Қазақстандағы екі тілдің қоғамдағы рөлі 11-сыныпқа

Қазақстандағы екі тілділік: байлық па, бәсекелестік пе?

Қазақстан – көпұлтты мемлекет. Бұл елде жүзден астам ұлт өкілі тұрады, әртүрлі мәдениет, дін мен тіл бар. Бірақ бастысы – тіл саясаты. Қазақстанда мемлекеттік тіл – қазақ тілі, ал орыс тілі – ресми түрде қолданыста. Осы екі тілді қатар қолдану мәселесі қоғамда жиі талқыланады. Біреулер мұны үлкен байлық деп санаса, енді бірі – тілдік бәсекелестік пен бөлінушілік көзі деп қарайды.

Бір жағынан, екі тілділік – артықшылық. Қазақ және орыс тілін білетін адам кең ауқымда ойлай алады, түрлі ортада еркін сөйлей алады, ғылым, мәдениет пен халықаралық байланысқа кедергісіз шығады. Бұл – білімге, ақпаратқа, жұмысқа жол ашатын мүмкіндік. Мысалы, Қазақстандағы көп жұмыс орындарында қос тілде сөйлеу талап етіледі. Бұл – еңбек нарығындағы артықшылық.

Алайда екінші жағынан, екі тілділік кейде қазақ тілінің дамуына кедергі болып тұр. Кейбір ата-аналар балаларын орыс тілінде оқытқысы келеді, себебі ол “сапалы білім алады” деп ойлайды. Мемлекеттік мекемелерде де іс жүргізу жиі орыс тілінде өтеді. Мұның салдарынан қазақ тілі өз елінде шет тіліндей қалып барады.

Ең өкініштісі – өз елімізде, өз жерімізде қазақ тілі күнделікті өмірдің толық тіліне айнала алмай отыр. Бұл – тек тіл мәселесі емес, ұлттық сана мен болашақ мәселесі. Қазақ тілінің мәртебесін көтеру – бұл заңмен бекітілетін нәрсе емес, бұл халықтың өзі қолдағанда ғана жүзеге асады. Егер әр азамат өз отбасында, досымен, қоғамда қазақ тілінде сөйлесе, қазақ тілінің мәртебесін көтеруге өз үлесін қосады.

Қазақ тілі – біздің тарихымыз, ұлттық болмысымыз. Өз жерінде, өз елінде қазақ тілі екінші қатарда тұруы – бұл әділетсіздік. Бұл – ұлттың өз тіліне деген құрметсіздігінің белгісі. Егер біз өз тілімізді құрметтемесек, өзгелер де оны құрметтемейді.

Қазақ тілінің мәртебесін көтеру – біздің міндет, өйткені біз өз тіліміз арқылы өз орнымызды тауып, орыс тілінің көлеңкесінде қалмаймыз.

Қорытындылай келе, Қазақстандағы екі тілділік – байлық та, қауіп те бола алады. Ол байлыққа айналуы үшін, ең алдымен қазақ тілінің мәртебесін…