Қазақтың дәстүрлі қоғамы туралы 10-сынып презентациясы

10 сынып Қазақстан тарихы

Тақырыбы: Дәстүрлі қазақ қоғамының әлеуметтік жіктелуінің ерекшеліктері

Зерттеу сұрағы : Әлеуметтік топтар қазақ қоғамында қандай рөл атқарды?

Оқу мақсаты:

Қазақ хандығындағы әлеуметтік топтардың орнын анықтау

Қазақ қоғамы бір-біріне қарама-қарсы екі әлеуметтік топтан – «ақ сүйектер» мен «қара сүйектерден» тұрды. Олардың экономикалық жағынан ғана емес, саяси және құқықтық белгілері жағынан да айырмашылығы болды.Ақсүйек қауымын Шыңғысхан ұрпақтары құрады. Қазақ қоғамын әлеуметтік-таптық топтарға бөлу негізіне әл-ауқаттылық жағдайынан гөрі әлеуметтік шығу тегі алынды. Жоғары аристократтық топ – ақсүйектерге Шыңғыс әулеттері: хандар, сұлтандар, төрелер мен Мұхаммед пайғамбар жолын ұстаушылардың ұрпақтары деп саналатын қожалар ғана жатты. Ал бүкіл өзге халық әл-ауқаттылық жағдайына қарамастан төменгі топқа – қара сүйекке жатқызылды. Олардың қатарында билер, ру басылары, ақсақалдар, батырлар, дін басылары және қарапайым халық бар. Қарапайым халық қатарына - шаруалар, малшылар, егіншілер мен қолөнершілер, жатақтар мен қала тұрғындары, ұсақ саудагерлер, т.б. кірді.

ӘЛЕУМЕТ – сол қоғамның портреті

ӘЛЕУМЕТТІК ТОПТАР – меншік сипатына , табыс мөлшеріне , билік көлеміне , беделіне , ұлттық белгілеріне қарай рөл атқарады

Қазақ қоғамы қандай әлеуметтік топтарға жіктелді?

Ақсүйек

Қарасүйек

Хандар , сұлтандар ,

қожалар , төрелер

Билер,рубасылары,ақсақалдар,батырлар,дін басылары,қарапайым халықтар

Құлдар мен күңдер ешбір әлеуметтік топтарға жатпайды, олар қазақ қоғамына аз болған

1.Ханмын

А. Шыңғыс хан ұрпағымын, қарашадан жоғары тұрамын. Хан бөліп берген ру-тайпаларды басқарамын, оларға жерлерді бөліп беремін. Хан сайлауына қатысамын. Елге жау шапса, ханға елден әскер жасақтаймын. Ханмен келіспей қалғанда, басқа мемлекетке көшіп кете алам ын .

2.Сұлтанмын

Ә. Бұрын малшы болғанмын, бірақ туыстарым және өзім барлық малдарымыздан айырылып қалғандықтан, қазір қала маңында тұрамын. Байлардың егістік жерін жыртамын, суғарамын, сөйтіп азын-аулақ күн көріске ақша табамын.

3.Бимін

Б. Ерлігімнің арқасында қараша халық арасында кеңінен танылдым. Жерді және елді қорғаймын, хан-сұлтанның үкімін орындаймын. Бидің шешімдерінің жүзеге асырылуын қамтамасыз етемін .

4.Қожамын

В. Мемлекет басшысымын, Шыңғыс хан ұрпағымын, қараша халықтан жоғары тұрамын, әскерді басқарамын, халыққа жер бөліп беремін. Сұлтандарды тағайындаймын. Адамдарды жазалаймын,…