Қазақ тілін оқытудағы жаңа технологиялар мақаласы

Тапсырмаларға қойылатын талаптар(критерийлер)

І кезең. Мұғалім алғашқы 5-7 минуттаа) ұйымдастыру «Көпір» тапсырмалары тексеріледі

«Көпір» тапсырмалары өткен тақырыптар бойынша жаңа сабақты меңгертуге негіз болатын қайталау тапсырмалары

Сұрақтарға жауап беру. Бос орындарға қажетті сөздерді қою.1. Ашық және қысаң дауыстылар ненің қатысына қарай бөлінеді?

Ж: жақтың қатысына қарай бөлінеді.

2. Ашық дауыстылар қалай айтылады?

Ж: жақтың кең ашылуы арқылы айтылады.

3. Ашық және қысаң дауыстылар ненің қатысына қарай бөлінеді?

Ж: жақтың қатысына қарай бөлінеді.

4. Тілдің қатысына қарай дауыстылар қалай бөлінеді?

Ж: тілдің қатысына қарай дауыстылар жуан және жіңішке болып бөлінеді.

5. Сөздерге дыбыстық талдау жүргізу.

ІІ кезең (топтық жұмыс): жаңа сабақты топтық жұмыс барысында оқушылардың өз бетімен меңгеруіне жағдай жасау: а) оқушылар төмендегі «Білу», «Түсіну», «Талдау», «Жинақтау» тәсілдеріне сәйкес тапсырмаларын өздері толтырады (10 минут); ә) жауаптарын мұғаліммен бірге талдайды (10 минут). Нәтижесі ауызша марапатталады.

1-қадам: теория бойынша «Білу» үшін тақырып мазмұнынан кім? Не? Кімнің? Ненің? Кімге? Кімді? Кімде? Кімнен? Кіммен? Қандай? Қай? Қашан? Не істеді? Сияқты сұрақтарға жауап беретін толық ақпарат іріктелуі керек.

Бос орынға қажетті сөздерді қой.1. Еріннің дөңгеленіп алға қарай созылуы арқылы жасалған дауысты дыбыстарды еріндік дауыстылар деп атаймыз.

2. Езудің кейін қарай тартылуы арқылы жасалған дауысты дыбыстарды езулік дауыстылар деп атаймыз.

3. Еріндік дауыстылар:о,ө,у,ұ,ү

4. Езулік дауыстылар: а,ә,е,э,ы,і,и.

2-қадам: теорияны «Түсіну» үшін неге? Неліктен? Себебі?не үшін? Сұрақтары дәлелді, түсіндір сөздерімен бірге оқушының жоғарыда берген жауаптарына қойылады (оларды тереңдету үшін)

Сұрақтарға жауап бер. Бос орынға қажетті сөздерді қой.Төменде берілген дауысты дыбыстарды неліктен еріндік дауысты дыбыстар дейміз?

о,ө,у,ұ,ү

Ж: себебі бұл дыбыстарды айтқанда ерін дөңгеленіп алға қарай созылады.

Төменде берілген дауысты дыбыстарды неліктен езулік дауысты дыбыстар дейміз?

а,ә,е,э,ы,і,и.

Ж: себебі бұл дыбыстарды айтқанда езу кейін қарай тартылады.

3-қадам:теорияны «Талдау» үшін1. Салыстыр.

2. Айырмашылығы неде?

3. Ұқсастығы неде?

4. Мысалдар келтір

Берілген дауысты дыбыстарды салыстыр, айырмашылығын тап.

О дауысты дыбысы

Ортақ белгілері

Ә дауысты дыбысы

Мысалы: орақ, от, жол т.б.

Мысалы: әтеш, әке, әже т.б.

Ерін дөңгеленіп алға қарай созылады

Дыбыс, әріп. Дауысты дыбыс.

Езу кейін қарай тартылады.

Айырмашылық белгілері: еріндік дауыстылар еріннің дөңгеленуі арқылыжасалса, езулік дауыстылар езудің кейін қарай тартылуы арқылы жасалады.

Сөздің алдыңғы буынындағы еріндік дауыстылар кейінгі буындағы езулік

дауыстылардың айтылуына әсер етеді, оны өзіне қарай бейімдеп еріндік

дауыстыға айналдырады.Мысалы, құлын сөзі- құлұн болып, өнер сөзі өнөр

болып айтылады.

4-қадам: теорияны «Жинақтау» үшін қорытынды шығар, анықтама бер, мазмұнды жүйеле, кестені, тірек сызбаны, сөзжұмбақты толтыр немесе өзің құрастыр, тағы с.с. басқа түрдегі тапсырмалар оқушының жоғарыдағы «тақырыптың басты идеясына» жазған жауабына қойылады.

Еріндік және езулік дауыстылар туралы білгеніңді жинақта.

Оқулықпен жұмыс (5 минут): төмендегі «Қолдану» және оқушының тақырып мазмұнына «Баға беруі» тәсілдеріне сәйкес, яғни рефлексия жасауға, эссе жазуға арналған, практика жүзінде бекіту тапсырмалары орындалады. Нәтижесі ауызша марапатталады.

5-қадам: практика жүзінде «Қолдану» (оқулықпен жұмыс жүргізу барысында тек қарапайым тапсырмалармен бекіту жүргізіледі. Дайын формулалар арқылы есептер шығару орындалады.)

Оқулықпен жұмыс. 247-жаттығу,108-бет. Төмендегі жұмбақ өлеңдерінің шешуі қай дауысты дыбыстар екенін табыңдар. Өздерің осы тәрізді жұмбақ өлең шығарып көріңдер.Құмайда бар, Биікте бар,

Суда жоқ. Ойда жоқ.

Тұманда бар, Киікте бар,

Буда жоқ. Қойда жоқ.

(ұ) (и)

6-қадам: практика жүзінде «Баға беру» (Сен қалай ойлайсың? Не істер едің? Деген тапсырмалар оқушыға жоғарыда алған білімін (теория бойынша) және біліктілігін (практикасы бойынша) өмірдегі жағдаяттарды шешуге бағытталып қойылады.)

Сұрақтарға жауап бер. Бос орынға қажетті сөздерді қой.Сен қалай ойлайсың еріндік дауысты дыбысты езулік дауысты дыбыстан қалай ажыратуға болады?

Ж: Еріндік дауысты дыбысты айтқанда ерін дөңгеленіп алға қарай созылады.

ІІІ кезең (кері байланыс-бағалау кезеңі): Жеке жұмыс. Жоғарыда меңгерген мазмұнды үш деңгейге іріктеп (әр деңгейдің білімділік, яғни құзіреттілік деңгейін анықтайтын тапсырмалар), оларды біртіндеп орындату арқылы ұпай жинату барысында оқушының құзіреттілік деңгейін анықтап, әділ бағалау жүзеге асырылады. Бұл тапсырмаларды оқушылар сабақтың соңына дейін қалған 15 минуттың 12 минутында орындайды +3 минут…