Қазақ тілінен үлестірмелі тапсырмалар жинағы

№ 1 Тәуелдік жалғаулы сөздердің астын сызып, олардың тәуелдіктің қай жағында, қай (оңаша, ортақ) түрінде

тұрғанын айтыңдар.

Отан! деп , тілі шықты бал бөбегім,

Отан! деп, бөбегіме бал беремін.

Тербеткен гүлге бөлеп бесігіне Отанға жан беремін , ән беремін. Нұсқадың екі айтқызбай әміріңді, Жаңғыртып қағамыз біз дабылыңды. Шарықтап шың басынан шырқатамыз,

Ардақтап мына ғажап дәуірімді.

Отанның ұрпағымыз, түлегіміз, Отаннан тыныс алған жүрегіміз.

№ 2 Тексті көшіріңдер. Зат есімдерді тауып , олардың негізділерін түзу сызықпен, туындыларын ирек сызықпен

сызыңдар. Алыстан көрінгенде , көл ғой деп едік, қасына келсек көлшік екен. Аузымен орақ орған өңкей мылжың. Қарт бақташы сиырларын кешкі сауынына қайырып келеді де, сауылып болғанша үйіне қайтпайды. Еңбек түбі- береке, көптің түбі - мереке. Ел көркі-мал, өзен көркі-тал. Аңшы аңды ұстасам дейді , аң аңшыдан құтылсам дейді.

№3 Тексті оқып шығып , көп нүктенің орнына тиісті көптік

жалғауын қойып көшіріңдер де , мағыналарын

айқындаңдар. Менің творчествомның басты тақырып... ы – соғыс тақырыбы. Бұл тақырып менің кітабымнан кітабыма көшіп келеді, сабақтасып келеді. Кейбір жолдас... : « Соғыс аяқталғанына біраз жыл... өтсе де, сенің кітап...ыңда тоқтамай жүріп жатады ғой» , - деп әзілдейді. Майдан өмірін жақсы білетін , майдангер... жанын терең түсінетін ақын... үшін жалынды жыл... жайында әрқашан да толғап отыру- үлкен парыз. Солдат...дың жорық жол...ын еске түсіріп , ерлікті жырлау – азаматтық борыш.

Зат есімдерге жақшадағы жұрнақтарды жалғап, туынды

сөз жасаңдар. Олардың мағыналарын ажыратыңдар.

Күрке . Үй. Бөлме (-шық, шік) Пальто. Етік. Үй ( - сымақ) Дәрігүл. Әлия. Құман. Қалжан. Нұрбек. Айдарбек. (-ш, -ыш,-іш) Нұрмағамбет. Жақып. Сақып. Нұргүл (-қан,-ан,-кен.)

№ 5 Шығыс септігінде тұрған сөздерді тауып, олардың

жалғауларын бөлек жаз.

Шынының жаңа қасиеті.

Адамның шыны өндіре бастағанына 5 мың жылдан асқан. Шыныдан жасалған бұйымдар күнделікті тұрмысқа көп қолданылады. Шынының құрамына кремний, кальций, натрий, калий, алюминий, магний, қорғасын және оттегі элементтері кіреді. Шыны заттары сынғыш болады. Соңғы жылдары шынының құрамына жоғарыда аталған элементтерден басқа цезий, титан, вольфрам тағы басқа элементтерді қосып, оның жаңа сорттарын жасады. Бұл – болаттан мықты, алюминийден жеңіл, тотықпайтын шыны. 3500 градус температураға төзеді, ұрғанда сынбайды.

№6 Өлеңді оқып шығып, тыныс белгілерінің қойылу себебін

айтып, тәуелдік, жіктік жалғаулы сөздерді табыңдар

Дауысыңды естіп тұрмын , қарлығашым,

Шырылдап неге сонша қарлығасың?

Тимеймін балапанға , өзім –бала, Неге сен мұнша маған жалынасың?

Білем мен талай жерді араладың, Шарқ ұрып , ойладың да бала қамын

Сол үшін ана жаның елжірейді, Келмейді жүрегіңді жаралағым

Білем мен қасиетті ана сырын,

Шырқырап бөбегіне жаны ашырын. Тимеймін балапанға , мен де сондай ,

Біреудің әлдилеген баласымын.

Жатыс септігінде тұрған сөздерді тауып, көшіріп жаз.

Достар Қыстыгүні Зейін баққа барды. Бақта әдемі қызыл төс торғайлар жеміс ағаштарының бүршіктерін шоқып жүр екен.

- Қандай әдемі торғайлар - дейді Зейін. Ол торғайларды ұстап алғысы келді. Бірақ торғайлар ұшып кетті. - Бір –екі торғайды үйге апарайын деп едім, ұстатпайды ,- деді Зейін. - Олар аш сенен жем сұрап жүр. Күн сайын жем беріп , қолға үйрету керек, -деді шешесі. Зейін қуанып кетті. Ағаштың төменгі жағына жем шашатын тақтай орнатты. Міне ,енді бізге торғай үйренді. Шашқан бидайды тақтай үстінене жейтін болды. Кейін алақандағы дәнді шоқитын болды.

№ 8 Төмендегі сөйлемдерден жіктік жалғаулы сөздерді тауып,

олардың жалғауларының қай жақта тұрғанын айтыңдар.

Біздер бейбіт еңбекті сүйетін елміз. Ы. Алтынсариннің қандай шығармаларын білесіңдер? Қандай газет- журналдар оқисыңдар? Сіз аса талантты офицерсіз. Берік болат біз жастармыз, мың сан миллион достармыз. Біз ол жақта үлкен іс бітіреміз, отрядтар құрамыз. Біз сүйеміз, бейбіт күнді, бейбіт күнде туғанбыз. Біздің өмір күндей нұрлы , Бақыт құшқан ұланбыз.

№ 1 Жұмбақтарды шеш, көшіріп жазып, дауыссыз

дыбыстардың астын сыз.

 Әжем сақтар тапқанын , Қоймасы бар шап – шағын.  Күзетем деп үйді, Жұдырығын түйді.  Қаймықпайды еш аңнан , Қорқады тек тышқаннан  Үнім -дабыл, Дабылды,Өршітемін жалынды . Жүрегіңді тербетіп, Қоздырамын қаныңды.

№ 3 Төмендегі аты-жөні атауларын әліпби ретімен жазып шық.

Әбілов, Әміров, Ахметов, Дауытов, Шериев, Гиарасов, Иманбаева, Қайранов, Әбілдаев, Раев, Асанов, Шолтаев, Пірімбетов, Көшімов, Ыбыраев, Ұлықбанов, Назаров, Ысқақов, Ескендіров, Ұланов, Шерба, Мұқанов, Мұқышев, Ішікбаев, Жанұзақов, Қанбатыров, Келгенбаев, Егембердиев, Нұрланов, Оспанов, Өмірбеков, Федосов, Хамутов, Қалмұрзаев, Ғылымов, Ульянов, Жексенбаев, Теміров, Чимбарева, Югай, Яковлев, Гого.

№ 4 Оқып шығып , сөз құрамындағы қатаң, ұяң , үнді

дауыссыздарды айтып беріңдер

О, балалар , балалар , Өлең боп аққан дарияң, Қарашығы көзімнің, Домбырасын басуға, Қуанышы сезімнің , Жырынан шашу шашуға; Кеудемдегі жүрегім, Кездесіп көзбен көруге , Таянышым , тірегім; Халық сәлемін беруге, Ардақтысы елімнің , Қуанбасқа бола ма, Гүл – шешегі жерімнің. Жырламасқа бола ма, Алдыңа келді қарияң, Осы отырған тойымда.

Құрамында ғ, г, дауыссыздары бар сөздерді көшіріп жазыңдар. Ол дауыссыздардың қандай дауыстылармен

тіркесіп келгенін айтыңдар.

Қарт бағбан бау- бақшаны күту жұмысына үлкен зер салып қарайтын. Бағлан баққан қозының әбден тойынып семіргені байқалып тұр. Ардақ бағана кетіп қалған. Қымызды сырлы тостағанға құйып, келген қонаққа ұсынды. « Ендігәрі Абайды бұндай жерге бастай көрем... » -деді Ұлжан. Әжесі ертегі айтып берді. Сәрсен ғылыми еңбек жазды. Дәрігер емханадан кеш қайтты.

№ 5 Қазақ тіліне тән дыбыстарды тауып, астын сыз. Бөлім бастығымен екеуінің арасында болған сол әңгімеден кейін , Байғали өзінің басшы ретінде машықтанған бұрынғы жұмыс стиліне өзгеріс енгізді. Ақбала пеш үстінде кіржиіп отыр екен. Кішкентайынан ән құмар домбырашы Ақжігіт құжырада шалқасынан жатып алып, өлең шығарып, ән айтатын мінезге басты. Оған өз әдірісіне айтылған маңжау сөздің бәрі де жөн көрініп отырды. Ғылыми жұмысын Ақбала бітіргелі жатыр

№ 6 Мәтінді көшіріп , білім, оқуші , күш сөздеріне дыбыстық

талдау жаса.

Қазіргі кезде терең білім болмаса, елімізді өркендете алмаймыз. Әр оқушы жан – жақты білім алуға міндетті, білім алу да зор күш екенін ұмытпа.

№ 7 Сөздерді буынға бөліп көшіріңдер. Ашық буындарды

тауып, астын сызыңдар.

Әже, кеме, көмір, желке, жеміс, жаға, тағалау, қамыс, қалашық, мойында, кеңсе, алты, жеті, асау, келте, қызылша, қалта, көлеңке, терезе, сіріңке, үзеңгі, әңгіме, бетеге.

№ 8 Тұйық буындарды тауып, екі дыбыстан құралған тұйық буынның астын бір, үш дыбыстан құралған тұйық буынның

астын екі сызыңдар.

Астық, олжа, өткір, өрт, өртену, ұрттау, ыстық, артта, артық, алпысыншы, ерттеу, ерітінді, еркелік, еркіндік, елгезек, естілу, керуен, аңқау, еңбектену, ынталы

№ 9 Көп нүктенің орнына тиісті дыбыстарды қойып көшір.

Б...з. Б...ген...ай. К... ше. А...ы. Ү...к...н. Ә...е. Ә...и... М...н...з. Тұр...ыс. Б...л...м. О...ау