Қоғам дерті семіздік туралы биология мақаласы

Қоғам дерті – семіздік

Мен өз шығармамда бүгінгі күнде өзекті мәселелердің бірі болған «семіздік» жайлы ой өрбітпекпін. Семіздік ең көп таралған және ары қарай көбейіп келе жатқан ауруға жатады. Біздің елімізде де артық салмақ жинап, семіздікке шалдыққандардың саны артып келеді. Статистикалық мәліметтерге сүйенсек, жыл сайын артық салмақ жинайтын адамдардың саны 1-2% ұлғаяды. Семіздіктің ең басты жауы-жылдам дайындалатын тағамдар. Жасыратыны жоқ, соңғы кездері елімізде тағамды жылдам дайындайтын дәмханалардың саны көбейді. Дайын тағамның шектен тыс майлы болуы адам ағзасына кері әсерін тигізетіні белгілі. Май бір жағынан тамақтың өңін кіргізіп, дәмін жақсартса, екіншіден, адамның денсаулығына қауіп төндіреді. Аты да, заты да қазаққа жат пицца, гамбургер, донер-кебаб, фри сияқты түрлі тағамдардың құрамында семіздікке бастайтын өнімдер әрі табиғи емес дәмдеуіштер жетерлік.

Семіздікке бастар тағы себеп – адамдардың аз қимылдауы. Техниканың түр-түрі үйде де, жұмыс орнында да жайнап тұр. Түрлі техникалардың адам жұмысын жеңілдеткені соншалық, бір орыннан тұрмай, қимылсыз отырып жұмыс жасайтын хәлге жеттік. Сонымен бірге ересек кісілермен қатар жас жеткіншектерде компьютер, ұялы телефонның құрсауынан шыға алмай жүр. Қазір көшеде жаяу серуендеп жүрген адамды да сирек кездестіретін болдық.

Әр жылда 800-1000 адам семіздікке шалдығып, есепке алынады. Бұл ресми тіркелгендері. Ал, ауруға мән бермей, арнайы тексерілмегендер саны қанша? Ол жағы белгісіз.

Семіздік денсаулыққа үлкен қауіп төндіреді. Оған қоса, артық салмағы бар адамдар ауыр психологиялық қиындықтарға душар болады. Өйткені біздің қоғам сымбаттылық пен арықтықты бағалайды. Бұл әсіресе әйелдер мен жасөспірімдерге қиынға соғады. Сол себепті бірден тез әрі нәтижелі түрде арықтағысы келеді. Күйзеліске түсіп, аз уақыт ішінде арнайы диетологтардың көмегіне жүгінбей, арықтауға асығады. Осы әрекеттен кейін арықтау оң нәтиже бермеуі әбден мүмкін.

Дәрігерлердің зерттеуі бойынша, семіздікке әкелетін ең негізгі себептер: тұқымқуалаушылық, эндокриндік аурулар, аз қимылдау және майдың шамадан тыс көп болуы. Семіздікке әрқашан ағзаның жұмысын тежейді. «Семіздікті қой ғана көтереді» деген мақал бекер айтылмаса керек.