Қоректік тізбектер және қоректік торлар материалы

Күні _____________ Химия – 8 сынып Аты жөні__________________________

Практикалық жұмыс №1

Химиялық техника қауіпсіздік ережесімен танысу. Зертханалық құралдармен жұмыс істеп үйрену.

Жұмыстың мақсаты: лабораторияның құралдарымен танысу.

Құрал – жабдықтар: қысқыштар, сынауықтар, стақандар, өлшегіш ыдыстар, құтылар,кәрлен табақша.

Жұмыстың тәртібі:

1.Химиялық шыны ыдыстардың атауларымен танысу.

2.Сынауықтарды тұрғыға бекіту.

3.Өлшегіш ыдыстардың құрылысымен танысу.

4.Кәрлен табақшаны қысқышпен ұстап үйрену.

5.Алдына берілген құралдардың суретін салып,атын жазу.

6.Сұрақтарға жауап беру.

а)Көрсетілген зат мөлшерінен артық алуға неге болмайды?

ә)Неге пайдаланған затты сол ыдысқа қайта салуға немесе құюға болмайды?

б)Не себепті тәжірибе жасағанда тек таза ыдысты пайдаланады?

7.Қорытынды жасау.

Химиялық шыны ыдыстар

Өлшегіш ыдыстар:

Сұрақтарға жауаптары:

а)__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

ә)____________________________________________________________________________________________________________________________________________________

б)____________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Қорытынды:_______________________________________________________________________________________________________________________________________________ _____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Күні _____________ Химия – 8 сынып Аты жөні__________________________

Практикалық жұмыс №

Химия кабинетінде қауіпсіздік техника ережелері мен құралдармен жұмыс істеу

Лабораториялық құрал- жабдықтармен танысу.Лабораториялық штативтермен және қыздыру құралдармен жұмыс істеу тәсілдері.

Жұмыстың мақсаты: спиртшамымен танысу;спиртшамды іске қосуды және өшіруді үйрену. оттың құрылысын зерттеу.

Құрал – жабдықтар: штатив, спиртшамы,электрқыздырғыш

Жұмыстың тәртібі:

Штативтің құрылысымен танысып, олардың пайдалану тәртібін білу.

Штативті дұрыс жинау.

Дәптерге суретін салу.

Спирт шамымен танысып, дәптерге суретін салу.

Жазбаша жауап беру:

а) Неге ерітінділерді қалың ыдыста қыздыруға болмайды?

ә) Сынауықты қыздырғанда, ең алдымен барлығын қыздырып, содан кейін зат орналасқан жерді қыздырады. Неліктен?

б) Сынауықты қыздырғанда ауызын қайда қаратады?

6. Спирт шамын жағып, оттың құрылысымен танысу, содан соң дәптерге суретін салу. Спирт шамын сөндіру.

7. Қорытынды жасау.

Лабораториялық штативтің құрылысы:

Спирт шамының құрылысы

Сұрақтарға жауаптары:

а)____________________________________________________________________________

б)____________________________________________________________________________

в)____________________________________________________________________________

Қорытынды:______________________________________________________________________________________________________________________________________________ ____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Күні _____________ Химия – 8 сынып Аты жөні__________________________

Практикалық жұмыс №

Физикалық және химиялық құбылыстарды зерттеу.

Жұмыстың мақсаты: Химиялық және физикалық құбылыстардың ұқсастығы мен айырмашылығын ажыратып білу,заттардың өзгерістерін сипаттау.

Құрал-жабдықтар:спиртшам,шыны таяқша,ұстағыш,мыс сым.

Жұмыстың тәртібі:

Тапсырма №1.

1.Мыс сымының кішкене бөлігін алып,балғамен ұрып жаншу.

2.Сымның пішіні өзгергеніне назар аудару.

3.Мыс сымының кішкене бөлігін ұстағышпен қысып,спиртшамының жалынына ұстау.

Тапсырма №2

4.Сұрақтарға жауап беру.

а)Не байқадыңдар?

ә)Физикалық құбылыс деген не?

б)Химиялық құбылыс деген не?

в)Физикалық және химиялық құбылыстардың бір-бірінен басты айырмашылығы неде?

5.Кесте толтыру.

6.Қорытынды жасау.

Физикалық құбылыс __________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Химиялық құбылыс __________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Сұрақтарға жауаптары:

а)___________________________________________________________________________

ә)___________________________________________________________________________

б)___________________________________________________________________________

в)__________________________________________________________________________

Қорытынды:____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Күні _____________ Химия – 8 сынып Аты жөні__________________________

Практикалық жұмыс №2

Ластанған ас тұзын тазарту.

Жұмыстың мақсаты: Қоспа және таза зат ұғымдарды бекіту; қоспаларды бөлу.

Құрал – жабдықтар: штатив, құйғы, стақан, су, қағазды фильтр, магнит, спирт шамы, сіріңке, ұстағыш, кәрлен табақша, темір және күкірт қосылған қоспа, құм және тұз қосылған қоспа.

Жұмыстың тәртібі.

Тапсырма №1. Қоспадан ас тұзын бөліп шығару.

1.Қоспаны сумен араластыру.

2. Фильтр қағазынан сүзгіш жасап, құйғыға орналастыру. Дәптерге суретін салу.

3. Қоспаны сүзу.

4. Таза фильтратты кәрлен табақшасына құйып, қыздыру.

5. Сұрақтарға жауап беру.

а) Бөлу және тазарту тәсілдерін ата.

ә) Берілген қоспаның түрін анықта.

Тапсырма №2. Темір мен күкіртті бөлу.

Қоспаны қағазға салу.

Қағазды көтеріп, астына магнитті ұстап, күкіртті басқа қағазға түсіру.

Сұрақтарға жауап беру.

а) Қоспаның түрі қандай?_______________________________________________________________________

ә) Тазарту тәсілі қандай?_______________________________________________________________________

4.Жалпы қорытынды жасау.

Сүзу приборының суреті:

Қорытынды:_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Күні _____________ Химия – 8 сынып Аты жөні__________________________

Практикалық жұмыс №

Сутекті зертханада алу, оның қасиеттерін зерттеу.

Жұмыстың мақсаты. Тұз қышқылымен мырышты әрекеттестіріп сутек газын алып ,оның қасиеттерімен таныстыру,зертханалық жұмыс істеу дағдыларын қалыптастыру.

Құралдар мен реактивтер. Сутек газын алатын қарапайым құрал,тұрғы,сынауықтар,спиртшам,ұстағыш,сіріңке,мырыш түйірлері, 30% -дық тұз қышқылы.

Жұмыстың тәртібі.

Газ алатын құрал даярлап,түбіне 5-6 мырыш түйірін салып тұрғыға орналастыру.

Сутек газын алу үшін құралдың мырыш бар бөлігіне тұз қышқылын құю.

Сутек газы бөліне бастағанда ,сынауықтың аузын төмен қаратып газ жинау.

Сутек газының тазалығын тексеру үшін осы қалпында тездетіп жанып тұрған спиртшамға жақындату.Не байқадың?

Газ алатын құралдан шығып жатқан сутек газын жағу. Не байқадың?

6.Кесте толтыру.

7.Қорытынды жасау.

Тәжірибе

Берілген заттар

Реакция жағдайы

Реакция

теңдеулері

Тұз қышқылының мырышпен әрекеттесуі

Тұз қышқылы,мырыш

Сутек тазалығын теқсеру

Түзілген сутек

Сұрақтарға жауаптары:

а)____________________________________________________________________________

ә)____________________________________________________________________________

Қорытынды:______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Күні _____________ Химия – 8 сынып Аты жөні__________________________

Практикалық жұмыс №

Судың электролизі арқылы оттек пен сутекті алу.

Жұмыстың мақсаты.Лабораторияда алу әдісін білу.

Құралдар мен реактивтер.Суды электр тогымен айыруға арналған құрал,стақан,штатив.

Жұмыстың тәртібі.

Тапсырма 1.Тәжірибені оқу.

Арнайы суды айыратын құралдың екі металл тақташасына тұрақты ток тізбегін қосқанда, біртіндеп су молекуласы ыдырап, екі түрлі газ-сутек пен оттек түзеді. Олар шекті екі түтіктегі суды ығыстырып, оның үстіңгі жағына жинала бастайды. Зер салып байқасаңдар, оң жақта бөлінген газдың көлемі сол жақтағы газдың көлемінен екі есе үлкен.

Сол жақтағы түтіктің шүмегін ашып, аузына шоқтанған шыра апарса, ол лап ете түседі. Бұл оттек газының жануды қолдайтынын көрсетеді. Оң жақтағы түтіктің аузын ашып тұтатса, оның жана бастағанын көрер едік. Бұл сутек газының ауадағы оттек газымен қосылып, су түзетіндігінің айғағы. Оған көз жеткізу оңай. Реакция нәтижесінде бөлінген буға шыны тақташаны жақындатса, оның бетінде су тамшысы түзіледі.

Судың молекуласы ыдырағанда түзілген ұқсас атомдар өзара жұптасады. Сондықтан судың екі молекуласы айырылғанда одан сутектің екі молекуласы, оттектің бір молекуласы бөлінеді. Жоғарыдағы түтіктегі сутектің көлемінің оттектің көлемінен екі есе үлкен болуы осының дәлелі.

Тапсырма 2.Сұрақтарға жауап беру.

а)Сутек газын зертханада қалай алуға болатынын түсіндір.

ә)Судың айырылу реакция теңдеуін жаз.

б)Сутек газын қандай тәсілмен жинауға болады?

Сұрақтарға жауаптары:

а)________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

ә)_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

б)_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Қорытынды:_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Күні _____________ Химия – 8 сынып Аты жөні__________________________

Практикалық жұмыс №

Судың физикалық және химиялық қасиеттерін зерттеу.

Жұмыстың мақсаты.Судың физикалық қасиеттерін анықтап,химиялық қасиеттеріне сәйкес тәжірибелерді өткізу.

Құралдар мен реактивтер.Шыны таяқша,стақан,сынауықтар,су,натрий,кальций оксиді,фосфор,лакмус,фенолфталеин,штатив,кәрлен табақша.

Жұмыстың тәртібі.

Тапсырма 1.

1.Судың физикалық қасиеттерін кестеге толтыр.

Тапсырма 2.

2.Суды сынауықтың жартысына дейін құйып,штативке тік етіп бекіту.Одан кейін керосиннен бір түйір натрийді алып,құрғатып,сынауықтағы суға салу.Сынауықтың бетін құйғының кең жағымен жабу.Реакция өткеннен кейін сынауыққа фенолфталеин тамызу.

3.Кәрлен табақшаға аздап кальций оксидін салу және оған су құю.Реакцияның ерекшеліктеріне назар аудару.

4.Стақанға аздап су құйып,оның жоғары жағынан металл қалақтағы фосфорды жағу.Түзілген фосфор (Ү) оксиді түйіршіктері біртіндеп түсіп еріп,онымен әрекеттесе бастайды.Түзілген ерітіндіге лакмус тамызу.

Өткізілген тәжірибелер бойынша кесте толтыру,қорытынды жасау.

Тапсырма 1.

Физикалық қасиеттері

Су

Қасиеттері мен мәліметтер

Түсі

Агрегаттық күйі

Иісі

Қайнау температурасы

Қату температурасы

Тапсырма 2.

Тәжірибе

Берілген заттар

Реакция теңдеулері

Судың сілтілік металдармен әсері

Су,натрий,фенолфталеин

Судың негіздік оксидтермен әсері

Кальций оксиді,су

Судың қышқылдық оксидтермен әсері

Фосфор, оттек

Фосфор(Ү)оксиді,су, лакмус

Қорытынды:____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Күні _____________ Химия – 8 сынып Аты жөні__________________________

Практикалық жұмыс № 3

Судың ластануын тәжірибе жүзінде анықтау.

Жұмыстың мақсаты.Суды қоспалардан тазарту әдістерін білу.

Құралдар мен реактивтер.Су,бор ұнтағы,ас тұзы,стақан,шыны таяқша,құты,сынауықтар,спиртшамы,сіріңке.

Жұмыстың тәртібі.

Тапсырма №1

1.Бор ұнтағын суға салып,шыны таяқшамен араластыру.Біраз уақыт қоспаны қойып,лайдың ауыр бөлшектері ыдыстың түбіне шөккеніне назар аудару.

2.Тұнған мөлдір ерітіндіні шыны таяқшаның бойымен ептеп лайламай,басқа стақанға құйып алу.

Тапсырма №2

3.Құтыға 10-15мл су құйып,оған 1-2мг ас тұзын қосу.Құтыны штативтің шығыршығына бекіту.Құтының ауызын имек түтігі бар тығынмен тығындап,түтіктің екінші имек ұшын суық су құйылған стақанның ішіндегі таза сынауыққа салу.Құтыны спиртшамның жалынына қайнағанша қыздыру.

4.Сұрақтарға жауап беру.

а)Өткізілген тәжірибелерде қандай тәсілдерді байқадың?

ә)Табиғи суда қандай қоспалар болуы мүмкін?

Сұрақтарға жауаптары:

а)____________________________________________________________________________________________________________________________

ә)____________________________________________________________________________________________________________________________

Тәжірибе суреті:

Қорытынды:__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Күні _____________ Химия – 8 сынып Аты жөні__________________________

Практикалық жұмыс №4

Массалық үлесі бойынша тұз ерітіндісін дайындау

Жұмыстың мақсаты: Таразыда өлшеп үйрену, заттың массалық үлесі көрсетілген ерітіндіні дайындау.

Құралдар мен реактивтер: Химиялық стақан, шыны таяқша, өлшеуіш, таразы, су, тұз.

Жұмыстың тәртібі:

Тапсырма №1.