қмж, биология 9 сынып 2 тоқсан

Тексерілді:

«Анаэробты және аэробты тыныс алу. Анаэробты және аэробты тыныс алу үдерістерін химиялық реакция теңдеулерін қолданып қарастыру. Анаэробты және аэробты тыныс алудың тиімділіктері»

Сабақ тақырыбы

Бөлім:

9.2Тыныс алу

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы: 9

Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Анаэробты және аэробты тыныс алу. Анаэробты және аэробты тыныс алу үдерістерін химиялық реакция теңдеулерін қолданып қарастыру. Анаэробты және аэробты тыныс алудың тиімділіктері.

§16. Анаэробты және аэробты тыныс алу.

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

9.1.4.1 - тыныс алу реакциясының химиялық теңдеуін пайдалана отырып, анаэробты және аэробты тыныс алуды салыстыру;

Сабақтың мақсаты:

Тыныс алу реакциясының химиялық теңдеуін пайдалана отырып, анаэробты және аэробты тыныс алуды салыстырады;

Өкпе мен ұлпадағы газ алмасу механизмдерін сипаттайды;

Сабақтың барысы:

Сабақ кезеңі/Уақыты

Педагогтің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Қызығушылықты ояту

І.Ұйымдастыру кезеңі:

а) Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. Психологиялық жағымды ахуал туғызу үшін «Жүректен жүрекке» әдісін пайдаланып, оқушылар бір- біріне жақсы тілектер айту арқылы бір-біріне жүрек береді;

Оқушылар ұстазымен амандасады, жүректен жүрекке әдісі арқылы бір-бірлеріне жақсы тілектер айтады;

Мадақтау

Жаңа сабаққа кіріспе

Мағынаны білу

«Ерекшелігі неде?» әдісі арқылы жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой талқылау.

Мағынаны білу үшін суретті сөйлетеді, ой бөліседі, өз білгенін айтады;

презентация

Сабақтың ортасы мағынаны түсіну

Оқушыларға жалпылама төмендегі сұрақтар беріледі.

«Кім жылдам?» әдісі

1. Өкпе дененің қай жерінде орналасқан?

2. Сол жақ өкпе мен оң жақ өкпенің қандай айырмашылықтары бар?

3. Альвеола дегеніміз не?

4. Өкпедегі және ұлпалардағы газ алмасу қандай кезеңдерден тұрады ?

5. Тыныс алу қай мүшеден басталады?

6. Адам ағзасындағы өкпе саны

7. Қай өкпе үлкен?

8. Адам тыныс алғанда қандай ауаны жұтады?

9. Тыныс шығарғанда ше?

10.Гемоглобиннің қызметі.

11.Лейкоциттер мұрын қуысында қандай қызмет атқарады?

12.Сілемейлі қабықшада ауа қанадай өзгеріске ұшырайды

13.Ас қорыту мен тыныс алу жүйелерінің жолы қай жерде түйіседі?

(Әр оқушы өз ойымен бөліседі. Бір-бірінің пікірін толықтырып, пікір алмасады, берілген тапсырманы сұраққа жауап беру арқылы орындайды;)

презентация

Сабақтың ортасы

Мағынаны қолдану

Оқушыларға жалпылама төмендегі қолдану тапсырмалары беріледі. «Мағынаны қолдану» айдарындағы тапсырманы дәптеріне жазады.

Тапсырма. 1. Глюкоза молекуласының ыдырауынан ең көп энергия бөлінетін процесті анықтаңыз.

A Сүтқышқылды ыдырау

B Анаэробты тыныс алу

C Аэробты тыныс алу

D Спирттік ашу

2. Төмендегі тыныс алудың аяқталмаған теңдеуі берілген.

(а) Теңдеуді аяқтаңыз.

C______ + ___O___ ____CO___ + ___H2O + 2830 _____

(б) Жоғарыдағы теңдеу тыныс алудың қай түріне тән екендігін жазыңыз.

(в) Тыныс алудың екінші түріне тән реакцияның ауызша теңдеуін жазыңыз.

Бағалау критерийі:

- Анаэробты және аэробты тыныс алуды салыстырады;

(Әр оқушы өз ойымен бөліседі. Бір-бірінің пікірін толықтырып, пікір алмасады, берілген тапсырманы бағалау критерийі бойынша орындайды;)

Дескриптор:

- глюкоза молекуласының ыдырауынан ең көп энергия бөлінетін процесті анықтайды– 2 балл;

- тыныс алу реакциясының химиялық теңдеуі арқылы анаэробты және аэробты тыныс алуды салыстырады– 2 балл;

Презентация, оқушы алдындағы оқулықтар, оқушының жұмыс дәптері

Сабақтың ортасы мағынаны талдау

Оқушыларға жалпылама төмендегі талдау тапсырмасы беріледі. Әр оқушы өз ойымен бөліседі.

Тапсырма. Өкпе мен ұлпадағы газ алмасу механизмдерін сұрақтарға жауап беру арқылы салыстырыңыз.

Салыстыру сұрақтары

Өкпедегі

ұлпадағы

Басында қанның түсі қандай болады?

Қанға қандай газ түседі?

Қаннан қандай газ шығады?

Қанның түсі шыққанда қандай болады?

Қай қанайналым шеңберінде жүзеге асады?

Бағалау критерийі:

- Өкпе мен ұлпадағы газ алмасу механизмдерін талдайды;

(Әр оқушы өз ойымен бөліседі. Бір-бірінің пікірін толықтырып, пікір алмасады, берілген тапсырманы бағалау критерийі бойынша орындайды;)

Дескриптор:

- өкпедегі және ұлпадағы механизмдерді салыстырмалы түрде сипаттайды – 2 балл;

Презентация, оқушы алдындағы оқулықтар, оқушының жұмыс дәптері

Сабақтың ортасы мағынаны жинақтау

Оқушыларға бұгінгі тақырып бойынша алған білімдерін жинақтау тапсырмасы беріледі.

Тапсырма: «Сандарды сөйлет» әдісі арқылы білімді жинақтау.

30,6 кДж

61,2 кДж

1101,6кДж

2812—2880 кДж

1162 кДж

Бағалау критерийі:

-АТФ молекуласындағы энергия өлшемін зерделейді;

(Әр оқушы өз ойымен бөліседі. Бір-бірінің пікірін толықтырып, пікір алмасады, берілген тапсырманы бағалау критерийі бойынша орындайды;)

Дескриптор:

-әр берілген санның анықтамасын атайды– 2 балл;

Презентация, оқушы алдындағы оқулықтар, оқушының жұмыс дәптері

Сабақтың ортасы мағынаны бағалау

Оқушыларға бұгінгі тақырып бойынша алған білімдерін бағалау тапсырмасы беріледі. Әр орындаған оқушы бағаланады.

Тапсырма:

Химиялық формулалар мен энергия мөлшерін санмен белгілеуді біріктіретін жасушаның энергия алу сызбасын модельдеу.

Бағалау критерийі:

-жасушаның энергия алу сызбасын құрайды;

(Әр оқушы өз ойымен бөліседі. Бір-бірінің пікірін толықтырып, пікір алмасады, берілген тапсырманы бағалау критерийі бойынша орындайды;)

Дескриптор:

-жасушаның энергия алу сызбасын модельдейді– 2 балл;

Презентация, оқушы алдындағы оқулықтар, оқушының жұмыс дәптері

Сонымен қатар 1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.

Сабақтың соңы

Ой толғаныс.

Кері байланыс

«Аяқталмаған сөйлем» әдісі.

Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, кері байланысын тыңдайды.

Мақсаты: Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.

Тиімділігі: Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.

Жеке жұмыс: - бүгінгі сабақта мен....түсіндім, ...білдім, ....көзімді жеткіздім.

- бүгін сабақта қуантқаны.....

- мен өзімді.....үшін мақтар едім.

- маған ерекше ұнағаны.....

- сабақтан соң маған........келді

- бүгін маған..........сәті түсті.

- қызықты болғаны.....

- ......қиындық тудырды.

- менің түсінгенім.....

- енді мен......аламын.

Мұғалім оқушыларды «Бас бармақ» әдісі арқылы бағалайды. Жарайсың!

Жақсы!

Талпын!

Бөлім:

9.2A Тыныс алу

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы: 9 «Ғ» «Д»

Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Аэробты, анаэробты тыныс алу үдерістерімен байланысты бұлшық еттердің қажуы. Аэробты және анаэробты тыныс алуға физикалық жүктемелердің әсері.

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

9.1.4.2 - бұлшықет қажуы және аэробты, анаэробты тыныс алу үдерістері арасындағы байланысты қарастыру;

Сабақтың мақсаты:

Бұлшықет қажуы және аэробты, анаэробты тыныс алу үдерістері арасындағы байланысты қарастырады;

Сабақтың барысы:

Сабақ кезеңі/Уақыты

Педагогтің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Қызығушылықты ояту

І.Ұйымдастыру кезеңі:

а) Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу. Психологиялық жағымды ахуал туғызу үшін «Көңіл күй» әдісін пайдаланып, оқушылар бір- бірінен көңіл-күйлерін сұрау арқылы психологиялық ахуал туғызады.

Оқушылар ұстазымен амандасады, көңіл-күйлерін сұрау арқылы психологиялық ахуал жасайды;

Жаңа сабаққа кіріспе

Мағынаны білу

«Ол кім? Бұл не?» әдісі арқылы жаңа сабақты байланыстыру мақсатында ой талқылау.

Мағынаны білу үшін суретті сөйлетеді, ой бөліседі, өз білгенін айтады;

презентация

Сабақтың ортасы мағынаны түсіну

Оқушыларға жалпылама төмендегі сұрақтар беріледі.

«Кім жылдам?» әдісі

1.Ауа өкпеге тыныс алу жүйесінің қай бөлігі арқылы енеді? (Бронхылар)

2. Тыныс шығарғанда ауаның құрамындағы оттегінің пайыздық мөлшері (16 %)

3. Капиллярдан соң оттек дененің қай бөлігіне өтеді? (Ұлпа сұйықтығына)

4.Оттек энергия алу үшін қай органоидта қолданылады? (Митохондрияда)

5. Оттектің гемоглобинмен байланыс түзуі қалай аталады?

(оксигемоглобин)

6. Бронхиолалар не арқылы аяқталады? (альвеола)

7. Атмосфера ауасындағы азоттың пайыздық мөлшері (78 %)

8. Қан оттекті береді және көмірқышқыл газына қанығады (Ұлпаларда)

(Әр оқушы өз ойымен бөліседі. Бір-бірінің пікірін толықтырып, пікір алмасады, берілген тапсырманы сұраққа жауап беру арқылы орындайды;)

презентация

Сабақтың ортасы

Мағынаны қолдану

Оқушыларға жалпылама төмендегі қолдану тапсырмалары беріледі. «Мағынаны қолдану» айдарындағы тапсырманы дәптеріне жазады.

Тапсырма: Адам алдын ала ширатусыз жаттығу жасаған кезде жануарлардың бұлшықетінде түзілетін өнімді атаңыз.

(а) Оның түзілу себебін сипаттаңыз.

Бағалау критерийі:

- Анаэробты және аэробты тыныс алуды салыстырады;

(Әр оқушы өз ойымен бөліседі. Бір-бірінің пікірін толықтырып, пікір алмасады, берілген тапсырманы бағалау критерийі бойынша орындайды;)

Дескриптор:

- бұлшықет қажуы және аэробты, анаэробты тыныс алу үдерістері арасындағы байланысты сипаттайды-2 балл;

Презентация, оқушы алдындағы оқулықтар, оқушының жұмыс дәптері

Сабақтың ортасы мағынаны талдау

Оқушыларға жалпылама төмендегі талдау тапсырмасы беріледі. Әр оқушы өз ойымен бөліседі.

Тапсырма.

1.Көкет қозғалғанда кеуде қуысының көлемі қай бағытта өзгереді, түсіндіріңіз.

(a)Тыныс алу механизмін түсіндіріңіз:

Тыныс шығару механизмін түсіндіріңіз:

Бағалау критерийі:

- Тыныс алу және тыныс шығару механизмін сипаттайды;

(Әр оқушы өз ойымен бөліседі. Бір-бірінің пікірін толықтырып, пікір алмасады, берілген тапсырманы бағалау критерийі бойынша орындайды;)

Дескриптор:

- тыныс алу және тыныс шығару механизмін түсіндіреді -2 балл;

Презентация, оқушы алдындағы оқулықтар, оқушының жұмыс дәптері

Сабақтың ортасы мағынаны жинақтау

Оқушыларға бұгінгі тақырып бойынша алған білімдерін жинақтау тапсырмасы беріледі.

Тапсырма: «Диаграмманы сөйлет» әдісі арқылы айтылым дағдысын қалыптастыру

Бағалау критерийі:

-адам ағзасындағы сүт қышқылының ыдырауын және жарысқа қатысушылардың лактата концентрациясының өзгеруін зерделейді;

(Әр оқушы өз ойымен бөліседі. Бір-бірінің пікірін толықтырып, пікір алмасады, берілген тапсырманы бағалау критерийі бойынша орындайды;)

Дескриптор:

-сүт қышқылының ыдырау жолын түсіндіреді-2 балл;

- жарысқа қатысушылардың лактата концентрациясының өзгеруін диаграммадан сипаттайды-2 балл;

Презентация, оқушы алдындағы оқулықтар, оқушының жұмыс дәптері

Сабақтың ортасы мағынаны бағалау

Оқушыларға бұгінгі тақырып бойынша алған білімдерін бағалау тапсырмасы беріледі. Әр орындаған оқушы бағаланады.

Тапсырма: «Логикалық сұрақтар» әдісі арқылы оқушыларды бағалау.

Үлкен жарыс алдында көрсеткіштері бірдей спортшылардан сүт қышқылының мөлшерін анықтау үшін қан алатыны белгілі. Осы көрсеткіш негізінде спортттағы болашағы туралы қорытынды жасауға бола ма?

Бұл қандай спорт түрлері үшін өзекті?

Әскери қызметкер газтұтқыш (противогаз), комбинезон, етік, қолғап киіп, шекті жылдамдықпен 5 км қашықтыққа жүгірген кезде оның ағзасында қандай үдеріс жүреді?

Бағалау критерийі:

-спортшылардың бұлшық еттеріндегі сүт қышқылы мөлшерін зерделейді;

(Әр оқушы өз ойымен бөліседі. Бір-бірінің пікірін толықтырып, пікір алмасады, берілген тапсырманы бағалау критерийі бойынша орындайды;)

Дескриптор:

-логикалық сұрақтарға жауап береді-2 балл;

Презентация, оқушы алдындағы оқулықтар, оқушының жұмыс дәптері

Сонымен қатар 1-10 баллдық жүйе бойынша оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі бойынша бағаланады.

Сабақтың соңы

Ой толғаныс.

Кері байланыс

«Шульманның үш көмекшісі» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, кері байланысын тыңдайды.

Мақсаты: Оқушы алған білімін саралай білуге дағдыланады.

Тиімділігі: Тақырып бойынша оқушылардың пікірін анықтайды. Жинақталған деректердің құнды болуын қадағалайды.

Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсатына жеткізетін тапсырмалар орындауына қарай, өз түсінгенін, пікірін, өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды.

Мұғалім оқушыларды «Жапондық бағалау» әдісі арқылы бағалайды. Яғни «Дұрыс келісемін», «Толықтырамын, басқа көзқарасым бар», «Менің сұрағым бар».

Бөлім:

9.2B Бөліп шығару

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы: 9 «а,ә,б»

Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Нефронның құрылысы және қызметі. Ультрафильтрация. Абсорбция және таңдамалы реабсорбция. Несептің құрамы. Фильтрация мен кері фильтрацияның себептері. §18 Нефронның құрлысы мен қызметі.

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

9.1.5.1 - нефронның құрылысы мен қызметін сипаттау;

9.1.5.2 - фильтрация және несептің түзілу үрдістерін сипаттау