Қазақтың дәстүрлі ән айту өнері лекция-концерті

Қазақтың дәстүрлі ән айту өнері !

Армысыңдар құрметті өнер сүйер қауым ! Бүгінгі сынып аралық Қазақтың дәстүрлі ән айту өнері деп аталатын лекция коцертімізге қош келдініздер.

Сонау ата-бабаларымыздан ғасырдан – ғасырға жалғасып , бізге жеткен халық мұрасы ,халық қазынасын , өз халқымыздың ұлттық дәстүрлі ән өнерін балаларға насихаттау , оларды тыңдату арқылы оның құдіретін түсініп, құрметтей білуге баулу.

Жақсы ән жас баланы желпігендей,

Соғатын даламыз еркін желдей

Бақырып жылағанын қоя салып

Тәтті әннінің ырғағына сылқылдайды

2.Бүгін лекция концертіміз « Қазақтың дәстүрлі ән айту өнері»-деп аталатындықтан сіздерге дәстүрлі әндер жайлы аз ғана мәлемет беруді жөн көріп отырмыз.

Дәстүрлі ән-ата – бабаларымыздан мұра болып қалған төл өнеріміз.

Қазақтың музика мұрасы. Ғасырдан ғасырға заманнан – заманға ауыз екі түрде таралып сақталған ең бір бай және көнер тарихтың талқысынан сүрінбей өтке өміршең туындыларда талай дәуір ұрпақтарының бір бірімен жалғасқан тарихының ізі жатыр.

1.Халық арман аңсары ,мақсат-мұраты, күйінші мен сүйенші болашаққа аманаты бәрі- бәрі сол айнанаң бетінде. Көшпелі өмір сатымен байланысты және ауыз екі түрде дамып, атадан балаға сабақтасып келе жатқан әншілік өнеріміз – ежелгі заманның көне көрсеткіші. Ұлттық музыка мұрамызэваюциялық өзгерістер үстінде рухани мәдениетті негізін құрап,екі салаға бөлінді. Олардың бірі әнде, екіншісі күй өнері.

2 . Үніңнен айналайын халық әні

Тыңдаудан өзіңді кім жалығады.

Жиын мен мерекеде шырқалмасын

Қамығып халқың сені сағынады.

Ән: Сахнада Жұмағұлова Айжұлдыздың орындауында Халық әні «Шымыр» қабыл алыңыздар!

1.Қазақтың музыкалық мұрасының үлке бір саласы- ән мәдениеті. Халық әндері тарихи және қалыптасқан дәстүрлердің негізінде бір ұрпақтан екінші ұрпаққа жалғаса отырып, біздің дәуірімізге жетті.

2. Халық ауыз әдебиетіндегі ғасырлар бөліп халықпен бірге жасасып, ауыздан – ауызға таралып келе жатқан тарихи және әдеби мұрамыздың бірі - халық әндері. Осы халық әндерінде біздің ұлтымыздың рухы, өткен өмір жолы, туған тарихы жатыр. Өнердің ең жоғары түрі – халық өнері, яғни мыңдаған жылдар бойы мұқаламай,сыны қашпай, қаз қалпында келе жатқан ән мұрасы.

Арқалап ғасырлар асып жеттің ғажап

Тарихын халқымыздың көрген азап.

Таңғажайып үніңнен нәр алғанда.

Табынар құдіретіңе иесі қазақ!

Ән: келесі кезекте ортаға Нұрланұлы Айдынның орындауында Халық әні «Сәулем – ай» ды қабыл алыңызда.

1.Ән – сезіміңнің кейбір кезеңдерін сыртқа шығаруда адамның табиғи құралының бірі. Халық әндерінің тартымды келетіні – жүрегіне қона алатыны, олардың баста өнер қуу мақсатында шықпай, табиғилық жағының басым болуында.

О, қайран қазағымның халық әні – ай

Төгілер сол әндерден жаныма арай

Сағыныш, шарасыздық, ән мен дала

Сыйып тұр әуеніне бәрі қалай.

Ән. Есембетқызы Жайдарының орындауында Қазиханның әні «Ақсұр» қабыл алыңыздар!

2.Қазақтың домбыраға немес басқа аспапқа қосылып айтатын әншілік дәстүрін ән айту өнері дейміз. Атадан балаға ауысып келе жатқан ән айту өнері ғасырлар бойы қалыптасып, дамып ән айту шеберлігі бойынша жетіліп классикалық үлгіге дейін жетті.

Түрлі аспаптарымен өзі сүйемельдеп, өзі ән айтатын дәстүрлі өнерімізді небір тарлан таланттар үлкен көркемдік деңгейге көтеріп, әлемдік ән айту өнерінің өзіндік ірі салсы ретінде қалыптастырады.

Өмірге келдім, сені көрдім туған жер

Ең алғаш рет кіндік қаным тамған жер

Өтті сенде қуанышты әр күнім

Топырағында асыр салып, шалқыдым.

Сахна төріне Еламан Келбақытты Бәкір Тәжібаев» әнімен шақырамыз.

1.Дәстүрлі ән өмірінде халақтың салт – дәстүрі, әдет ғұрып, тарихы мен өмірі, тұрмыс – тіршілігі, қоғамдық әлеументтік қатынастары, жалпы ұлттық болмысы көркем көрініс тапқан.

Қос ішекті, көп пернелі домбыра

Күмбірлейсің көңілге ән қондыра

Ұлт аспабы өткен күннен сыр шерткен

Сенен асқан жыр саңлағы болды ма?

Келесі кезекте Халақ әні «Ақ Айша» орындайтын Рахмет Перизат қарсы алыңыздар.

2.ұстаздан шәкірттке ауыз екі берілетін халықтың ән айту дәстүрі арқылы ән үйренуді жүйелегшен үрдіс қаслыптасты.Өнерлі ортада өскен жас талапкер ұстаз жанында айлап – жылдап жүріп шеберлігімен бірге, оның білім танымын, тәрбиесі мен орындау тәсілін үйрететін болған. Елге есімі тарап, түрлі айтыс – тарсықа қатысып үлгенрген өнерпаз әнші осылайша жеке өнер жолын айқындаған.

Домбыра жүрегіммен үндес едің

Өзіңмен сырласымдай тілдесемін