Қиын балалар мәселесі туралы психологиялық материал

ҚИЫН БАЛАЛАР МӘСЕЛЕСІ

Нысанбаева Корлан Айтугановна

Қарағанды қаласы. М.Жұмабаев атындағы №39 гимназия

Педагог- психолог.Өзін- өзі тану мұғалімі.

«Егер бала бұзақы болса, онда оған бала кінәлі емес. Педагогикалық әдістер кінәлі»

А.С.Макаренко

Оқушыларға адамгершілік құндылықтарды игерту арқылы сындарлы тәрбие беру психологиялық, педагогикалық және әлеуметтік қалыптасу компоненттерін қамтитын белсенді процесс. Ол процесс жеткеншек ұрпақтың бойына сапалы адамгершілік қадір-қасиеттерді сіндірк баоысында олардың бойында қоршаған орта ықпалымен көрініс табатын жағымсыз әрекеттердің қалыптасуының себеп-салдарын анықтап алуды да талап етеді.

Отбасы. Бала. Мектеп. Бұл сөздер бір-бірінен ажырағысыз үш ұғым. Отбасы бар жерде бала бар, бала бар жерде отбасы бар. Ата-ана тарапынан, мектеп қабырғасынан жылылық сезінбеген жасөспірімдер өмірде өзін ешкімге қажетсіз деп есептеп, уайымға салынады. Балаға берілетін алғашқы тәрбие ата-анасын, туған-туысқандарын, дос-жарандарын сыйлаудан басталады, себебі, ата-анасын сыйламайтын адам қоғамға да пайда келтіре алмайды. Ал қоғамға тәрбие келтіре алмаса, бұл тәрбие одан әрі шиеленісіп, ақыры қиын балаға әкеліп соғады.

Осы мәселелерді шешуде әлеуметтік педагогтың алатын орны зор.

Әлеуметтік педагог - баланың жанұядағы әлеуметтік жағдайын анықтайды; оқушының отбасы жағдайын зерттейді, баланы әлеуметтік педагогикалық қорғауға алады, жеке тұлғаның дамуына отбасында әлеуметтік қолдаумен қамтамасыз етеді.

Әлеуметтік педагог - балалардың әлеуметтік құқығын қорғау және балалардың дамуына жағдай жасап, мектеп пен отбасы арасындағы қарым- қатынасын құрады. Сонымен қатар оқушылардың тұрмыстық жағдайын және әлеуметтік ерекшеліктерін зерттеп, оқушылармен және олардың ата-аналарымен қылмысты болдырмау жөнінде алдын ала сауалнам, сұхбаттасу жұмыстары жүргізіледі.

А.С.Макаренко «Тәрбие – баламен сөйлесумен, оған ақыл –кеңес берумен ғана шектелмеген. Тәрбие - тұрмысты дұрыс ұйымдастыра білуде, балаға әркімнің өз жеке басы арқылы үлгі-өнеге көрсетуінде» деген. Баланы жас кезінен бастап сыйлап, қадір қасиетін, ар намысын бағалап, дұрыс сөйлеп, дұрыс қарым-қатынас жасаған абзал.

Баланың айтайын деген өтінішін, ақылдасқысы келген мәселесін ата-анасы тыңдап, ақыл-кеңес беруі тиіс. Ата-ананың өзі отбасындағы үлкендерді сыйлап, құрметтесе, кішілерге қамқор болса, бала да сондай болуға ұмтылады. Баланың тәрбиелі болып өсуіне берекелі отбасының әсері мол.

Л.Керімов қиын балалар тәрбиесі мәселесіне арналған зерттеулерінде «қиын» оқушыны зерттеуді, ең алдымен, отбасындағы тәрбие жағдайын білуден бастауды ұсынған. Баланың жетіліп қалыптасуында отбасының орны ерекше екенін түсіндіре келе, оқушының қиын атануы алып келетін ата-аналардың балаларымен мұғалімнің оқушылармен қарым-қатынасындағы бірнеше кемшіліктерді көрсетіп берген. Бұл қиындықты шешудің бірден бір жолы - отбасы құндылықтары мен ізгілікті қарым-қатынас орнату. Баланы дұрыс тәрбиелеу үшін отбасы қоғаммен тығыз байланыста болуы қажет.

Қиын балаларды тәрбиелеудегі ұстанымдарға тоқталса, оқушының жан-жақты тәлім-тәрбие алуға, олардың ішкі қасиеттерін анықтап, дарынын шыңдап, сол арқылы өздері көздеген тәрбие бұлағының жойылмауына жағдай жасалуы да қажет. Оқу сан қырлы рухани өмірдің тек бір ғана құрамды бөлігі. Егер ұжым ішінде идеялық, азаматтық, интелектуалдық, еңбектік, эстетикалық қарым-қатынастар болған жағдайда оқушылар толық мәнді рухани өмір сүре алады. Мектепте оқудан тыс уақытта оқушының таңдауына сәйкес келетін, олардың қабілеті мен ішкі қажеттілігін қамтамасыз ететін іс-әрекеттерді ұйымдастыру көзделген. Соған сай оқушылардың қабілетін ашуға мүмкіндік туғызатын спорт, дене еңбегі, қолөнер,…