Қазақша жылдам оқыту және Шульте кестесі, 4-сынып

Атырау облысы Қызылқоға ауданы

№75 бастауыш мектебі

Омарова Нуран Зейнеденовна

бастауыш сынып мҧғалімі

Қазақша жылдам оқу және қазақша шульте кестесі

(авторлық бағдарлама)

УДК 371.214 ББК 74.202

О-58 Атырау облысы Қызылқоға ауданы №75 бастауыш мектебінің педагогикалық кеңесінің шешімімен баспаға ҧсынылған (№4 хаттамасы 02.12.2023 жылы.)

Пікір білдірушілер: А.Атабайқызы - Әдістемелік бірлестік жетекшісі. А.Альменбетова – Бастауыш сынып мҧғалімі

Омарова Нуран Зейнеденовна: Қазақша жылдам оқу және қазақша шульте кестесі(авторлық бағдарлама). Шымкент, 2023. 110-бет.

ISBN 978-601-7687-86-1 Бҧл авторлық бағдарламада бастауыш сынып оқушыларының дҧрыс, мәнерлеп және шапшаң оқуды меңгерту, оқушыны шығарма авторының кӛзқарасын тҥсінуге жетелеу және мәтінді қабылдаушы оқырман ретінде тәрбиелеу, кӛркем- шығармашылық және танымдық қабілеттерін дамыту, сӛз ӛнеріне деген қызығушылығы мен эстетикалық талғамын қалыптастыру, сӛйлеу әрекетінің барлық тҥрін жетілдіру, ҧлттық және жалпыадамзаттық қҧндылық пен рухани-адамгершілік тәрбие беру.

ISBN 978-601-7687-86-1

© Омарова Нуран Зейнеденовна © Атырау облысы Қызылқоға ауданы №75 бастауыш мектебі

Түсінік хат

Жылдам оқу - ол әдеттегіге қарағанда тезірек оқу емес. Жылдам оқу - оқығанды тҥсіну, есте сақтау. Жылдам оқу дағдысын ҥйрене, сіз миыңызды дамытуға тҥрлі жаттығулар жасап, ойлау қабілетіңізді дамытасыз. Тек оқу барысында ғана емес, кҥнделікті ӛмірде, жҧмыста кез келген мәселенің шешімін тез тауып, тез ойлануды ҥйренесіз.

Оқу-ойлау мен ақыл ой дамуының, қайнар кӛзі. «Оқуды тоқтатқан адам, ойлауды тоқтатады», - дейді Дени Дидро. Сол себепті де бастауыш сыныпта оқушылардың оқу дағдысын дҧрыс қалыптастыру маңызды міндеттің бірі. Оқу дағдысын дҧрыс қалыптастыру мынадай талаптардан туындайды:

1.Оқу техникасы (дҧрыс, тез қабылдау және сӛздерді дыбыстау). 2.Мәтін мазмҧнын тҥсіну (негізгі ойды, мазмҧнын ажырату). Бҧл екеуі бір-бірімен тығыз байланысты. Ӛйткені оқу техникасы жетілдірмей – тҥсіну, дҧрыс оқу жҥзеге аспайды. Дегенмен оқушының оқу жылдамдығын арттыру қиын, ал баланы толыққанды оқырман ету одан да қиынырақ екендігі бәрімізге тҥсінікті.Сондықтан кӛп жылдық тәжірибелер мен зерттеулерге сҥйенсек мектеп оқушыларының аз пайызы ғана кітаппен жҧмыс жасай алатынын кӛрсетті.

Оқығанды тҥсінбеу, кітаппен жҧмыс жасау жолын білмеу, міне, осы себептер оқушының сабаққа ынтасын тӛмендетеді. Сондықтан осы бағдарламаны іске асыру мақсатында оқушылардың оқу шапшаңдығы артып, сабақта ауызша және жазбаша тілін дамытуды, яғни сӛздік қорын байытуды, байланыстыра және грамматикалық тҧрғыдан жҥйелі сӛйлеуге ҥйретуді, сӛйлеу мәдениетін қалыптастыруды кӛздейді. Ҧлттық тәрбие, рухани-мәдени қҧндылықтар, ана тілі және қазақ халқының салт- дәстҥрі негізінде сусындаған жеке тҧлғаны қалыптастыруға ықпал етеді. Адамның ішкі рухани жан дҥниесі байлығын ашуға, адамгершілікке тәрбиелеуге, тілі мен қиялын дамытуға мҥмкіндік береді Оқу процесінде пәннің алатын орны ерекше. Біріншіден балалардың ойын ҧштап, қиялына қанат беріп, әдемілікке, әсемдікке ғана тәрбиелеп қоймайды, сонымен бірге тапқырлыққа, шешендікке баулиды. Сӛзді дҧрыс, анық айту ҥшін, тілді жатықтырға тҥрлі жаңылтпаштар рӛл атқарса, ӛз бетімен ойлануға, баланың ой - ӛрісін кеңейтуге жҧмбақтар елеулі септігін тигізеді. Шығармашылық ойын шыңдап, кӛркемдік қиялын дамытады. Ҧсынылып отырған Қазақша жылдам оқу және қазақша шульте кестесібағдарламасы «Қазақстан Республикасының жалпы орта білім берудің мемлекеттік жалпыға мі

Оқушының ойын ҧштап, қиялына қанат беріп, әдемілікке, әсемдікке ғана тәрбиелеп қоймайды, сонымен бірге шапшаң оқуға, тапқырлыққа, шешендікке баулиды. Сӛзді дҧрыс, анық айту ҥшін, тілді жаттықтыруға арналған тҥрлі тапсырмалар рӛл атқарса, баланың ӛз бетімен ойлануы, мәтінді тҥсініп оқуы,баланың ой - ӛрісінің кеңеуі басты мақсат болып кӛздеген.Сондықтан бҧл қҧрал бастауыш сынып оқушылары мен мҧғалімдеріне жҧмыс істеу ҥшін ӛте тиімді және маңызды.Бастауыш сынып мҧғалімдеріне қолдануға ҧсынылады.

Бағдарламаның мақсаты – дҧрыс, мәнерлеп және шапшаң оқуды меңгерту, оқушыны шығарма авторының кӛзқарасын тҥсінуге жетелеу және мәтінді қабылдаушы оқырман ретінде тәрбиелеу, кӛркем-шығармашылық және танымдық қабілеттерін дамыту, сӛз ӛнеріне деген қызығушылығы мен эстетикалық талғамын қалыптастыру, сӛйлеу әрекетінің барлық тҥрін жетілдіру, ҧлттық және жалпыадамзаттық қҧндылық пен рухани-адамгершілік тәрбие беру

Бағдарламаның міндеттері:

 Оқу және жазу дағдыларын қалыптастыру арқылы бастауыш сынып

оқушыларын байланыстырып сӛйлеуге ҥйрету, балалар әдебиетінің озық ҥлгідегі шығармаларын жҥйелі оқыту, оқырмандық мәдениетке баулу, оқушының әдеби сауатын ашу;  Тақырыпқа сәйкес ғылыми-теориялық әдебиеттерді зерделеу;  Тиімді әдіс-тәсілдерді педагогикалық процеске бейімдеу;  Оқушыларды жҥйелі оқыту, оқырмандық мәдениетке баулу, кӛркемдік-

эстетикалық талғамын арттыру;  Ізгілікті, елжанды дара тҧлға тәрбиелеу.

Бағдарламаның жаңалығы:Қазақ тілінде «Шульте» таблицалары құрылды

Бағдарламаның ӛзектілігі:

Бағдарламаны меңгеру барысында: оқушылардың оқу шапшаңдықтары артып,оқу іс-әрекеті, белсенділіктері,қызығушылықтары артып топпен жҧмыс істеуге ҥйренеді.

Нысанды анықтау -бастауыш сынып оқушылары, мҧғалімдері.

Проблема:

Оқушының оқу жылдамдығының тӛмендігі мҧғалім жҧмысын тежейді, оқушының оқу ҥлгеріміне кері әсер етеді, стандарттық талаптарға сай емес, сауатты оқуға және мәнерлі, әдемі оқуға кері әсер еткендіктен туындаған проблема.

Туындаған проблеманы шешуге қолданылатын әдіс- тәсілдер:

Жөн сілтеу: Ҧсыныс енгізу арқылы ақпарат беру. Бҧл әдіс кӛмек берушінің нақты білімі болған жағдайда ғана тиімді.Бҧл әдісті орынсыз пайдалану баланың ӛзіндік шешім қабылдауына кері әсерін тигізеді. Кеңес қашанда қҧндылықтарға емес, белгілі деректерге негізделуі керек.

Оқыту: Кӛмектің бҧл тҥрі кейде мәлімет беру мен пікір таластыруға сәйкес келеді. Оқушының нені, қалай істеу білуі мен тҥсінігін қалыптастырады.

Мәлімет беру: Мәлімет беру деген оқушыға ӛздігінше шешім қабылдауына жағдай жасап, ақпаратты ҧсыныссыз,бҧрмаламай беру. Сонда ғана ол ӛзінің іс-әрекетіне жауапкершілікпен қарайтын болады. Мысалы: Қандай кітапты оқуы керек? Ол кітапты қалай оқуға болады?

Қолдау көрсету:Кӛмектің бҧл тҥрі шешім қабылдаудан бҧрын да шешім қабылдағаннан кейін де тиімді. Кӛмек беруші оқушының қасында болып қабылдаған шешімінің нәтижесін сезінуіне кӛмектестеседі. КЕҢЕС БЕРУ Оқушының деректерді тҥсінуіне, оны әрі дамытуына ықпал жасайды. Кӛмек берушінің жауапкершілігі шешімнің мазмҧнын анықтауда емес,шешімді қабылдау ҥрдісі кезінде ӛте маңызды .

Шара қолдану: Оқушы ӛз бетінше әрекет жасай алмаған жағдайда мҧғалім тарапынан кӛмек қаже.

 тҥрлі картыналар, суреттер топтамасын пайдаланып, кӛрсетіп, балалардан

1секунд ішінде жаттап алған нәрселерін сҧрау  екі бағанға сӛздер жазып, балаларға кӛрсетіп, оқытып қайталап сҧрау  мағынасы қарама-қарсы сӛздерді айтқызып жарыстыру  ӛткен тақырыптарды қайталап сҧрап тҧру  тақырыптың кез келген сҧрақ қойып, жауабын тез тауып айтуға жаттықтыру  жаңылтпаштар оқыту  оқу жылдамдығын салыстырып, жиі жарыстыру, кӛрсеткіштерін кҥнделікке

жазу  таныс тақырыпты оқытып, тез басқа таныс емес тақырыпқа кӛшу  тіркес немесе біріккен сӛздерді жазғызып олардың қандай сӛздерден

қҧралғанын сҧрау  берілген әріптерден сӛз қҧрастыру; кім кӛп сӛз, әрі кім тез?

Осындай әр тҥрлі әдіс – тәсілдерден кейін, баланың оқуға деген қҧлшынысы артып, оқуға белсене қатысып, ӛзінің оқуға тез бейімделе бастағанын байқамай қалады.

Баланы шапшаң оқи білуге ҥйрету, бҧл бҥкіл білім беру ісінің негізгі фундаменті болып табылады.Ӛйткені бала әрі қарай осы оқу әдісін меңгеруіне байланысты әр тҥрлі пәндерді тез оқып, ҥйреніп, игеріп кетеді.

Болжау: Егер, осы жобаны ӛз іс-тәжірибемізде дҧрыс ҧйымдастыра алсақ, онда оқушы бойынан дыбысты, буынды, сӛзді, сӛйлемді анық, дауыс ырғағын дҧрыс сақтап оқуын,оқуға деген сҥйіспеншілігін, эстетикалық талғамының артқанын,оқырмандық мәдениетке қызығушылығын кӛре аламыз.

Күтілетін нәтиже:

 Әр оқушы мемлекеттік білім стандартын игереді;