Географиядағы функционалдық сауаттылықты дамыту мақаласы

Маңғыстау облысының білім басқармасының Қарақия ауданы бойынша білім бөлімінің «Зердебай Бекарыстанұлы атындағы №3 жалпы білім беретін мектеп» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің география пәні мұғалімі

Избасарова Гулбаршын Максымовна

«География сабақтарында оқушының функционалдық сауаттылығын дамыту»

География - бұл карталар мен қалаларды зерттеу ғана емес, сонымен қатар географиялық фактілер мен құбылыстар арасындағы байланысты түсіну. География сабақтарында функционалдық сауаттылықты дамыту құзыретті оқушылардың қалыптасуында маңызды рөл атқарады. Мәнмәтіндік тапсырмалар осы мақсатқа жетудің тиімді құралына айналады. География пән ретінде оқушыларға айналасындағы әлемді түсінуге мүмкіндік беріп қана қоймай, олардың функционалдық сауаттылығын дамытады. Функционалды сауаттылық дегеніміз - білім мен дағдыларды әр түрлі жағдайда қолдана білу, бұл қазіргі білім берудегі маңызды аспект. География сабақтарында оқушыларға осы сауаттылықтың дамуына ықпал ететін жағдайлар жасауға болады. Атап айтатын болсам;

Біріншіден, пәнаралық байланыс маңызды рөл атқарады. География сабақтарында функционалдық сауаттылықты дамытудың бір жолы - әртүрлі пәндік салалардағы білімді біріктіру. Мысалы белгілі бір аймақтың демографиясын зерттеу кезінде бұл тақырыпты белгілі бір жердің экономикасымен, саясатымен, тарихымен және экологиясымен байланыстыруға болады. Бұл тәсіл оқушыларға әртүрлі аспектілердің бір-біріне қалай әсер ететінін және олардың білімін іс жүзінде қалай қолдануға болатынын түсінуге көмектеседі.[1]

Екіншіден, проблемаға бағытталған тәсілмен жұмыс жасау негізінде географиялық құбылыстармен байланысты нақты мәселелерді шешу оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамытуға ықпал етеді. Мысалы оқушылар өз аймағындағы су ресурстарының ластану мәселесін зерттей алады және осы аймақтың географиялық ерекшеліктері туралы алған білімдеріне сүйене отырып, оны шешу жолдарын ұсына алады. [2]

Үшіншіден, географиялық технологияларды қолдану - географиялық ақпараттық жүйелер (ГАЖ), спутниктік түсірілім және цифрлық картаға түсіру сияқты заманауи географиялық технологиялар оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамытудың тиімді құралы. Мұндай технологиялармен жұмыс істеу кезінде оқушылар географиялық деректерді талдауға және түсіндіруге, ақпараттандырылған шешімдер қабылдауға және өз тұжырымдарын байланыстыруға үйренеді. [3]

Төртіншіден, жобалық қызметпен айналысу – функциялық сауаттылықтың негізгі көзі. География сабақтарындағы жобалық іс-шаралар оқушыларға өз білімдерін іс жүзінде қолдануға және функционалдық сауаттылықты дамытуға мүмкіндік береді. Мысалы оқушылар белгілі бір аймақтағы климаттық өзгерістерді зерттеу жобасын құра алады және оларды жеңілдету немесе бейімдеу шараларын ұсына алады. [4]