Қазақстан тарихы 11 сыныпқа арналған презентация

Әлихан Бөкейханов

Өмірбаяны

Әлихан Нұрмұхамедұлы

Бөкейхан (05.03.18 70 жыл ,

-27.09.1937 жыл ) — XIX ғ. соңы мен XX ғ.

басындағы қазақ

зиялыларының, қоғам және

мемлекет қайраткерлері

қатарындағы аса ерекше тұлға .

Көрнекті қоғам және мемлекет

қайраткері, ұлт-азаттық және

Алаш қозғалысының жетекшісі ,

Алашорда автономиялы

үкіметінің төрағасы, публицист,

ғалым, аудармашы .

Ата тегі Шыңғыс ханның үлкен ұлы Жошыдан тарайтын

төре тұқымы. Арғы атасы атақты Сұлтан Барақ. Қазақтың

соңғы хандарының бірі Бөкей осы Сұлтан Барақтың баласы .

Бөкейден Батыр, одан Мырзатай , одан Әлиханның әкесі

Нұрмұхамед.

Әлиханды әкесі тоғыз жасында Қарқаралыға апарып ,

жергілікті молданың қолына оқуға береді . Бірақ зерделі бала

молдадан оқығандардан гөрі осындағы мектепте оқып

жүргендердің сауаттылығын аңғарып, қаладағы кластық

бастауыш мектепке өз еркімен ауысып алады .

Оны бітіргеннен кейін 1879-1886 жылдары Қарқаралы

қаласындағы қазақ балаларына арналған мектепте оқиды.

1886-1890 жылдар аралығында Омбыдағы техникалық

училищеде оқып, оны "техник" мамандығы бойынша бітіріп

шықты.

1890-1894 жылдар аралығында Санкт-Петербургтегі Орман технологиялық институтының экономика факультетінде оқыды . Мұнда ол студенттік қызу пікірталастарға қатысып, XX ғасырдың босағасын аттағалы тұрған Ресейдің қандай жолмен дамуы тиімді болатындығы туралы қайшылықты пікірлер қақтығысына куә болды , өз ойын да шыңдай түсті .

1905 жылы Әлихан Бөкейхан Семей облысы қазақтарының атынан 1-ші Мемлекеттік думаға депутат болып сайланды . Бірақ ол 1-ші Мемлекеттік дума жұмысына қатыса алмады . Өйткені Ә.Н. Бөкейхан өз жұмысын бастаған кезде Дала өлкесі генерал-губернаторының негізсіз жарлығымен , соттың тергеуінсіз , 3 ай Павлодар абақтысында отырды . Абақтыдан шығып Санкт-Петербургға жеткенде , Дума патшаның үкімімен таратылып , оның біраз мүшелері наразылық актісін қабылдау үшін сол кездегі Финляндияның Выборг қаласына жүріп кеткен еді . Ә.Н. Бөкейхан да солардың артынан аттанып Выборг үндеуіне қол қойды . Сол үшін жазаға тартылып , Санкт- Петербург сот палатасының төтенше мәжілісінің шешімімен 3 айға Семей түрмесіне жабылды .

1908 жылы Санкт-Петербургда жарық көрген меньшевиктік

«Товарищ», кадеттік «Речь», «Слово» газеттерінде

редакторлық қызмет атқарды.