Қазақтардың дәстүрлі дүниетанымы сабақ жоспары 10 сынып

М. ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН УНИВЕРСИТЕТІНІҢ КОЛЛЕДЖІ

ТЕКСЕРІЛДІ

ПЦК төрайымы

______________Алменова Ф.Б. "____" ___________2023ж.

ОҚУ САБАҒЫНЫҢ ЖОСПАРЫ

Модуль /пән атауы

ЖБП 05 Қазақстан тарихы

Сабақ тақырыбы

Қазақтардың дәстүрлі дүниетанымы

Жалпы мәліметтер

Курс

Оқу жылы

Тобы

Күні

ДТн-22-4к

ББн-22-2к

ДТн-22-3к

ББн-22-1к

ҒСн-22-1к

Сабақ түрі

Практика

2. Мақсаты, міндеттері

10.4.1.3 қазақ халқының дәстүрлі дүниетанымын анықтау үшін «әдет-ғұрып» «рәсім», «салт-дәстүр», «діл (менталитет)» ұғымдарын пайдалану;

10.4.1.4 қазақ халқының рухани-адамгершілік құндылықтарын салт-дәстүрлерді зерттеу негізінде түсіндіру.

Оқу-жаттығу процесінде білім алушылар меңгеретін күтілетін нәтижелер және (немесе) кәсіби дағдылар тізбесі

қазақ халқының дәстүрлі дүниетанымы туралы мәтіндерді оқып, маңыздылығы туралы ой тұжырымдау;

қазақ халқының рухани-адамгершілік құндылықтарын, салт-дәстүрлерін сақтаудың қажеттілігін түсіндіру.

3. Қажетті ресурстар

Оқу-әдістемелік құрал-жабдықтар, анықтамалық әдебиеттер

Қазақстан тарихы. З.А Джандосова. Мектеп, 2019.

Техникалық құралдар, материалдар

таратпа материал, лекция

4. Сабақтың барысы

Уақыт (мин)

Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылармен сәлемдесу. Көңіл-күйлерін сұрау.

Сабаққа дайындығын тексеру.

5 мин

Үй тапсырмасын тексеру

Өткен тақырыптарға шолу:

«Мәдениет» дегеніміз не?

«Дала өркениеті» дегенді қалай түсінесің?

«Материалдық мәдениетке» не жатады?

«Рухани мәдениетке» не жатады?

«Қазақ халқының қолданбалы өнер түрлерін атап беріңіз?

«Мәдени мұра» бағдарламасы жайлы не білеміз?

Қазақ халқының дәстүрлі баспанасы туралы не білесің?

Қолөнердің үй кәсіпшілігінен қандай айырмашылығы бар?

Қолөнер қолданбалы өнерден несімен ерекшеленеді?

10 мин

Жаңа тақырыпты түсіндіру

Жаңа тақырыпты түсіндіру:

Бастапқы стимул. Диалог.

Қазақ халқының дәстүрлі дүниетанымы қазіргі заманда қаншалықты өзгерген?

(болжамдарын тыңдау, әңгімелесу)

Зерттеу сұрағы:

Қазақ халқының дәстүрлі дүниетанымы қандай?

Қазақ халқының рухани-адамгершілік құндылықтарын қандай салт-дәстүрлер арқылы анықтауға болады?

Қазіргі кезеңде неліктен қазақ халқының рухани жаңғыруы өзекті мәселе?

Қазақ халқының дәстүрлі дүниетанымы — халқымыздың болмысы мен тарихын ұштастырып, мәдениетімен үйлестіре отырып танып-білу. Қазақ халқының философиялық дүниетанымының дамуы қалай жүзеге асты? Ата-бабамыздан бізге дейін жеткен дүниетанымымызды қалыптастырған төл мәдениетіміз — көшпелілік мәдениеті. Көшпелі мәдениет — қоршаған ортаны, әлемді танып білуге, табиғатпен тығыз қарым-қатынаста болуға мүмкіндік беретін тарихи құбылыс. Көшпелілік — табиғатқа бейімделу, табиғатпен тілдесу және бауырласа өмір сүру салты. Көшпелі қазақ халқы өмір сүруге керекті қажеттіліктерін табиғаттан алған. Қазақтар ерте заманнан табиғаттың тазалығын үлгі тұтты. Өздерінің тәнін де, жанын да таза ұстауға тырысты.Халқымыздың мәдениеті фольклордан, қол өнерден, ойын-сауықтан тұрды. Бұл мәдени құндылықтар ұрпақтың сана-сезімін қалыптастыруда, олардың біртұтастығын сақтап қалуда үлкен рөл атқарды. Көшпелілер дүниетанымында аңыз-әңгімелердің алатын орны айрықша. Бір-бірімен қарым-қатынас жасау арқылы ауыздан-ауызға таралып, бүгінгі ұрпаққа жетті және әлі күнге дейін құндылығын жоғалтпады

Қазақ халқының көшпенді өмір салты кеңістіктен өз малына қолайлы жайылымдық жерлер іздеумен байланысты. Сондықтан көшпенділер үшін кеңістік ерекше сипатқа ие. Дәстүрлі дүниетанымымыздың негізгі әмбебептары – кеңістік пен уақыт сакральді орталық ұғымдар. Көшпенділердің ұлттық дүниетанымында уақыт пен кеңістік бір-бірінен ажыратылмай тұтастықта қарастырылды. Батыс ойшылы Жиль Делездің пікірінше, кеңістікті сырт жағынан қарап топшылау мүмкін емес, оны тек өз ішінде саяхаттау арқылы ғана тануға болады. Олай болса, дала тұрғыны көшпенді үшін кеңістік көз мөлшермен өлшенбейді. Яғни, көшпенділер кеңістікті бөлмей, керісінше кеңістікке бөлінеді. Осы кеңістік пен уақыттың бірлігі мен тұтастығы заман ұғымына келіп саяды.