Қазақстан тарихында интербелсенді оқыту әдістемелері

Интербелсенді оқуды/ оқытуды іске асыруда заманауи әдістемелер және гуманитарлық пән мұғалімдеріне кәсіби қолдау көрсету

Коучинг мақсаты: Гуманитарлық пәндерді оқыту үрдісінде жаңашыл және интербелсенді оқу / оқытудың әдіс-тәсілдерін ұсыну , оның маңыздылығын түсіндіру барысында практикалық жұмыс арқылы әріптестерге кәсіби қолдау көрсету.

Күтілетін нәтиже:

1 . Оқу үрдісінде жаңа әдіс-тәсілдердің тиімділігін, маңызын түсініп, өз тәжірибесіне енгізу арқылы әдістемелік қоржындарын толықтырады.

2. Мұғалімдер өзара тәжірибе алмасуда бірлесіп жұмыс істеу арқылы өз білімі мен түсініктерін ортаға салып, қиын мәселелердің шешімін табудың әр түрлі жолдарын ұсынады.

3. Оқу үрдісіндегі жаңа әдіс-тәсілдер туралы ой-пайымы мен ұғым түсініктерін өрістетіп, оқушылардың сабақтағы іс-әрекетін зерттеуді меңгереді.

4. Кері байланыс арқылы жұмыс нәтижесі анықталады;

«Алтын ереже»

Белсенділік

Жұмысқа басынан аяғына дейін атсалысу

Бір-бірінің сөзін бөлмеу

Көбірек қарым-қатынас жасау

Топта ынтымақтастық орнату

Уақытты тиімді пайдалану

Интербелсенді оқуда/ оқытуда педагог білім тасымалдаушыдан – білім әлеміне жол көрсетуші дәрежесіне көтеріліп, нағыз таным процесін ұйымдастырушы болады. Шәкірт ұстаздың ықпалы мен көмегі арқылы білімді игере алады, ұстаз ендігі жерде оқушының шығармашылыққа жетелейтін белсенді әрекеттеріне ынталандырушы серігі әрі үлгі тұтар тұлғасы.

Интербелсенді оқу\оқытудың енгізгі қағидалары мен мақсаттары :

- орта қалыптастыру;

- әрекет арқылы үйрету/үйрену;

- өмірмен байланыстыру;

- өзіндік пен дербестікке баулу;

Сол себепті де интербелсенді оқу\оқыту оқушылар таным процессінде бір – бірімен өзіндік пікірлер мен көзқарастары, ойлары мен идеялары, ұстанымдары мен пайымдаулары, тұжырымдары мен қорытындылары, дәлелдері мен уәждерін бөліседі, өзара қарым-қатынаста жаңа білімді саналы түрде игереді.

«Маған айтып берсең – ұмытып қаламын ,

көрсетсең –есте сақтармын,

ал өзіме жасатсаң - үйренемін» .

Конфуций (Кун- цзы )

Қ ұзіреттіліктер:

Терең ойлау, жеке рефлексиялық қабілеттерді дамыту;

Өз идеялары мен әрекеттерін талдау және оларға баға беру;

Ақпаратты өздігімен түсініп, оның ішінен керектісін таңдап алу;

Ақпаратты жан-жақты талдау;

Өздігімен жаңа түсінік құрастыру;

Басқа да балама пікірлерді ескеру;

Өз пікірін дәлелдеу, қиын мәселелерді шешу және шешім қабылдау;

Ұжыммен бірлесе жұмыс атқару және тиімді қарым-қатынас орнату;

«Жарысты жалғастыр»

Идеяларды тоғыстыру» («Не? Қайда? Қашан?»

Мені түсін»

«Шеңбер бойымен әңгімелеу»

«Ең бастысы»

Белгі қойып оқу» немесе INSERT

Даналық ағашы»

«Мәтін бөліктері»

«Бірін бірі оқыту»

«Жылдам оқу тәсілі»

«Пікірталас»

«Позицияны таңдау»

«Аквариум»

«Жигсо» немесе «Ажурная пила»

«Қос жазба күнделік»

«Қазымыр оқушы»

« Кубизм»

Гуманитарлық пәндерге арналған интербелсенді әдіс - тәсілдер

«Жылдам кездесу» стратегиясы (қарама-қарсы тұрып, бір-біріне сұрақ қояды, жауап алынған соң жұбын ауыстырады) топты жұптастырады, қарым-қатынас жасатады, тілдік коммуникация. Пысықтау, бекіту, қорыту, рефлексия жасау кезінде қолданылады.

«Піспеген модель» оқушыға алғашқы ақпарат береміз, оқушы оны жетілдіреді.

« PEST » анализ «Ойланыңыз, жұптсыңыз, бөлісіңіз» деген стратегиямен қатар жүргізілді.

«Стоп кадр»

«Сен білесің бе?» (карточкаға сұрақ, оның астына жауабы жазылады. Оқушылар бір-біріне барып, карточкадағы сұрақты оқиды, жауабын естиді, қатесі болса, түзетеді, жауабын мүлде білмесе, өзі айтып түсіндіреді.)

«Қабырғадағы рөл» белгілі бір мәтіндегі кейіпкердің сұлбасын салғызамыз, сұлбаның ішіне мәтіннің ішіндегі кездескен фактілерді, іс-әрекеттерді жазғызамыз. Ал сыртына осы кезге дейін байқамаған қасиетін, не білетінін, сұрақ туындаса сұрағын жазып қоямыз. Дайын жұмыстарды қарама-қарсы іліп қойып, мұқият оқылым жасатамыз.

«Эмоциялар графигі» (төменде негізгі оқиға, тігінен эмоциялар шкаласы көрінеді).

«Маңызды аймақ» (шеңбер ішінде сұрақтардың жауаптары маңыздылық жағынан орналастырылуы керек. Дұрыс жауап немесе маңызды нәрсе болса, ортасына жазылады, шындыққа жанаспаса, маңыздылығы онша болмаса, шеңбердің шетіне жазылады. )

« Талқылау ( емтихан алдында ) » оқыта үйрету ойыны

Мұғалім оқушылардан жұпқа бөлінуін сұрайды, әркім қолына конспектісін алып, серігіне өздерінің не оқып, жазып алғанын айтып беруге тырысады. Жұптағы әр оқушы мұғалім рөлінде де, оқушы ретінде де болады.

« Оқушының » жауабы бес баллдық жүйемен бағаланады. « Мұғалім » жауапты оқулық мәтінімен салыстырады, ал «оқушы» тек өз конспектісін пайдаланады. Бұл жұмысқа уақытты мұғалімінң өзі белгілейді (5 минуттан артық емес).

Енді өзгеріс енгіземіз:

«Оқушылар» өз орнында қалады да, «мұғалімдер» басқалармен алмасып, жаңа жұп құрады. (Гонг).

Жұптарды тағы ауыстырып, рөлдерін алмастырамыз. (Гонг). Солай жалғаса береді. («Оқушылар» мен «мұғалімдердің» «талдауы» 5 минуттан аспайды).

«Мұғалімдердің» «оқушы» дәптерлеріне қойылған баллдарға қарай мұғалім ойынның ең белсенді ойыншыларын анықтайды.

«Қазымыр оқушы» оқыта үйрету ойыны

І бөлім. Оқушылар мәтінді жылдам және мұқият оқып шығады, сосын сұрақтар құрады. Кім көп сұрақ құраса, сол жеңіске жетеді! (10 минут).

ІІ бөлім. Оқушылар кезегімен басқаларына сұрақтар қояды, ал олар қысқа жауап қайтарады.

Жауап берушіні Жүргізуші көрсетеді. Сонан соң ең «Қазымыр оқушыны» анықтаймыз.

Сонымен, енді сұрақтарыңызды қойыңыздар! (Гонг).

Жүргізуші, кімнің бірінші орын алғанын анықтаңыз.

«Баяндама» оқыта үйрету ойыны

Мұғалім оқушыларға бір мәтінді оқуды (Гонг), соңынан оның мазмұнын сурет, белгі, сызба түрінде беруді ұсынады. Бұл «шпаргалканы» оқушы оң жағындағы көршісіне береді.

Енді әрқайсысы өз көршісінің суреттерін немесе сызбаларын қолдана отырып, осы мәтін бойынша «баяндама» жасайды. (Гонг).

«Баяндама» мазмұнын неғұрлым кең ашып, оны қорғап, ең жақсы көрнекі құрал ұсынған оқушы Жеңімпаз болады.

«Бейнелі жады» оқыта үйрету ойыны

Мұғалім мен Жүргізуші қазылар алқасын құрайды. Оқушыларға мәтінді қарап өтіп, бастысын атай тапсырылады. Сынып топтарға бөлінеді. Мұғалім мәтіннің бір бөлігін мылқау сахналық қойылым түрінде көрсетуді ұсынады. Сөздер, мәтіннің мәнді бөлшектері (деталі) жазылған парақтарды пайдалануға, мәтін бөліктерінің өзара баланысы ретінде қолдарынан ұстасуға болады. Өз нұсқасын алдымен бір команда, сосын екіншісі бейнелеп көрсетеді.

Кез келегн құрал-жабдықты, плакатты қолдана отырып, мылқау қойылымды дайындауға 5 минуттан асапйтын уақыт беріледі. Соңында әр команданың тапқырдығын, ойларының бірегейлігін, білімін бағалау қажет. Жүргізуші мен мұғалім І, ІІ, ІІІ орындарды анықтайды.

«Мерзімдерді жатқа айту» оқыта үйрету ойыны

Жүргізуші оқушылардың екі командаға бөлінуін өтінеді.

Енді мынадай жарыс өткіземіз. Барлығыңыз оқу мәтінін мұқият қарап шығып, сосын оны есте жаңғыртып, жатқа айтасыздар. 1-ші сөзді барлығыңыз да жаттап қалатын шығар деп орйлаймыз, ал әрі қарай – кімінң қаншаға шамасы жетеді.

Мәтінді оқып шығып, есте сақтап қалуға 1 минут қана беріледі.

Содан кейін жарысқа қатысқысы келгендер шығады. Алдымен команданың бірінші ойыншысы мәтінді жатқа айтады, ал басқалары ол тоқтап немесе дұрыс айтпай қалғанға дейін мәтін бойынша қадағалап отырады да, уақытын белгілейді. Одан кейін екінші команда ойнайды. Бұдан әрі ойын осы тәртіппен жүреді. Қателескен жағдайда «Тоқта!!!» бұйрығы беріледі.

Міне, қызық! Кімнің есте сақтау қабілеті мықты екен?

Жүргізуші қорытынды жасайды. Неғұрлым көп сөз, әсіресе мерзімдерді жатқа айтқан оқушы жеңіске жетеді.

«Шпаргалка» оқыта үйрету ойыны

Конспект түрінде шпаргалкалар жасау оқу материалын игеруге мүмкіндік береді. Үйреніп көрейік. Алдымен жоспар-конспект құрайық (1 бетке 1 минут 50 секунд беріледі). Небары бірнеше түйінді сөздер керек. Ал, кітаптарыңызды дайындаңыздар.

Жүргізуші беттерді жүгіртіп қарап шығуға уақыт береді (жылдам оқу тәсілін қолданамыз).

Әр беттің конспектіленетін бөлігін сызықпен көрсетеміз. Сосын осы мәтін бойынша тезистер құрамыз. Сіздерге әр бетті конспектілеуге 1 минуттан беріледі. Әр беттің мазмұнын тезистер түрінде бейнелеуге тырысыңыздар. Мұнда түйінді сөздерден басқа, осы беттің мәнін құрайтын сөйлемдер де болуы мүмкін.

Жүргізушінің белгі беруімен бетті ауыстырамыз. Аяқтадық!

Жұмыс аяқталғанда, оқу мәтіні бойынеша сұрақтар құралады. Сұрақтар қызықты, проблемалық, мәтіннің мәнін ашатындай, пікірталас тудыратындай болуы тиіс.

Ал, кімнің конспектісі ең жақсы, кімнің сұрақтары ең ұтымды екенін бағалайық.

«Мән-мағына» («Негізгісін таңда») оқыта үйрету ойыны

Кез келегн мәтіннің мәнін табу біршама оңай: мәтіннің негізгі мағынасын құрайтын жолдардың астын қарындашпен сызып қою керек.

Жүргізушінің белгісімен оқушылар өздері негізгі деп есептейтін жолдардың астын сызады. Бір бетті қарап шығуға 1 минут уақыт беріледі. Мәтіннің көлемін мұғалім таңдайды.

Оқушылар аты-жөнін қарындашпен жазады. Кітаптар шеңбер бойымен жылжиды. Әрқайсысы қарап шығып, алдындағы ойыншыға бес баллдық жүйе бойынша баға қояды. Бұған тек бірнеше секунд қана беріледі.

Жүргізушінің белгісімен кітап көршісіне өтеді. Кітаптар бір бағытта ғана жылжи отырып, алғашқы иесіне қайта оралуы тиіс.

Ұпайларын есептейміз! Мұғалім ең көп ұпай жинаған жеңімпаздарды шығарып, құттықтайды.

Ойын аяқталды.

«Көңілділер мен тапқырлар (КВН)» оқыта үйрету ойыны

І кезең. Жылдам оқу тәсілімен оқыту материалын оқып шығамыз. Көзді жол бойымен солдан оңға қарай емес, тек қана парақтың орта бойымен жоғарыдан төмен қарай жылжытуға тырысыңыз, оқылған жерге қайта оралмаңыз, ішіңізден қайталамаңыз, келесі жолда не болатынын табуға тырысыңыз, ал оны оқымаңыз, дұрыс не бұрыстығын тексеріңіз.