Қазақстанның рәміздері ашық сабағы 1 сыныпқа

Тақырыбы: «Табиғатты аялайық»

Сыныбы: 2-4 сыныптарМақсаты: Оқушылардың табиғатпен үйлесіміділік , табиғатты аялау туралы түсініктерін кеңейту.

Міндеттері: -табиғат, қоршаған орта, табиғаттың адам өміріндегі маңызы туралы түсінік беру;

-оқушылардың тілін, ойын, шығармашылық қабілеттерін дамытуға тырысу;

-оқушыларды қоршаған ортаны, табиғатты қорғауға баулу;Көрнекілікті: интерактивтік тақта, табиғат туралы суреттер, нақыл сөздер, Сабақтың барысы:

Шаттық шеңбері

Армысың, ұстаздар! Здравствуй, учителя!

Армысың, Әлем! Здравствуй,Мой мир!

Армысың, Жарық күн! Здравствуй,Солнычный день!

Армысың, досым! Здравствуй,друг!

Hello, teachers!

Hello, My world!

Hello, Sunny Day!

Hello Friend!

«Ой шақыру» Жұмбақ шешу:

Көктемде көгереді,Жазда ырысқа бөленеді.Күзде пісіп марқаяды,Қыста бірден қартаяды. (Жер)

Жылт-жылт етеді,

Жылғадан өтеді.

Кескен болам,кесілмейді,

Кесілсе де, бөлінбейді. (Су)

Бір нәрсе жер мен көктің арасында,

Көрінбес өзі түгіл қарасы да.

Білінбей жер үстінде жүрсе дағы,

Пайдалы адамзаттың баласына. (Ауа)

Балалар, бұларды бір сөзбен қалай атауға болады? Табиғат. Мұғалім: Табиғат сөзі кең ұғым. Табиғат өзіміз тіршілік етіп өмір сүретін орта. Ерте кездерде халқымыз табиғаттың кейбір туындыларын киелі, қасиетті деп ұғып, оларды өлтіруге, жоюға болмайтынын уағыздаған. Сонымен бірге табиғат пен адамды біртұтас деп қараған. Сондықтан адам табиғаттан өз керегін алып, қалғанына еш уақытта зиянын тигізбеген. Халық табиғаттағы өздері қастерлеген жерлерді «әулие - бұлақ», «әулие - ағаш» деп атап, оларды көздің қарашығындай қорғап отырған, ал қарлығаш, аққу, ұлар, т. б. құстарды жақсылықтың жаршысы, бақыттың бастамасы, игіліктің иесі деп ұясын бұзуға, балапанын жоюға не өздерін өлтіруге мүлде рұқсат етпеген.

Табиғат деген сөзді естігенде көз алдымызға не елестейді?

«Табиғат» топтастыру :Табиғат тіршілігі үшін не қажет? Табиғат дегеніміз не? Оқушыларға сөз беру:

Табиғат → жер, ауа, су, күн, ай, топырақ, жануарлар әлемі, өсімдік,

оқушы: Жер. Қоректік нәрді топырақтан алады. МанасТопырақтан өмір исі шығадыОны денең тиіп кетсе ұғады.Еңбегіңді есесінен беретін.Жақсылықта топырақтан шығады.

2-оқушы Ауа. Тіршілік атаулының өмірлік өзегі, арманы - таза ауа.МирасТіршілікте не ғой дейсің ең қымбат,Тіршілікте адам қымбат, сен қымбат.Ал адамға ауа қымбат бәріненАуа қымбат, алатұғын дем қымбат.

Оралбек 3 -оқушы: Су. Табиғаттың көркін ажарландырып, жер бетін саялы баққа айналдыратын байлық көзі - су. Су - адамзаттың тіршілік көзі. Сусыз жер бетінде тіршілікті елестету мүмкін емес. Су – адам жүрегіне жыр, көңіліне нұр, сезіміне гүл сыйлайтын берекелі зат.Су деген тіршіліктің қаны емес пе,Су деген табиғаттың жаны емес пе?Су жоқ жерде өмір жоқ, ол ақиқат,Күміс су, қара жердің сәні емес пе?

Ғанимат 4 - оқушы: Иә, туған жер, өскен ел жүрекке жылы сөздердің бәрі де табиғат деген таңғажайып ұғыммен бірігіп жатады. Қазақстанның табиғаты көз тартар, аса көркем, бар сұлулықты өн бойына жинап алған өлке.

Сәбит 5 - оқушы: Табиғат - адам баласынын дүниеге келтіріп, бойындағы бар махаббат мейірімін, күн шуағын жүрегімізге ұялатқан аяулы орта.

6 - оқушы: Табиғат - адамның бойына қуат, көңіліне шабыт, сезіміне ләззат шапағатын ұялататын сұлулық пен әсемдік әлем. Табиғат - әлем денсаулығының сақшысы, жаңға дауа шипагер.

Нұрдәулет 7 - оқушы: Табиғат - ол өсімдік. Өсімдік - бұл жасыл желек, көк майса құрақ, қызыл - жасыл гүлдер. Өсімдік ашыққанда тамақ, шөлдегенде - сусын, ыстықта көлеңке сая, суықта пана, ауырғанда - дәрі, ренжігенде қуанатын табиғаттың сұлу көркі - гүл. Өсімдік таза ауа, еліміздің дәулеті - жасыл - желек орман.

Нұржан 8 - оқушы: Табиғат – ол жануарлар әлемі. Жүгірген аң, ұшқан құс, ән мен сәннің иесі - бұлбұл, орман - тоғай емшілері - тоқылдақ болса, дала ажары - ақ бөкен.Ғабит 9- оқушы: Табиғат сенде бәрі ортақ,Аспаның, күнің, айында.Тегінде жаның жомарт – ақ,

Ізгілік жатыр бойында

Аружан10 - оқушы: Табиғат қызығам сенің суретіңе,Бас ием сенің құдіретіне.Тұрасың күллі әлемге нұр таратып.Тұтқасы тіршіліктің бетінде.

«Ой қозғау». Мұғалім сөзі: Сонымен біз табиғат туралы білгенімізді, білетінімізді ортаға салдық. Қазіргі кезде барша адамзат алдында тұрған келелі де, күрделі де мәселелердің бірі – табиғат ананы қорғау, оның байлығын ұқыпты пайдаланып, кейінгі ұрпаққа қалдыру. Халқымыз ата заманнан бері жерін, суын қадірлеп, қасиет тұтқан. Кейінгі ұрпаққа үлгілі, өнегелі тәрбиелік мұрағат боларлық мына жолдарды есте сақтайық.Сұраусыз суын бұзғызбай – суын қорғаған.Жөнсіз жерін жыртқызбай – жерін қорғаған.Көк майса шөбін таптатпай – шөбін қорғаған.Ұшқан құс, жүгірген аң, жыбырлаған жәндігінің берекесінкетірмей – жануарларын қорғаған. «Ой толғау» Ал, біз болашақ ұрпақ табиғатты қалай қорғап, сақтап қаламыз?-«Бір ағаш кессең, он ағаш ек» - «Жасыл ел» бағдарламасына ат салысамыз.-«Судың да сұрауы бар»- суды ысырапсыз пайдалануға жол бермейміз, ластамаймыз.- Орман, тоғайды, бақтарды күл - қоқыстан тазалап, өрттен қорғаймыз.- Аң, құстарды рұқсатсыз атуға тиым саламыз, қамқорлық жасаймыз.Табиғатқа байланысты қандай ырымдар мен тыйым сөздерді білесіңдер?Ұя бұзбаСуға түкірмеЖас шыбықты кеспеҚұмырсқаның илеуін бұзбаАққуды атпаӘсел 11 - оқушы: Табиғат - адам баласының дүниеге келтірген аяулы - ана, бүкіл тір

Данияр12-оқушы: Ну орман, жасыл орман, мынау орман,Далаға қорған болып тұра қалған.Барлығы баласындай бір-ақ үйдің,Барлығы жаралғандай бір адамнан.Ақерке 13-оқушы: Табиғат, сен тіршілік, тұнып тұрған,Сен Күнсің көтерілген күліп қырдан.Сен көлсің, сен армансың, сен бұлақсың,Адамға сұлулықты шын ұқтырғанОралхан 14-оқушы:Табиғат егіз адаммен,Ұқсастық табам содан мен,Мәңгілік болсын егіздер,Жер — Ана, көл, теңіздер.

Жолбарыс 15-оқушы: Сұлу дала, менің сүйген өлкемсің,

Жаны жайсаң жаратылған еркемсің.

Қандай жақсы қазақ болып туғаным,

О, туған жер, тамашасың, көркемсің!

Нұрқанат 16-оқушы: Табиғатты қорғау үшін бәріміз күресейік,

Бір-бір ағаш және гүл егейік.

Текке отырмай жасымыз бен кәріміз,

Таза ауа үшін терімізді төгейік.

Көрініс.Әкесі мен баласы орманға келеді.Әкесі: Ағашта қалмапты ғой өзі?Баласы: Әке, бар ағашты өзіміз қырып болдық қой.Әкесі: Әй балам, әне жас қайың тұр екен, соны кесейік дейді.Баласы: Әке ол әлі жас қой, әлі өссінші. Обал емеспе, табиғаттың сәні емеспе?Әкесі: Немене, табиғатқа жаның ашып қалды. Заманның бізге жаны ашымағанда, табиғатты ойлайды деп тұрсың ба? Көп сөйлеме, ұста араның арғы басын.Оқушы:Ақ қайыңды қырқып жатқанда құс ұшып келеді.Әкесі: Мына құс қайтеді өзі шиқылдап, балам таспен атып ұшыршы.Құс: Тимендерші бұл ақ қайыңға ұямды бұзбандаршы, қырықпандаршы.Баласы: Әке, өз ұясын қорғап жүр ғой. Осы ағашты қырыпай – ақ қояйықшыӘкесі: Көп сөйлеме, ұста араны: Ай сенде нәзік жүрек. Мәссаған!Оқушы:Құсты таспен атып ұрады. Ағашты әкесі мен баласы кесіп әкетеді.Содан құс: Ей, адамзат, ойланшы сен бір сәт қана, Жауыздықтан күңіреніп жылап тұр ғой мына бала Табиғаттың ысырапсыз пайдаланып бар байлығын не көрінді? Не қалады артындағы ұрпағына? Мен көрдім жас қайыңның құлағанын бас ұрып қара жерге сұлағанын Сарғайып жапырағы өлімсіреп, байғұстың кім тыңдады жылағанын.Шығармашылық жұмыс:- Егер сен ақын болсаң, оңда...- Егер сен суретші болсаң, онда...

- Егер сен жазушы болсаң, онда...- Егер табиғатқа тіл бітсе... деген тақырыптарға өз ойларыңызды ортаға салайық.

Табиғат туралы қандай мақал – мәтелдер білесіңдер?

Ұлдана 12 - оқушы: Біз Қазақстан барысыныңЕш нәрседен саспайтын арысымыз.Өркениетті елімізді гүлдендіремізАлға қойған негізгі парызымыз.

Жансая 13-оқушы:Табиғат егіз адаммен,Ұқсастық табам содан мен,Мәңгілік болсын егіздер,Жер — Ана, көл, теңіздер.

Ер- елдің көркі, орман-тоғай жердің көркі»,

«Бір тал кессен, он тал ек»

«Дәрі шөптен шығады, дана — көптен шығады»,

«Қорада малың болсын, көшеде талың болсын»

«Атаңнан мал қалғанша, тал қалсын»

«Сұлу жер құрақсыз болмас, таулы жер бұлақсыз болмас»

«Бұлақ көрсең, көзін аш»

«Жылап жүріп арық қазсаң,

Күліп жүріп су ішерсің»

Бәрі хормен:Табиғаттың панасымыз -Түйіп айтар сөзіміз.Табиғаттың панасы –

Біздің мына өзіміз.Қорытынды:Ертеден қалған өсиет сөздерде

«Көзіңді қалдыр – бұлақ көзін аша жүр,

ізіңді қалдыр – жақсы істен мұра шаша жүр,

өзіңді қалдыр – бақша өсіріп жаса нұр» деген сөздерде өмірдегі өзіңнен кейінгі ұрпағыңа өлмейтін мұра қалдыр, сонда «сенің қолдан көзін ашқан бұлағың, жақсы істерің – шырағың, ал жасыл орман – құнарың болмақ» деп өсиет қалдырған.

1-сұрақ. Егер сен ақын болсаң...

Жауабы. Егер мен ақын болсам, елімнің орманын, кең даласын жырға қосып өлең жазар едім.

2-сұрақ. Егер сен суретші болсаң...

Жауабы: Егер мен суретші болсам, туған жерімнің сұлулығын суретте көрсетер едім.

3-сұрақ. Орман-тоғайға байланысты тыйым сөздерді білесің бе?

Жауабы. Ағашты кеспе, орманды өртеме, шөпті таптама.

4-сұрақ. Ауаға, суға байланысты тыйым сөздерді білесің бе?

Жауабы. Суды лайлама, суға түкірме, ауаны ластама, су ішкен құдыққа түкірме.

5-сұрақ. Жануарларға -құстарға байланысты тыйым сөздерді білесің бе?

Жауабы: Аққуды атпа, малды теппе, құмырсқаның илеуін бұзба, құстың ұясын бұзба.

Егер табиғатқа тіл бітсе... деген тақырыптарға өз ойларыңызды ортаға салайық. Егер табиғатқа тіл бітсе, ол былайша бізге тіл қатар еді: «Ей, адамзат баласы! Сен менің бауырымда өсіп ер жеттің. Мен сені тонғаныңда күн шуағыммен жылыттым, ыстықта ағаштарыммен жаныңа сая болдым. Мөлдір, таза ауаммен дем алдың. Жер- ана сені асырады, бақты ұрпағың ғасырдан ғасырға жалғасып келеді. Мен арқылы сен сұлулықты , әдемілікті сезіндің! Бірақ мен саған өкпелімін. Неге дейсің ғой бүгінгі күніме қарашы. Ауам ластанды. Суым лайланды, тартылды. Орманымдағы ақбөкенім мен сұлу киігім қайда қашты? Даланы әсем әнге бөлеген құстарым неге азайды? Балықтарым неге жағада өліп жатыр? Сен бүгін менен бәрін алып алсаң , болашақ ұрпағың қалай күн көреді? «Судың да сұрауы бар» деп адамдар өздерің айтатын едіңдер ғой. Бүгін мен сендерге осындай сұрақ қоямын. Жауап беріп көріңдерші- деуші еді табиғат.

Ашық тәрбие сағатының тақырыбы: «Жайқалсын жасыл әлем өлкесінде,сән түзеп көрік берсін жер бетіне»

Ашық тәрбие сағатының мақсаты:

Білімділік : оқушылардың табиғат туралы білімдерін молайту, табиғатты қорғау әр адамның міндеті екенін ұғындыру;Дамытушылық :туған жер табиғатына деген сүйіспеншілігін арттыру, экологиялық тәрбие негізін қалыптастыру;Тәрбиелік : табиғатты қорғай алатын, аялай білетін адамгершілігі мол, ізгілікті экологиялық білімі мен мәдениеті жоғары жаңа ұрпақ тәрбиелеу.

Көрнекіліктер: суреттер, слайдтар, сөзжұмбақ, мақалдар, жұмбақтар,видео «Қазақстан табиғаты» туралы.

Тәрбие сағатының әдіс-тәсілдер:Сұрақ-жауап, талдау, түсіндіру, топпен жұмыс.

Барысы:

1.Ұйымдастыру кезеңі. Сәлеметсіздер ме! Балалар бүгінгі біздің тәрбие сағатымыздың тақырыбы: «Жайқалсын жасыл әлем өлкесінде,сән түзеп көрік берсін жер бетіне» . Бүгін біз сіздермен Қазақстан Республикасының табиғаты туралы әңгіме қозғаймыз. Балалар «Табиғат» деген сөзді қалай түсінесіздер?

Ассоциация «Табиғат»• Балалар табиғат деген сөзді естігенде сіздердің ойларыңызға біріншіден не елестейді? (тау, күн, ағаш, жасыл шөп, гүлдер, құстар, көбелектер, кемпірқосақ т. б.)

Видеролик «Адам мен табиғат»

1-оқушы. Табиғат — ол Су. Суды тіршілік көзі дейді. Сусыз жер бетінде тіршілікті елестету мүмкін емес. «Сулы жер-нулы жер» деген мақал бекер айтылмаған. Су —…