Қазақ тілі сабағында оқушы шығармашылығын дамыту жолдары

ОҚУШЫЛАРДЫҢ ҚАЗАҚ ТІЛІ САБАҒЫНДА ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ДЕРБЕСТІГІ МЕН ІЗДЕНІМПАЗДЫҒЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ

Усенкулова Айбибі Аманбайқызы

Жамбыл облысы, Тараз қаласы

№18 орта мектебінің

қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі

Ойы жүйрік, ақылы жетік, бәсекеге қабілетті, өзгерістерге бейім жеке тұлғаны тек қана жаңа формация мұғалімі қалыптастыра алады.

Барлық жұмыстарда оқушылардың қалауы, таңдауы мен ұсыныстарын ескеру қажет. Оқушылардың танымдық ізденімпаздығы мен белсенділігін, шығармашылық бағыттылығына негізделген жұмыс түрлерін пайдалану олардың танымдық қажеттіліктерін қанағаттандыра алады. Сонымен қатар, оқушылардың шығармашылық дербестігін қалыптастыруда мұғалімнің педагогикалық шеберлігі қажет.

Жеке тұлға кез келген ортада қарым–қатынасқа ыңғайлы, тез түсе алатын, бейімделгіш, құзырлы, заман талаптарына лайық болу керек. Сонымен қатар жеке тұлғаның өзіндік қасиеттері басты орында тұрады. Түрлі құзыреттерді меңгерген тұлға өмірде кездесетін қандай да болмасын жағдаяттардан шығудың жолын өзі іздеп тауып, мектепте алған білімін, білік, дағдыларын нағыз қайнаған өмірмен тез ұштастырып кете алатындығына мүмкіндігі мол.

Құзырлы білім берудің маңызды факторы мұғалімнің оқушының тақырып мәнін өз бетімен меңгеруін түсінуі мен бағалай алуы болып табылады. Мұндай тәсіл бұл үдеріске оқушының өзінің де қатысуын талап етеді. Осылайша, оқушы да өзінің оқуы үшін жауапты болады. Оқушы мұндай жауапкершілікті көбінесе сабақ беру барысында мұғалім қалыптастыратын ортада сезініп, қабылдайды. Сондықтан, мұғалімде Шульманның «үш көмекшісі» деп аталатын қасиеттер болған жағдайда ғана оқыту жақсы болып саналады. Оқытудың сапалы және табысты болуы белгілі бір деңгейде мұғалімнің қалыптасып отырған жағдайларға бейімделе алуына тығыз байланысты екендігін байқадым. «Диалог сабақта - оқушылардың қызығушылығын арттырумен қатар, олардың білім деңгейлерінің өсуіне үлес қосады. «Оқытудағы әңгімелесу – қарым–қатынас жасаудың бірсарынды үдерісі емес, керісінше идеялар екі жақты бағытта жүреді, оның негізінде оқушының білім алу үдерісі алға жылжиды. «Оқушы үніне» баса назар аудару керек. Яғни, оқушыны сөйлетуге, өз ойын еркін жеткізе білуге, өзіндік пікірін қалыптастыра білуге үйретуіміз керек екенін білдім. Топтық жұмыс оқушыларға бір-бірінен қалмау үшін білімге бәсекелестік туғызса, ал сабақта сөйлемейтін оқушы топта сөйлей б

- олар топпен жұмыс жасауды біледі;

- өз ойларын бірлесе қағазға сала біледі;

- әрқайсы өз пікірін білдіруге тырысады;

- оны қорғау үшін сөйлеу дағдылары қалыптаса бастайды. - пәнге деген қызығушылықтары тереңдей бастайды.

- топ үшін белсенділіктері арта түседі;

- бірін-бірі бағалауды үйренеді;

- алынған сауалнама, тест жұмыстарының қорытындысына қарағанда білім сапасында ілгерілеушілікті байқадым.

Жетістіктер мен оны ынталандыру жолдары, сондай-ақ оқушылардың оқуын жетілдіру үшін одан әрі дамытылуға тиісті саланы анықтау жөнінде оқушыларға сындарлы кері байланыс жасауда Эдвард де Бононың «Ақылдың алты қалпағы» арқылы да ой қорытуды білдім. Әдістің жақсы жақтары

Көрнекілік, меңгеру, және қолдану қарапайымдылығы.

Жағдайды көре алу және бірнеше көзқарастар тұрғысынан шешу.

Оқушылардың белсендік, дербестік, шығармашылығы дамиды; сөздік қорлары, тілдері, ойлау қабілеттері дамиды.

Ал біздің ел билеген бабамыз Абылай хан: «Білекке сенген заманда ешкімге дес бермедік, Білімге сенген заманда қапы қалып жүрмелік!» - деген еді.

Әр оқушының жеке тұлға екені ғылыми еңбектерде жан-жақты зерттелгенімен, тәрбие жүзінде, ұлттық мектептеріміздің оқу-тәрбие процесінде, тұлға ерекшеліктерін ескере отырып, оқытудың толық жүзеге асырыла қоймауы шешілмей отырған мәселелердің бірі. Жеке тұлға қабілеттеріне бағытталған оқыту процесі әр педагогтың өзіне, өз ісіне және өзгеге деген жауапкершілігі артып, оқушымен қарым-қатынасын берік сенімге негіздегенде ғана игі нәтижесін байқатуы мүмкін.