Қазақ тілі сабақтарында функционалдық сауаттылықты дамыту

Балтабаева Гульназ Аскербековна

Өскемен қаласы әкімдігінің

«№7 орта мектебі»КММ

қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімдері

ҚАЗАҚ ТІЛІ МЕН ӘДЕБИЕТІ САБАҚТАРЫНДА ОҚУШЫЛАРДЫҢ ФУНКЦИОНАЛДЫҚ САУАТТЫЛЫҒЫН ДАМЫТУ –ҮШТІЛДІЛІК НЕГІЗДЕРІН ҚАЛЫПТАСТЫРУ

Өзге ұлт өкілдерінің бірен - сараны қазақша сөйлеп, қазақша ән айтқанына мәз болып жүре беретін заман өтті. Қазақ тілін мектептерде тереңірек оқыту керек

Даниал Ахметов

Қазіргі уақытта Қазақстанда білім берудің өзіндік ұлттық үлгісі қалыптасуда. Бұл үрдіс білім парадигмасының өзгеруімен қатар жүреді. Білім берудегі ескі мазмұнның орнына жаңасы келуде. Ол адамға оқу қызметінің субьектісі ретінде, өзін-өзі өзектілен-дірілген, өзін танытуға және өзін-өзі жүзеге асыруға ұмтылатын дамушы тұлға ретінде қалыптастыруға бағытталған. Педагогикалық үрдістің маңызды құрамы – оқу үстіндегі субьектілер. Оқытушы мен оқушының тұлғалық бағытталған өзара әрекет болып табылады. Жаңа білім парадигмасы бірінші орынға адамның білім, білік, дағдысын емес, оның тұлғасын, білім алу арқылы дамуын қойып жатыр. Жаңа заман кеңістігіндегі білім мен кәсіптік бәсеке алаңының ашықтығы және кіріс-шығыстың жалпыға ортақ талап деңгейінде бақылауға айналуы–жоғары білім беру жүйесінде шұғыл түрде өзгерістер енгізуді талап етеді.

Функционалды сауаттылық өмір сүрудің қажетті компоненті. Қазіргі таңда қоғамды дамыту үшін орта мектептің алдында тұрған негізгі міндеттердің бірі – оқушылардың шығармашылық қабілетін барынша ашып, толыққанды қоғам құруға өзінің бар мүмкіндігін жұмсайтын шығармашылық қабілетті жеке тұлға қалыптастыру. Сондықтан, пәндерді оқытуда оқушыларға оқу материалын есте сақтауға емес, осы материалды шығармашылықпен қолдану шеберлігін қалыптастыруға көп көңіл бөлінеді.

Функционалдық сауаттылық дегеніміз – адамдардың әлеуметтік, мәдени, саяси және экономикалық қызметтерге белсене араласуы, яғни бүгінгі жаһандану дәуіріндегі заман ағымына, жасына қарамай ілесіп отыруы, адамның мамандығына, жасына қарамай үнемі білімін жетілдіріп отыруы. Мектеп оқушыларының функционалдық сауаттылығы дегеніміз – оқушының пәнді терең түсіну қабілетін дамыту, алған білімін сыныптан тыс жерде, кез келген жағдайда тиімді пайдалана білуін қамтамасыз ету.Тұлғаның ең басты функциялық сапалары: белсенділік, шығармашыл тұрғыда ойлау және шешім қабылдай алу, кәсіби жолын таңдай ала білу, өмір бойы білім алуға дайын тұру. Бұл функционалдық дағдылар мектеп қабырғасында қалыптасады. «Үштілділік – бәсекеге қабілетті елдер қатарына апарар басты баспалдақтардың бірі», - деп Н. Ә. Назарбаев айтқандай пән мұғалімдер ретінде осыған негізделе отырып жұмысымызды жүргіземіз. Биылғы оқу жылында Ф.Ш. Оразбаеваның авторлық оқулықтарымен жұмыс бастадық. Бұл сабақ үрдісінде оқушының функционалды сауаттылығын дамыту жолдары нақты шешуге бағыталған оқу құралы, сонымен қатар «Мұғалім кітабы» да осы мақсаттарға жетуге көмектеседі. Әр сабақты оқушыларға жағымды психологиялық ахуал туғызудан бастайм

- оқушы өзінде қалыптасқан білімі мен түсініктерін өзектендіру;

- оқылатын тақырыпқа танымдық қызығушылықты ояту;

- оқушының белсенділігін ояту

«Мағынаны ажырату». Мағынаны тану кезеңінде білімге сүйене отырып, бұрын және сабақ барысында не үйренгенін салыстырады.

- қарастырған тақырыптың мәнін толық түсіну және өзіне қойылған мақсатты іске асыру үшін жаңа тақырыпты талдайды, қажеттісін іріктеп алады.

- өзіне қойған сұрақтарға мағыналы жауап алғандарын бағалайды.

«Ой толғау». Бұл кезеңнің мақсаты: