Қазақстанның мемлекеттік рәміздері туралы материал

Тақырыбы: «Асқақтаған әуені әнұранға айналды»

Мақсаты: өз Отанын шексіз сүйетін жастарды тәрбиелеу; туған жеріне, еліне деген сүйіспеншіліктерін арттыру.

Мемлекеттік рәміздерімізді құрмет тұтуға баулу.

Барысы:

Нұржан: Армысыздар, аяулы ұстаздар мен бүгінгі кештің қонақтары. Бүгінгі біздің рәміздер апталығына орай ұйымдастырылып отырған, «Асқақтаған әуені әнұранға айналды» атты кешімізге қош келіпсіздер.

Алина: Бүгін біздің еліміз бүкіл әлем қауымдастығы мойындап отырған Тәуелсіз мемлекет. Әр мемлекеттің өз заңы, өз президенті, өз рәміздері болады.

Рәміз дегеніміз- түрлі заттар мен ұғымдардың бірлесуі. Біз белгілер әлемінде өмір сүреміз.

Қандай да бір мемлекет болмасын оның алғашқы қадамы өз Туы, Елтаңбасы, Әнұранынан басталуы керек. Бұл олардың ел Тәуелсіздігі мен егемендігінің белгісі болып табылады.

Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаевтың мемлекеттің жаңа рәміздерін қабылдауға ерекше мән беруі де осыған байланысты.

Нұржан:

Рәміздерім!

Сен неткен маңызды едің.

Сенсің асыл қазынам нағыз керім.

Төбемде ту, төсімде елтаңбам бар

Әнұрандай аузымнан ән үзбедім.

Алина: Бір ауыздан айтылып әнұраным,

Елтаңбаммен әлемге таныламын

Бір жағадан бас шығып, бір жеңнен қол

Көк тауымның астынан табыламын.

Қосып жүрген,қандасым,өзге әнге үн

Елсіз жетпес арманға созған қолың.

Өз туымның астында орның дайын.

Есің барда елің тап, қозғал бәрің.

Нұржан:

Рәміздерім!

Сен неткен маңызды едің

Сенен басқа келмейді сән іздегім.

Сендерменен жетіп сан жеңістерге

Гүлдеп әлі ақ айналар аңызға елім.

Алина:

Әнұраным жан ұраным,

Айтар әнім, сйлер сөзім.

Туған жерім сағынарым,

Жүрсем егер дүние кезіп.

Бақыт ,бірлік күн талабы,

Тоқтамайды дабыр әні

Мәңгі бақи шырқалады.

Қазақстан әнұраны!

Нұржан: ҚР Әнұраны да адамға зор рухани әсер ететін күш, өйткені Әнұранда халықтың, ұлттың, мемлекеттің, елдің бірлігінің нышаны бар.

Алина: Мемлекеттік Әнұран - елдің музыкалық- поэтикалық эмблемасы, әдеби- сазды төлқұжаты. Ол халық жүрегінің лүпілін тұмар ғып түйген музыкалық сәлемхат іспеттес. Әнұранның сазы мен сөзі сипаты мен мақсаты жөнінен біртұтас шығарманың құрамдас қос қанаты тәрізді.

Нұржан: Мемлекеттік Әнұран - өзгеше рухани туымыз. Әнұранда халқымыздың бостандық сүйгіш көңілі, тарихи тамырының тереңдігі және болашаққа деген үміті көрініс тапқан. Ол бізді көне де киелі қазақ жерінде бейбітшілік пен береке, татулық пен ізгілік мәңгі салтанат құра беруі жолында бірігуге шақырады.

Алина: Әнұранымыздың авторлары жайында біліп алсақ. Олай болса, біздің қыздарымыз не айтар екен. Қарсы алыңыздар:

Жанел, Айнұр, Сымбат

Нұржан: Шәмші! Қазақ халқының дарынды ұлдарының бірі Шәмші Қалдаяқов туралы айту әрі оңай, әрі қиын. Асқар шыңның алыстаған сайын биіктей беретіні секілді қазақ даласының ұлы перзенті Шәмші Қалдаяқовтың да уақыт өткен сайын даңқы өсіп, рухы асқақтап барады.

Алина:

1930 жылы Арыс өзенінің Сырдарияға құятын жеріндегі Отырар деген ауылда қазақтың қобызы мен домбырасын құйқылжыта тартатын сері, ақын, ағаштан түйін түйетін ұста, зергер Қалдаяқ пен ойын тойда құйқылжыта ән салатын Сақыпжамалдың отбасында Жиырмасыншы ғасырда қазақ әнінің ажарына ашық шырай кіргізіп, оның өрісін әлем көгіне шығарған ән феномені Шәмші Қалдаяқов дүниеге келді.

Көрініс: «Жамшид атануы»

Досы: (көңілді) Оу, Қалдаяқ, ұлды болдың, бауы берік болсын!

Қалдаяқ : Мен баламның атын ескі қиссадағы Жамшид патшаның атымен атағалы жүр едім. Бірақ, оның дауысы патшаның дауысынан гөрі әншінікіне көп ұқсайды екен.

Досы: Қалдаяқ, балаң адамдардың емес әннің патшасы болса тақияңа тар келмес.

Қалдаяқ : Айтқаның келсін. Жамшид болсын. Барым да, бар байлығым да осы балам. Халқыма адал қызмет ететін адам боп өссе арманымның орындалғаны.

Нұржан : Ән өмірінде жарық жұлдыздай сәуле шашып, айрықша із қалдырған Шәмші Қалдаяқұлы күллі қазақ халқының ұлттық мақтанышы. Сондықтан да қырық жыл бойы біздің аспанымызда махаббат пен сағынышқа толы Шәмші әуендері шырқалды.

Алина : Қазақ әні мен мәдениетінің алтын қорына елеулі үлес қосқан Ш.Қалдаяқовтың шығармашылық мұрасы ұлтымыздың баға жетпес байлығы, рухани қазынасы.

Нұржан : Шәмші әндеріне басқа түгіл ағылшынның өнер қайраткері Роберт Файлер таң қалып «Мен қазақтың ұлы композиторымен танысқаныма қуаныштымын.үш жүзге жуық ән шығару деген ұлы ерлік! Сізге ескерткіш орнату керек» деген екен.

Алина: Туған жер -адамның шыр етіп, жарық дүниеге келген киелі мекені, алғашқы жұтқан ауасы, алғашқы сезген күн нұры. Туған жер деген ұғымды

Қазақстан деген ұғымнан бөліп қарауға болмайды. Қазақстан -кең байтақ дархан өлке, дәнге де, кенге де бай ырысты да берекелі дала. Еліміздің бірлігіне, тыныштығына арнап жазған Шәмшінің «Менің Қазақстаным» әнін жан жүрегің тебіренбей тыңдау мүмкін емес. « Бұл әнім түбінде елімнің әнұранына айналады» деген Шәмшінің сөзі расқа айналып, асқақ рухты бұл ән бүгінде қазақ даласының әнұранына айналды.

Мұғалім: Республикамыздың талай талай жерлерінде болып, асыл азаматтармен танысып, олардың Отанға деген шексіз сүйіспеншілігін көрдім. Бұл қасиет мені қатты толқытты. Керемет сезімдер оятты. Мен әнімді Қазақстаныма арнап отырмын. Бұл ән сонау тың жылдары Ақмоланы «Целиноград» атап, сол жақтағы бес облысты Ресейге қосқалы жүрген кезде, қазақ жерін бөлшектегелі жатқанда туды. Асқақтығымызды, биік рухымызды, алтын күн шұғыласына бөленген қазақ жерін, елін әнге түгел сыйғызғым келеді. Сөйтіп, 1956 жылы 25 қазанда «Менің Қазақстаным» әні өмірге келді. Өлеңі Жұмекен Нәжімеденовтікі, әнді радиоға Жамал Омарова жаздырды.

Көрініс: «Менің Қазақстаным» әнінің тарихы.

Редактор: Коммунистік партия туралы бір ауыз сөз жоқ. Қазіргі басты ұранымыз жеті жылдық жоспар жайлы да ештеңе айтылмаған ғой.

Ақын: Бұл әнді қайран елім Қазақстанға арнадым. Өз елімді, жерімді ешбір саясатсыз адал көңілмен жырлағым келеді.

Редактор: Жоқ болмайды! Партия заманымыздың ары,ожданы. Ол біздің бастауымыз. Жеті жылдық жоспар оның ұраны, біз алдымен соны жырлауымыз қажет.

Ақын: Ал Қазақстанды ше?

Редактор: Партия туралы ештеңе жазбағаныңнан сенің аяғыңа түскен тұсау аз емес, сен немене партияға қарсысың ба?

Ақын :Мақұл, өлеңнің бір шумағын өзгертейін.

Жеті жыл жоспары

Жеті қыр асқаны,

Думанды бастады

Қазақтың жастары

Редактор: Е, міне, енді дұрыс болды. Мұның журналға басылады.

Ақын: Рахмет, сау болыңыз.

Алина: Бүгінгі егемендігіміздің негізі болған 1986 жылы 17 желтоқсанда еркіндікті аңсаған қазақ жастары Алматыда алаңда «Елім ай мен бірге осы әнді айтып шықты.» Менің елім»деп ұрандаған жастардың арманы орындалып, еліміз тәуелсіз, алтын арайлы елге айналды. Республикамыздың жаңа әнұранына конкурс жариялаған кезде «Қайнар» баспасы «Менің Қазақстаным» әнін әнұран болсын деп ұсынды. Әуені лирикаға жақын деген сылтаумен мемлекеттік комиссияға жіберілмеген. Ата заңымыздың екінші бабында «ҚР Президенттік басқару нысанындағы біртұтас мемлекет» деп жазылған. Бүгінде халқына рухани қару болған «Менің Қазақстаным» әні 2006 жылы 7-қаңтар № 112 баптың үшінші тармағында ҚР заңына сәйкес әнұран болып халқына қайта оралды.

Мұғалім: Әлдиледің әуеніңмен қазақтың кең даласын,

Әлдиледің ырыс шашып әр ұрпақтың санасын.

«Менің Қазақстаным» әміршіл сонау заманға

Жұмекен мен Шәмші аға қорықпай қалай қарадың?

«Менің Қазақстаным» Тәуелсіз елді әнұран болып оятқан,

Жан біткенді сағындырып, тамсандырып тояттар.

Әр қазақтың жүрегінің дүрсілінің жыры боп,

Ұлылықтың төріне саф алтын боп қаландың.

Хор: «Менің Қазақстаным».

Алина:

Шәмші ағаның әндері

Жүректерді тербеді.

Көңілдегі жақсы үміт

Болашаққа беттеді

Жақсы әндердей мәңгілік

Ұрпақтарды таң қылып,

Тозбасын тарих беттері