ұстаз – бәрінен бұрын тәрбиеші де. Ол оқыту мен тәрбиелеудің бірлігі ұстанымын айнымастай берік сақтауы қажет. Мұндағы басты мәселе – жас баланы эстетика мен этика принциптері негізінде тәрбиелеуге келіп саяды. Эстетикалық білім оқушылардың сұлулық туралы ойын ұштап, айналасын, қоршаған ортаның табиғатты дұрыс танып, бағалауға үйретеді. Өзінің эстетикалық әлемін, ішкі дүниетанымын қалыптастыруға қызмет етеді.

ХХІ ғасыр компьютерлік ақпараттар легі заманы болмақшы. Жер-жердегі болып жатқан хабарлар туралы интернет арқылы минутында мағлұмат алып отырған жасөспірімді бір нәрсемен таңқалдыру, оған жаңа сабақ айтып, дәріс тыңдата білу кез-келгеннің қолынан келе беретін оңай дүние емес. Ұстаз осыған дайын болу керек. Біздіңше, ұстаз – ұстаз болып танылып, бағалануы үшін оған ең алдымен, үлкен білім мен білік қажет. Шәкірт бала ұстаздың бір ғана мінін кешіре алмайды. Ол – білімсіздік. Сондықтан ұстаздың өзі үнемі ізденуші болып қала береді.

«Жас ұрпақтың жаңаша ойлауына, олардың дүниетанымының қалыптасуына әлемдік сапа деңгейіндегі білім, білік негіздерін меңгеруіне ықпал ететін жаңаша білім мазмұнын құру – жалпы білім беру жүйесіндегі өзекті мәселенің бірі», - деп жазады әдіскер оқытушы Ж. Рүстемова.

Осыған орай педагогикалық ізденіс барысында оқушыларды тәрбиелеу мен оқытуда жаңа әдістемелерді қолдануды мұғалімдерге талап қылу қажет.

Қазақ тілі пәні бойынша жобалау әдістері технологиясына көңіл бөліп, оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамытуда қолдану керек. Себебі, бұл қазіргі білім беру жүйесін ізгілендіру, яғни білімді гуманистік принциптегі бағытта дамыту идеясымен ұштасып жатыр. Бұл ретте төмендегі іс-әрекеттер жүзеге асуы тиіс:

Шығармашылық ізденістер, тапсырмалар арқылы оқушылардың қызығушылығын арттыру;

Оқушылардың алған білімдерін, дағдыларын келешектегі өмірлерінде қолдана алуларына көздерін жеткізу;

Оқушылардың істейтін жұмысының мақсатын айқын түсінуі, жұмысты өз еркімен, қалауымен орындауы;

Мұғалімнің нақты тапсырмалар беруі, жұмысты орындаудың және аяқтаудың уақытын белгілеуі;

«Жобалау әдісінің шығармашылық негізінде де жан-жақты дамыған жеке тұлғаны қалыптастыру, өздігінен дамуға жағдай жасау, сондықтан оның өзіндік танымдық, шығармашылық іс-әрекетін белсендіруде жатыр», -деп жазады әдіскер ұстаз К.Жолдыбекова.

Оқушының дербес,екеулеп, топта, оқу жұмысына бағытталған жобалау әдісі баланың ғылымның әр түрлі саласынан алған білімдерін интеграциялауға мүмкіндік берумен қатар оқытудың түрлі әдісі, түрлері мен құралдарын пайдалануды қарастырады. Жобалау әдісі бойынша шығармашылық жұмыста құбылысты өз бетінше талдай келіп шығарманы ғылыми шығармашылық тұрғыдан зерттеу жұмысын жүргізу, яғни, оқушыға «кішкентай» жаңалық ашқанмен бірдей. Бұл әдіс шығармашылыққа негізделген жазба жұмыстарын жүргізуде өте тиімді, әрі оқушының ауызша сөйлеу тілі мен жазба тілін қатар дамытады.

Қазақ тілі оқулықтарында берілген мәтіндермен жұмыс істеу барысында оқушылардың таным деңгейіне қойылатын талаптар төмендегідей болуы тиіс: