Қазақ тілі пәнінен диктанттар жинағы 3-сынып

Г.И. Уайсова, А.С. Бесірова

Алматы «Атамұра» 2018

Жалпы бiлiм беретiн мектептiң 3сынып мұғалімдеріне арналған

Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі ұсынған

А. Байтұрсынұлы атындағы Тіл білімі институтының сарапшыларымен келісілді

ӘОЖ 373 КБЖ 74.268.1 У 12

ISBN 978-601-331-093-0

Уайсова Г.И. т.б. У12 Қазақ тілі. Диктанттар жинағы. Жалпы бiлiм беретiн мектеп­тiң 3сынып мұғалімдеріне арналған/Г.И. Уайсова, А.С. Бесірова. – Алма­ты: Атамұра, 2018. – 48 бет.

ISBN 978-601-331-093-0

© Уайсова Г.И., Бесірова А.С., 2018 © «Атамұра», 2018

ӘОЖ 373 КБЖ 74.268.1

ЖАНДЫ ТАБИҒАТ

МӘТІН ЖӘНЕ ОНЫҢ ТҮРЛЕРІ

Тіл және сөйлеу Сөздік диктант

Ауызша, әдеби, мемлекеттік, хабарлама, ақпараттық, рухани, бейнелі жазу, құдіретті, технология, шешен, сауатты, ұлтжанды.

Өздік диктант

Адам өмір бойы өзіне құпия, сыры беймәлім нәрселерді білуге құштар. Білімді тек мек­теп­тен, оқу орындарынан ғана емес, айналадағы қор­шаған ортадан да алуға болады. Адам алған білімін жақсылыққа жұмсаса, өзінің де, айнала­сындағы адамдардың да өмі­рі жарқын бола түседі.

Табиғат дегеніміз – өсімдік, жер, тау, ауа, аспан, күн, өзен, теңіз, құс, аң. Біздің тіршілік ортамыз. Олардың барлы­ғы – табиғаттың бізге берген үлкен сыйы. Табиғаттың сыйын аялау, оған қамқорлық жасау – әрбір адамның міндеті.

Терме диктант

1. Оқушылар өлеңді хормен дауыстап оқыды. 2. Марал құрбысына хабарлама жазды. 3. Біз бүгін мазмұндама жаздық. 4. Анарға әжесі қызықты ертегі айтып берді. 5. Айнұр әскердегі ағасына хат жазды. 6. Жасан әкесіне ашықхат дайындап, тілектер жазды.

• Жазбаша сөйлеу жүзеге асырылған сөйлемдерді теріп жаздыру.

Шығармашылық диктант

... – әр халықтың өз төл белгісі. Әрбір адам өз ана тілі­мен бақытты. Өмірге келген күннен бастап бұл тілді анамыздың ауызынан ... . Осы тіл арқылы бүкіл жақсы қасиеттерді бойы­мыз­ға ... . Сондықтан да анамыз ... тілді ана тілі дейміз.

Керекті сөздер: ана тілі, естиміз, жинаймыз, сөйлеген.

• Көп нүктенің орнына керекті сөздерді қойып жаздыру.

Біз халықтың жан дүниесін ана тіліміз арқылы танып білеміз. Біздің ана тіліміздің байлығы ұрпақ­тан-ұрпаққа жазу жоқ кезеңде шешендік сөздер, ертегілер, аңыздар, ауыз әдебиеті арқылы жеткен. Мысалы, ­батырлар жыры. Батырлар туралы жыр­ланған жырларды эпостық жырлар дейміз. Бұлардың барлығы ауыз әдебиеті арқылы тараған. Мен Ер Тарғын, Ер Төстік, ...

• Мәтінді әрі қарай жалғастырту.

Қаратпа сөз және қыстырма сөз

Көру диктанты

Күлдірген-ай, Күлдірген! Жуамын деп еденді, Үйдің ішін бүлдірген. Әй, Күлдірген, Күлдірген!

Әнуарбек Дүйсенбиев

•Мәтіннен қаратпа сөзді тапқызу.

Осынау үйде қалайда, Бар-ау, сірә, сыр бөтен.

Аманжол Шамкенов •Қыстырма сөзді тапқызу.

Терме диктант

– Әже, сіз Жәми ақынның «Ескендірнамасын» оқыған ба едіңіз? – деді. – Қарағым, оны неге сұрадың? Шоқан жымиып: – Әже, Ескендірдің шешесі ақылды болған екен. Ескендірді да нышпан ғалымның қолына беріп оқытыпты. Сапарғали Бегалин

• Қаратпа сөздерді теріп жаздыру.

Нағашымен кездесу

Ілияс нағашым мені танымады. Оңашада жөнімді айтып, таны тып алайын дедім.

– Мені танисыз ба? – Шырағым, жаңылып қалдым ба, таныңқырамадым. – Шын танымайсыз ба? – Рас, танымадым. – Сәкенді білуші ме едіңіз? – Қай Сәкен? Сейфолланың Сәкені ме? Әрине, білем. – Ендеше, сол Сәкен – менмін, – дедім. Нағашым селк ете түскендей болды. Бәрібір танымады, нанбады. Он шақты айдың ішінде түріме он жылдық өзгеріс енгенін өзім де, шыны керек, сонда ғана білдім. Ақыры, менің Сәкен екенімді білген соң, нағашым байғұс жылады: – Қарағым, қандай күйге түскенсің?! – деді.

Сәкен Сейфуллин • Қыстырма сөздерді теріп жаздыру.

Бақылау диктанты Айтыс

Тіл – рухани байлықтың баға жетпес құдіретті, қуатты қайнар бұлағы. Біздің тіліміз бай. Той, жиындар айтыссыз өтпеген. Айтыс – суырыпсалма ақындардың сөз жарысы. Айтыс­керлер орынды әзіл- қалжыңды тапқырлықпен қолдана біледі. Айтыс – атадан қалған мұра, ауыз әдебиетінің бір түрі. (35 сөз)

Шарын

Шарын – Алматы облысындағы ең көрікті жердің бірі. Көне түркі тілінде «чаран» сөзі «арынды, тасқынды өзен» дегенді білдіреді. Атау қойылған заманда бұл өзеннің ағысы тасқынды, қатты болған. Қазіргі уақытта өзеннің бұрынғы арнасы қолмен қойғандай тік жарларға айналған. Оның әдемілігі Америкадағы каньондардан да асып түседі. (43 сөз) «Сен білесің бе?» энциклопедиясынан

Жұмбақтас

Бурабайдың қалың қайыңдары мен қарағайларының арасында Күміскөл жатыр. Сол көлдің ортасында әдемі көрініс беретін жартас тұр. Әр қырынан қараған сайын бұл жартас мың құбылады. Әртүрлі жұмбақ мүсінді елестетеді. Бір қыры­нан қайыққа ұқсайды. Екінші жағынан шашын жайған ару қыз көрінеді. Сондықтан халық оны «Жұмбақтас» деп атап кеткен. (45 сөз)

«Сен білесің бе?» энциклопедиясынан