Қиын баланы қайта тәрбиелеу жолдары психология материалы

«Қиын» баланы қайта тәрбиелеу жолдары.

Әдетте бала мектепке дейінгі және оқу кезеңдеріндегі өсу және даму эволюциясынан өтеді. Сол кездерде отбасындағы тәрбиеде кеткен кемшіліктер мен оқу тәрбие жұмысындағы ақаулар ұштасып баланың қалыпты жағдайынан ауытқуына себепші болады. Әсіресе отбасында қалыптасқан микроклимат отбасы мүшелерінің бір–бірімен қарым–қатынасы, үй тіршілігін әрқайсысының шамасына қарай бөлісіп атқаруы, адамгершілік қадыр–қасиеті, қоршаған ортаға көзқарасы, олардың алатын әсерлері мен күнделікті дағдылары баланың мінезінің жақсы не жаман болуына көп ықпал етеді. Өкінішке орай отбасы біткеннің бәрі бірдей ойдағыдай емес. Біраз отбасыларында мораль принциптеріне сай келмейтін жағымсыз қылықтар орын алады. Ендеше қиын баланың пайда болуындағы объективті және субъективті факторлар ретінде мынандай себептерді айтқан орынды. Біріншіден, білім және мәдени өрісі төмен ата–аналар баланың ішкі жан дүниесіне үңілмей, педагогикалық заңдылыққа сыймайтын талап қояды, әрі оның сөзсіз орындалуын талап етеді. Бұл жердегі қателік баланың қабілетіне, іскерлігіне көңіл бөлінбеуінде. Соның салдарынан баланың отбасы ортасындағы адамгершілік, эстетикалық сезімдер дұрыс өріс ала алмайды.

Педагогикалық зерттеулердің нәтижесі бойынша ұрыс, жанжал, төбелес, бір–бірін жәбірлеу кездесіп тұратын отбасында өскен балалар, ішімдік орын алған ортада өскен балалар, жезөкшелік пен моралға қайшы әрекеттермен айналысатын отбасында өскен балалар «қиын бала» деп аталады. Оларға тән қасиеттер: дөрекілік, қатыгездік, жалқаулық, ұрлық.

Баланың жас ерекшелігіне мән берудің зор ерекшелігі бар. Олардың 13-14 жасқа аяқ басқандағы бір ерекшелігі, жора–жолдастарымен оңаша сөйлесуге, әсіресе кешке қарай қыдыруға әуестігі болады. Сондай сәтте жолдастары кім, қай жерде болады, немен айналысады, түнге қарай мектеп тәртібінен уақыт асқаннан кейін баласын бақыламаған ата–ана баласын уысынан шығарып алуы қиын емес. Бұл мәселе бірден бір ата–анаға байланысты, солардан талап етілетін нәрсе. Мұғалімге қатысты жағына келетін болсақ, әр оқушының өзіне тән табиғи физиологиялық, психологиялық ерекшелігін ескермеуден туады.