Қоректік тізбектер мен қоректік торлар материалы

Химия 8

Күні ______________ Аты-жөні:________________________________________

Зертханалық жұмыс №1

Заттардың (металдар және бейметалдар) физикалық қасиеттерін танып білу.Физикалық және химиялық құбылыстар.

Мақсаты: жай және күрделі заттардың физикалық қасиеттерін зерттеу, Химиялық және физикалық құбылыстарды анықтау. Химиялық және физикалық құбылыстардың ұқсастығы мен айырмашылығын ажыратып білу, заттардың өзгерістерін сипаттау.

Қажетті құрал-жабдықтар: химиялық заттардың үлгілері: темір Fe , күкірт S, алюминий Al, ас тұзы NaCl, мыс сым Cu, мырыш Zn, су H2O.

Тапсырма № 1

Берілген заттардың ұлгілерін қарап, жай және күрделі заттарға жіктеңдер. Физикалық қасиеттерін зерттеп таблицаға жазыңдар.

Агрегаттық күйі: қатты, сұйық, газтәрізді.

Тұсі: сары, қара, түссіз.

Иісі: иісі бар, жоқ.

Суда ерігіштігі: жақсы ериді, аз ериді, ерімейді.

Температура: қайнау, балқу.

Тапсырма №2

1. Мыс сымының кішкене бөлігін алып,балғамен ұрып жаншу.

2. Сымның пішіні өзгергеніне назар аудару.

3. Мыс сымының кішкене бөлігін ұстағышпен қысып, спиртшамының жалынына ұстау.

Сұрақтарға жауап беру:

а) Не байқадыңдар?

ә) Физикалық құбылыс деген не?

б) Химиялық құбылыс деген не?

в) Физикалық және химиялық құбылыстардың бір-бірінен басты айырмашылығы неде?

5. Кесте толтыру.

Қасиеттері

Заттар

Су

Күкірт

Ас тұзы

Мыс

Темір

Мырыш

Түсі

Агрегаттық күйі

Қайнау темпера-сы

Суда ерігіштігі

Тығыздығы

Қорытынды_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Химия 8

Күні ______________ Аты-жөні:________________________________________

Зертханалық жұмыс №2

Химиялық реакциялардың белгілеріне және типтеріне тәжіребелер жүргізу. Мыс сымын қыздыру. Малахиттің ыдырауы. Ағаш жаңқасының және парафиннің жануы

Мақсаты: оқушылардың химиялық реакция туралы білімдерін тереңдету

Керекті құрал - жабдықтар: спиртшам, химиялық стакан, шыны тақша, сынауықтар, тұрғы, ағаш шырпы, сіріңке.Керекті реактивтер: аммоний дихроматы ерітіндісі, натрий гидроксиді, натрий карбонаты, тұз қышқылы, мыс сульфаты, темір (ІІІ) хлориді, калий радониді, күміс нитраты.

Химия кабинетінде қауіпсіздік техникасы ережесін сақтауды ескерту.

Тәжірибенің орындалуы:

Жұмыс барысы

Не байқадық

Реакция теңдеуі, қорытынды

1. Химиялық реакциялардың белгілеріне және типтеріне тәжіребелер жүргізу

2. Мыс сымын қыздыру.

3. Малахиттің ыдырауы .

Әдемі жасыл түсті малахит минералының ұнтағын сынауыққа салып қыздырғанда, оның ыдырау нәтижесінде газ күйінде су бөлініп, суыған кезде сұйық тамшыға айналады. Сонымен бірге, көмір қышқыл газы бөлінеді және қара түсті ұнтақ мыс( ІІ ) оксиді түзіледі.Күрделі зат малахиттің ыдырауынан үш түрлі жаңа күрделі заттар түзіледі

Малахит ерте кездерден бері жоғары бағаланған минерал. Малахиттің түсі ашық жасылдан атлас тәрізді қоңыр жасылға түрленіп отырады. Ежелгі гректер «мальва» деген өсімдік жапырағының жасыл түсіне ұқсағандықтан, бұл минералды малахит деп атаған.

4. Ағаш жаңқасының және парафиннің жануы

Қорытынды.________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Химия 8

Күні ______________ Аты-жөні:________________________________________

Зертханалық жұмыс №3

Түрлі байланысы бар заттардың табиғи үлгілерін зерттеу.

Мақсаты: Физикалық, химиялық құбылыстарға тән белгілерді түсіндіру, мысалдар келтіріп, құбылыстарды ажырату, химиялық құбылыс, химиялық реакция екенін оның жүру белгілерін меңгерту.

Көрнекілік: әртүрлі кристалды тор үлгілері

Химия кабинетінде қауіпсіздік техникасы ережесін сақтауды ескерту.

Тәжірибенің орындалуы:

Тапсырма: суреттердегі кристалдық тор үлгілерін атын тауып, әрқайсысына сипаттама бер.

2) Ермексаздан және металдан немесе пластмассадан жасалған шарлар мен таяқшалар берілген.

Мұғалімнің тапсырмасы бойынша: а) иондық; ә) атомдық; б) молекулалық кристалдық торы бар заттардың моделдерін жасаңдар.

3)Өздерің моделдерін жасаған заттардың физикалық және химиялық қасиеттеріндегі айырмашылықтардың мәнін түсіндіріңдер.

Қорытынды________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Химия 8

Күні ______________ Аты-жөні:________________________________________

Зертханалық жұмыс №4

Сутек асқын тотығын катализатор қатысында айыру арқылы оттек алу.

Жұмыстың мақсаты: катализатор қатысуымен сутек пероксидінен оттекті алу және қасиеттерін зерттеу.

Құрал-жабдықтар: зертханалық штатив, спиртшам, газ жіберетін тығын, мақта, тығынмен сынауық, сумен кристаллизатор, стақан, калий перманганаты KМnO4, сутек пероксиді H2O2, марганец (IV) оксиді MnO2.

Жұмыстың барысы:

Сутек тотығына (пероксидіне) тәжірибе.

1.Сынауыққа калий перманганатын салып, қыздырған кезде газ жүретін түтікке кетпес үшін, алдына бос қылып мақта қою керек. 2.Газ жүретін түтіктің ұшын оттегі жинайтын /стақан, сынауық/ ыдыстың түбіне дейін жеткіземіз. Оттегі аудан сәл ауыр болғандықтан, біртіндеп ауаны ыдыстан ығыстырады.Жайлап бірінші бүкіл сынауық бойын бастау, содан кейін тек зат орнын қыздыру. Жарты минут өткен соң, оттегі ыдысқа толғанын білу үшін тұтанған шыраны ыдыс аузына жақындатқанда шыра лып етіп жанады. Оттегі газын анықтау жолы туралы қорытынды жасаңдар. Оттегі ауаны ығыстыру арқылы жинауға болады, неге түсіндіріңіз? 3. Оттегінің суда ерігіштігі нашар болғандықтан оны суды ығыстыру арқылы да жинауға болады. Ол үшін суреттегідей құрал жинап қолданамыз. Сеңгелге суға толған екі сынауыққа салып қоямыз. Калий пермаганты салынған сынауықты сәл қыздырып, газ жүретін түтіктегі ауа шыққаннан кейін оны су астындағы сынауыққа кіргізіп, сынауықтың түбін жоғары қаратып ұстаймыз. Ұмытуға болмайды: жылу тоқтатудан бұрын, судан газ жүретін түтік ұшын алып тастаңыз. Сынауыққа шырпыны салыңдар. Неге шырпы жанады? Оттегіні су ығыстыру арқылы жинауға болады, неге түсіндіріңіз? Эксперимент нәтижелерін кестеге толтырып, қор

Сұраққа жауап беру:

а) оттегінің қандай физикалық қасиеттерін байқадыңдар?

ә) қандай химиялық қасиеттерімен таныстыңдар? б)оттегін ауаны және суды ығыстыру арқылы жинау себебін түсіндір.

Жұмыстың барысы

Не байқалды?

Қорытынды____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Химия 8

Күні ______________ Аты-жөні:________________________________________

Зертханалық жұмыс №5

Сутекті зертханада алу және оның қасиеттерін зерттеу.

Жұмыстың мақсаты: Тұз қышқылымен мырышты әрекеттестіріп сутек газын алып, оның қасиеттерімен таныстыру, зертханалық жұмыс істеу дағдыларын қалыптастыру.

Құрал – жабдықтар, реактивтер: зертханалық штатив, спиртшам, сынауық, газ жүретін түтігі бар тығын, мырыш Zn, тұз қышқылының ерітіндісі HCl.

Жұмыстың барысы:

1. Сынауыққа 2-3 мырыш түйірін салыңдар және 2 мл тұз қышқылының ерітіндісі құйыңдар. Сынауықты газ жүретін түтігі бар тығынмен жабыңдар. Сутек газы бөліне бастағанда, сынауықтың аузын төмен қаратып газ жинау.

2. Сутектің «таза болуын» тексеріңдер. Сутек газының тазалығын тексеру үшін осы қалпында тездетіп жанып тұрған спиртшамға жақындату. Не байқадың? Егер “п - пах” деген жеңіл дыбыс естісеңдер, онда сутекпен жұмыс істеуге болады. Тәжірибенің атын жазып байқаған құбылысты қорытындылаңдар.

3. Сутектің физикалық қасиеттерін зерттеу.

Сутек жиналған сынауықты мұқият қарап оның физикалық қасиеттерін жазыңдар: агрегаттық күйі, түсі, иісі, суда ерігіштігі.

Сутектің химиялық қасиеттерін зерттеу.

Сутектің тазалығын тексергенде сынауықты мұқият қараңдар. Не байқалды?

Тәжірибe

Берілген заттар

Реакция теңдеулері

Қорытынды