Қазақ тілінің тазалығын сақтау мәселелері туралы материал

Қазақ тілінің тазалығын жоғалтуы

Қазақ тілі – халқымыздың мәдени мұрасы мен ұлттық болмысының негізі. Алайда, соңғы жылдары тіл тазалығының бұзылуы өзекті мәселеге айналды. Қазақ тілінің тазалығының жойылуына әсер ететін негізгі факторлар:

1. Шетелдік сөздердің шамадан тыс енуі

Жаһандану дәуірінде қазақ тіліне шетелдік, әсіресе ағылшын тілінен енген сөздер көбейді. Бұл құбылыс кейде тілдің байлығын арттырса да, шамадан тыс қолданылған жағдайда тілдің өзіндік ерекшелігін жоғалтуына әкелуі мүмкін. Міржақып Дулатовтың алаңдаушылығы осы мәселеге назар аудартады: «Басқа жұрттардың оқуын оқыдық… Солардың бәрі елге ноғайшалап, арабшалап, сартшалап қайтып жүр. Бұлардың сөйлеген сөзінде, жазған хатында шет жұрттардың тілі аңқып тұр…»

2. Тілдік нормалардың сақталмауы

Кейбір бұқаралық ақпарат құралдары мен қоғам мүшелері тілдік нормаларды сақтамай, грамматикалық және орфографиялық қателіктер жібереді. Бұл жағдай тіл мәдениетінің төмендеуіне және тіл тазалығының бұзылуына ықпал етеді. Тіл жанашырының пікірі бойынша: «Тіліміздің аясын кеңейтіп, оны әрі қарай дамытудың басты шарттарының бірі – тіл тазалығын сақтау. Тіл тазалығын сақтау сауатты жазумен, әуезді сөйлеумен, тіл заңдылықтарына қарама-қайшы келмейтін мәселелерді ескеруді білдірсе керек.»

3. Жастар арасындағы сленгтер мен жаргондардың кең таралуы

Жастар арасында сленгтер мен жаргондардың кеңінен қолданылуы әдеби тілдің қолданыс аясын тарылтады. Бұл құбылыс тілдің байлығын азайтып, оның тазалығына кері әсерін тигізеді. Бұл туралы педагогика ғылымдарының магистрі Ақтолқын Әлиярбекқызы: «Бүгінгі жастар қазақ тілінің қолдануда сөздік мағынаны өзгертіп, «тренд сөздер» арқылы мемлекеттік тілдің тазалығын бұзып жүрген жоқ па?»

Қазақ тілінің тазалығын сақтау – әрбір азаматтың жауапкершілігі. Әр адам төмендегі әрекеттерді орындау арқылы тіл тазалығына өз үлесін қоса алады:

1. Сауатты сөйлеу және жазу

1) Грамматикалық және орфографиялық қателіктерді болдырмауға тырысу;

2) Ресми және бейресми ортада әдеби нормаларды сақтап сөйлеу;

3) Әлеуметтік желілерде, хат алмасу кезінде дұрыс қазақ тілін қолдану.

2. Шетелдік сөздерді шамадан тыс қолданбау

1) Қазақ тілінде баламасы бар сөздерді шетелдік терминдермен алмастырмау (кейстер, лайв, митинг, контент емес, жағдайлар, тікелей эфир, жиналыс, мазмұн);

2) Қазақ тілінде жаңа сөздер қалыптастыруға атсалысу.