Қолөнер үйірмесіне арналған сабақ жоспары

Жетекшісі: Сәрсенбиева Жәмила

Үйірме атауы: Қолөнер

Тақырыбы:«Шебер қолдар» туралы түсінік

Бұл бағдарлама оқушыларды еңбекке,түрлі өнер бұйымдарын жасауға,ой-өрісін,шеберлігі мен дағдысын арттыруда қазақ халқының өнерін санасына сіңіре отырып,бар затты ұқсата білуге,сол заттың қадір-қасиетін білуге,күнделікті өмірде қолдана білуге көмектеседі.

Бағдарламаның мақсаты:

Балаларға қосымша білім беруде оқушының білімін, шеберлігін көрсету. Оқушыны шығармашылық жұмысқа тарту арқылы танымдық қабілеттерін, қызығушылығын арттыру, жетістіктерін бағалап көрсету, белсенділігін қалыптастыру, өздігінен еңбек етуге дайындау, іскерлігін дамыту.

Бағдарламаның міндеті:

-Оқушыларды шығармашылыққа тарта отырып жобаны тани білуге, он саусағынан өнері тамған баланы тәрбиелеу.

-Шәкірттердің шеберлігін, білім мен еңбегін көрсету.

-Іскерлік, икемділік қабілеттерін арттыру

-Тәрбиелік дағдысын жеткізіп, еңбектену жұмысына төзімділігін жеткізу.

Біздің басты міндетіміз жаңа заман ғылымының мол жетістіктерімен қаруланған, мәдени дүниетанымы, көзқарасы қалыптасқан , бәсекеге қабілетті маман жастарды тәрбиелеу,сондықтан сапалы білім берумен қатар еңбекке баулу, үйрету аса қажет.

Қолөнер үйірмесі өнер мен білім беру ісін бір-бірімен ұштастырып, бала санасына ұялатуда үлкен жүрек, мол мейрімділікпен қоса кәсіби дарын, іздемпаздық, іскерлік екендігі адамның адамгершілік дүние танымын қалыптастырып үйрету.

Бағдарлама оқушылардың жас ерекшеліктеріне байланысты құрастырылған. Сабақтың түрлері: баяндама, лексия, пікірталас, әңгімелесу, талдау, теориялық, машықтық, жеке, топтық, сауалнама, кездесулер түрінде, технологиялық нұсқау карталар, үлгі суреттер арқылы орындалуы жүзеге асырылады.

Күтілетін нәтижелер:

Көркем еңбек бөлімінде ұлттық киім түрлері, әйелдер мен ерлер киімдерін түрлі материалдан қиып жапсыруға үйренеді.

Тұрмыстық еңбек бөлімінде әшекейлік, тұрмыстық бұйымдар құрастыру, ыдыс-аяқтарды мүсіндеу, безендіруге үйренеді.

Жұмсақ бейне ойыншықтар бөлімінде жұмсақ ойыншықтар жасау технологиясына үйренеді.

Жапсырмалау жұмысы бөлімінде қағаз, мата, былғары, түрлі-түсті қағаздан ертегілер әлемінен көрініс құрастыруға үйренеді.

Былғарымен жұмыс жасау бөлімінде былғарыны тазалау, бояу, пішу, одан әртүрлі бұйымдар жасау үйретіледі.

Ою-өрнек бастырмалар бөлімінде ою-өрнектің үлгілерін жасау, ою жиегін кестелеу әдістеріне үйренеді.

Сәндік қолданбалы – өнер элементтері бөлімінде шолпы, алқа, білезік, тұмарша бұйымдарын жасауға үйренеді.

Су моншақ тоқып үйрену бөлімінде моншақпен бұйымдар кестелеу, моншақпен кестелеу жұмыстарына үйренеді.

Тоқыма-өнері бөлімінде тоқу әдістеріне үйренеді.

Қазақтың дәстүрлі өнері ою оюды,оны тұрмыста қолдану жолдарына үйренеді.

Бұл бағдарлама қосымша білім беру мекемелерінде әдістемелік көмек ретінде ұсынылады.

«Шебер қолдар» үйірмесі сабағынның негізгі бағыты үйрету, оқыту, игерту болып табылады.

Әр сабақта оқушы қолөнер бұйымдар жасаумен қатар, ұлттық тәлім-тәрбиені бойына сіңіреді.

Қолөнер үйірмесінде халық өмірімен, тұрмысымен бірге жетіліп, біте қайнасқан өміршең қолөнерін жасап үйренеді.

Бұрынғы ата-бабамыздың қолөнерін жоғалтпай ұрпақтан ұрпаққа жалғастыру бүгінгі күнгі басты міндетіміз. Сондықтан қолөнер үйірмесіне қатысушы оқушылардың алған білімдерін, өнерлерін тек өздері біліп қана қоймай, кейінгілерге үйретеді.

Жетекшісі: Сәрсенбиева Жәмила

Үйірме атауы: Қолөнер

Сабақтың тақырыбы: Кесте өнері

Мақсаты: халқымыздыңқолөнері, көркемтігістерітуралыұғымдықалыптастыру.Сабақтыңмақсаты: қолөнертарауыбойыншаалғанмәліметтердіжинақтау, пысықтау.Қауіпсіздікережесінсақтау. Тақырыпбойыншабілімдерінтолықтыру.Дамытушылық: танымдыққызығушылығындамыту.Тәрбиелік: еңбеккетәрбиелеу, салт - дәстүрдіқұрметтеп, әсемдікке, эстетикалықталғамғатәрбиелеу.Сабақтың әдіс - тәсілі: зерртеу,түсіндіру, сұрақжауап.

Қажетті құрал - жабдықтар: бір түсті мата, кергіш, ине, жіп, оймақ.Сабақ барысы:

Ұйымдастыру кезеңі. Оқушылардың зейінін сабаққа аудару.II. Үй тапсырмасын «Көңілді сауда» ойыны арқылы сұрау. Интерактивті тақтада сұрақтар нөмірленген. Өздері дайындаған әшекей бұйымдарды «дүкенге» қойып, «сату».1. Бисер дегеніміз не?2. Ең алғаш бисер қай елде пайда болды?

1. Қолөнер туралы түсінік. Кесте тігу өнері.2. Бүгін сабағымызда халқымыздың қолөнер туралы мәлімет аламыз, көркем тігіс түрлерін тігу барысында толық меңгереміз, жұмыс барысында қауіпсіздік ережесін сақтаймыз.IV. Жаңа сабақ Кесте – қазақ халқының қолөнерінің ерекше түрінің бірі. Қолмен кестелеп тігу – өте көне заманнан келе жатқан қолданбалы өнер түрі. Қолданбалы өнер – көптеген елдердің шеберлерінің, суретшілерінің шығармашылық жемісі Ол киімдерді, интерьерді әшекейлеу нәтижесінде кісінің көңіл - күйін көтереді. Қол кестесі бұйымдарына тұтынушылар сұрасының өсу бұйымдардың түрлерін көбейтуге, оның сәндігін түрлендіруге және кестелеудің әдістерін көбейтуге көмектеседі. Кесте тігу үшін қолданылатын құрал - саймандар: Кергіштер – кесте тігушінің негізгі құралы. Ол матаны керіп ұстайды және оны зақымдалудан сақтайды. Кергіштер дөңгелек болады. Ол бірінің ішіне бірі кіретін екі дөңгелектен тұрады. Оны ағаштан, пластамассадан, резеңкеден және металдан дайындайды. Инелер – мата қалыңдығы мен жіптің жуандығына қарап таңдалады. Қайшылар – жіптің ұшын қию үшін қайтқы қайшылар, оралған жіпті қию және жіпті тегістеу үшін орташа қайшы қолданылады. Жіптер – кестелеу үшін табиғи, жасанды, синте

Сұрақтар. 1. Көркем тігіс түрлерін ата. Схема бойынша жұмыс.Тор тігіс Айқас тігіс таңдай тігіс Қабырға тігіс Жұлдызша тігіс2. Жоғарыда аталған көркем тігістер арқылы қандай тігістер арқылы қандай кесте түрін тігуге болады?Шым кесте моншақ кестеБіз кесте Баспа кестеV. Сарамандықжұмыс. Техникалық қауіпсіздікережелері. Суреттер, дайынүлгілерді, кестеленгендайынжұмыстардыкөрсету. Кесте тігуге пайдаланатын құралдар: ине, оймақ, біз, қайшы, кергіш, жіптертүрлері.VI. Сабақты қорытындылау. – Кесте тігуге қажетті аспаптарға қандай аспаптар жатады? – Иненің құрылысы мен түрлері. – Кім айтады, иненің құрылысы мен оның қолданылуы туралы? – Қандай тігіс түрлерін және атауларын білеміз? – Кестелеуге қандай жіптер қолданылады?

Жетекшісі: Сәрсенбиева Жәмила

Үйірме атауы: Қолөнер

Сабақтың тақырыбы: Кесте өнері және оған қажетті құрал жабдықтар

Сабақтың мақсаты: көркемдік көктеу тігінің түрлерін тігіп үйрену және оларды қолдану орнымен танысу.

А) Білімділік мақсаты: кестенің түрлерін, тұрмыста қолданылу ретін көрнекіліктер арқылы көрсету, таным деңгейін арттыру.

Ә) Дамытушылық мақсаты: көктеу тігістерін көркемдік тігістерден ажырата білу, тігісті әсем етіп орындау қажеттілігін қалыптастыру.

Б) Тәрбиелік мақсаты: кесте өнерінің ертеден келе жатқан ұлттық өнердің қастерлі бөлігі екендігін түсіндіру, қазақтың инабатты қызының рухында тәрбиелеу, әсемдікке, биязылыққа, еңбекті сүюге, үй тұрмысына бейімділікке үйрету және қызықтыру.

Сабақтың әдісі: баяндау, сұрақ –жауап, теориялық білім және сарамандық жұмыс.

Сабаққа қажетті құрал-жабдықтар:қайшы, түсті кесте жіптері, инелер ине қыстырғышта, бір түсті мата, түсті бор, қалам, фломастер, сызғыш, оймақ, сантиметрлік таспа, кестелер эскиздері, кергіш, жақтаулар, канва.

Көрнекілігі: кестелі бұйымдар, слайдтар, буклеттер, дайын бұйымдар.

Үлгі мен бұйымдар.

Сабақтың барысы мен мазмұны:

1. Ұйымдастыру кезеңі.

2. Жаңа тақырыпты түсіндіру.

3 Негізгі бөлім. Сарамандық жұмыс.

4. Сергіту сәті.

Жаңа тақырып.

Кесте – сәндік қол өнерінің бір түрі. Мата, тері, киіз, т.б. материалдар бетіне әр түрлі боялған жіптермен, жібек зерлермен сурет, өрнек салып тігу арқылы жасалады. Ежелден халық арасына кең тараған. Кестенің алғашқы үлгілерін Пазырық және Ноин-ұлан (б.з.б. 5 ғ.) қорғандарынан табылған құрал-жабдықтардан (тұскиіз, тұскілем, киім-кешектер, жауынгерлердің сыртқы су қағарлары, шекпен, қамзол, желең) көруге болады. Кесте инемен, бізбен және кесте машинасымен тігіледі. Кейде Кестеге моншақ, інжу, маржан, т.б. асыл тастар тағылады. Кестені материалдың бетін түгел бастыра немесе гүл шоғырына ұқсатып та әшекейлейді. Бұйымды тұтастай бастыра әшекейлеу үшін шалыс, жатық, терме, жөрмеу тәсілін қолданады. Кестенің біз кесте, баспа жылтыр, тамбурлы кесте, албыр кесте (екі ізді), кенебе ине, т.б. түрлері белгілі. Біз кестенің шым кесте және әредік кесте деп аталатын екі түрі бар. Біз кесте дөңгелек немесе төрт бұрышты етіліп кергіш ағашқа керілген матаның бетіне түсірілген ою-өрнек бойынша қармақты бізбен өткермелеп шалу арқылы кестеленеді. Шым кесте – тігілетін матаның ашық жерін қалдырмай немесе ашық орынды өте аз қалдырып, тұтас кестелеген шымқай кесте. Әрәдік кестеде матаның әр жері әшекейле

Сарамандық жұмыс бөлімі.

Оқушылар берілген нұсқаулық бойынша көркемдік көктеу тігісінің 4-5-6 түрлерін орындайды. Таратпа карталарға оқушылар орындайтын тігістің эскизін салып отырады. Жұмысты ұқыпты әрі тез орындаған оқушыға жеңімпаз жалауы беріледі.

ХІ. Қорытынды.

Кестелеу өнері- бейнелеу өнері мен қолөнерінің қосындысы деп атайды.

ХІІ. Үйге тапсырма.

Жетекшісі: Сәрсенбиева Жәмила

Үйірме атауы: Қолөнер

Тақырыбы: Бұйымдарды кестемен әшекейлеу

Мақсаты: ұйғыр халқының ою-өрнектер ерекшеліктерімен таныстырып, кестемен әшекейлеуді үйрету; ой-өрісін , қол икемін дамыту. әсемдікке тәрбиелеу.

Көрнекілігі : мата, жіптер, ине

Әдісі : Сұрақ-жауап, өзіндік, іздену

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі. Сабаққа әзірлік

ІІ. Мақсат қою кезеңі: Тақырыбы мен мақсатын хабарлау.

ІІІ. Жаңа сабақ Ұйғырлар ерте заманнан бері кестені үй жиһаздары мен киімдерді безендіруге қолданып келеді. Камзол мен етікті, тақияны, өзіндік өзгеше айшықпен кестелейді. Ұйғыр кестесі көбінесе өсімдік бейнесін өрнектейді. Оқулықпен жұмыс.

Оқушының еңбегі, мұғалімнің көмегі

Кестені бастырып сөмкені тігу.

ІҮ .Түсінгендерін тексеру: Сұрақтарға жауап алу. Керекті құралдар Кестенің қандай түрлерін білесің? Қазақ, ұйғыр, орыс халықтарының кестелерінің ерекшеліктері неде?

Ү. Қорыту: Бүгін не жасап үйрендік?

ҮІ. Үйге тапсырма: Түсініп оқу, бағалау.

Жетекшісі: Сәрсенбиева Жәмила

Үйірме атауы: Қолөнер

Сабақтың тақырыбы: Мата түрлерімен танысу. Жүн және жібек маталар.

Сабақтың мақсаты1.Білімділік: Оқушыларға жалпы мата және олардың алынуы туралы білім беру.2.Дамытушылық: Оқушылардың мата туралы түсініктерін дамыту.3.Тәрбиелік: Оқушыларды әдемілікті сезіне білуге,ұқыптылыққа тәрбиелеу.Сабақтың түрі: Жаңа сабақ.Сабақтың әдісі түсіндіру, сұрақ – жауап.Көрнекі құралдар мата қиындылар ,сым қайшы.Сабақтың мазмұны1. Ұйымдастыру кезеңі.2. Сабақтың мазмұнын айқындау.3. Жаңа сабақты түсіндіру.4. Сарамандық жұмыс.5. Сабақты бекіту.7. Сабақты қорыту.

1.Ұйымдастыру кезеңі.Оқушыларды ұйымдастыру мақсатында “Сіз білесіз бе? ”ойынын жүргізу.Оқушылардың бүгінгі сабаққа дайындығын тексеру.2. Сабақтың мақсатын айқындау.Оқушыларды сабақ мақсатымен таныстыру.Сол мақсатты бірге орындауға шақыру.3. Жаңа сабақты түсіндіру.Мата тұрмысымызда кеңінен қолданылады. Күнделікті киімдеріміздің, үй, тұрмыс заттарының бәрі матадан тігіледі.Демек , матасыз өмірімізді елестете алмаймыз.Мата – жіптер жүйесін өзара көлденеңінен тік айқастырудан туған тоқыма бұйым. Матаның бойымен кететін жіптерді негізгі жүйе, ал матаға көлденең түсетін жіптерді арқау жүйе деп атайды. Мата арнайы тоқу станогында тоқылады. Мата жіптер айқасуынан, ал жіптер бірнеше қабат жіңішке талшықтардан тұрады.Тоқылған талшықтарға байланысты маталар – табиғи талшықтардан алынған және жасанды талшықтардан алынған болып екіге бөлінеді.Коллекцияның көмегімен матаның екі түрін тану.Табиғи талшықтардан алынатын материалдар гигиеналық тұрғыдан алғанда денсаулыққа пайдалы, бірақ тез қыртыстанғыш, үтіктелуі қиын және тез отырады.Зығырды ертеде “ Орыс алтыны ”, ал мақтаны “ақ алтын” деп атаған. Орыс көпестері зығыр матасын Үндістанға сатқан. Ол барлық жерде киім, төсек жабдықтары, іш киім, сү

4. Сарамандық жұмыс.Қауіпсіздік ережелерін сақтай отырып , капрон матадан гүл жасау.Жұмысты кезеңдерге бөліп орыындау.Жұмыс істеу тәсілдері6. Үйге тапсырма.Мата анықтамасын жаттау.Үйге маталар коллекциясын аяқтау.Кестені толтыр.7.Сабақты қорыту. Бүгін сабақтың өту барысын қайталап өту. Маталар туралы қысқаша шолу.

Бағалау.

Жетекшісі: Сәрсенбиева Жәмила

Үйірме атауы: Қолөнер

Сабақтың тақырыбы: Қалдық матадан жұмсақ ойыншық тігу.Сабақтың мақсаты:Білімділік: оқушыларға қалдық матадан жұмсақ ойыншықтың пішу технологиясы туралы түсінік беру.Дамытушылық: оқушыларды бейімді еңбекке баулып, қолөнер түрін терең меңгере отырып, үлгі бойынша жұмыс істей білуге, ой - өрісін кеңейту, эстетикалық талғамдарын дамыту.Тәрбиелік: өз бетімен жұмыс жасауға, еңбек мәдениетіне, ұқыптылыққа, іскерлікке, үнемділікке тәрбиелеу.Сабақтың түрі: араласСабақтың әдісі: түсіндіру, сарамандық жұмыс, сөзжұмбақ шешу.Құрал – жабдықтар: мата, қайшы, ине, қатты қағаз.