Құмар ойындар мен кибербуллингтің алдын алу, 10 сынып

«А.Байтұрсынов атындағы №5 жалпы білім беретін мектеп»

коммуналдық мемлекеттік мекемесі

«Құмар ойындар мен кибербуллингтің алдын алу»

Ұйымдастырушылар: 10 сынып жетекші

Досубекова А.С

Жетісай – 2024ж

Сабақтың тақырыбы: «Құмар ойындар мен кибербуллингтің алдын алу»

Сабақтың мақсаты: Құқық бұзушылықтың алдын алу. Ар-ұят, абырой, жауапкершілік, адалдық және адамгершілік қасиеттерді қалыптастыру.

Саламатсыздар ма? құрметті ата- аналар, оқушылар мен ұстаздар және ішкі істер қызметкерлері . Бүгін «Құмар ойындар мен кибербуллингтің алдын алу» тақырыбында Ювеналды полиция тобының учаскелік полиция инспекторы полиция аға лейтенанты Насирбаев Нұрдаулет және Жетісай АПБ ЖПҚ КТЖ УПИ-ы полиция капитаны Каликов Дуйсенбай Нурлановичтің қатысуымен кездесу өткізгелі отырмыз. Олай болса, бастауға рұқсат етіңіздер.Тақырыптың өзі айтып тұрғандай Құмар ойыншыны қалай тануға болады? Бұл бәріне таныс маскүнем не орынсыз мінез-құлқы бар нашақор емес . Қан анализі де ойынға тәуелділікті көрсетпейді. «бірден тану мүмкін емес». Әсіресе тәуелділіктің алғашқы кезеңдерінде анықтау қиынға соғады. Тек ойыншының әрекеттерінің салдары: қарыздар, ұрлық, өтірік бойынша ғана анықталады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы құмар ойындарына тәуелділік психикалық дерт екенін бұрыннан ресми түрде мойындады. Ол аурулар мен денсаулыққа байланысты проблемалардың халықаралық статистикалық жіктемесіне қосылды. Бүгінгі таңда әлемдік тәжірибе құмар ойындардың нашақорлық, токсикомания және алкоголизммен қатар эмоционалды тәуелділік екенін мойындауда.

Бүгінде не көп, ойдан құрастырылған, шынайы өмірге түк қатысы жоқ түрлі ойындар көп. Біреудің пайда табуы үшін ойдан шығарылған мұндай ойындар мән-мағынасыз болса да адамды өзіне елітіп әкететін қауқары бар. Айталық, карта ойындарының компьютердегі баламасы, рулеткалар, ойын автоматтары – бәрі де ойын казиносының компьютерлік нұсқалары. Осы ойындарға тәуелді болудың жолдары бір-біріне өте ұқсас, сондықтан қайсысы болсын қауіпті.

Қазіргі таңда құмар ойындарға деген құштарлық патология, яғни психологиялық ауру ретінде қарастырылып жүр. Ол тіпті аурулар мен денсаулыққа байланысты мәселелердің халықаралық статистикалық жіктемесі тізімінде де бар. Ал Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы ойынқұмарлықтың қауіпті екенін ескере отырып, «лудомания» деген арнайы медициналық термин енгізді. Осы арқылы жаһандық ұйым құмар ойындар мен компьютер ойындарына тәуелділер – нашақорлар мен маскүнемдер сияқты эмоционалды жандар.

Құмар ойынға құныққандардың бастапқы мақсаты басқа болады. Олар алдымен көңіл көтеру үшін немесе сауық құру мақсатында ойнайды. Кейін бұл мақсаты бұрмаланып, құныға ойнау сипатына ауысады екен. Уақыт өте келе, ойынға жіпсіз байланып, бас тарта алмайтын жағдайға душар болады. «Ойынқұмарлардың эмоциялық көңіл күйі ойынның әрі қарай қалай өрбуіне байланысты. Мысалы, ойыншылардың көбі ұтылған сәтте өздерін жегідей жеп, кінәлау сезімін бастан кешірсе, жеңіске жеткен кезде керісінше, өздерін ұлы құдыреттей сезінеді. Құмар ойыншылардың ерік-жігеріне, ұстамдылығына, есте сақтау қабілетіне келсек, барлығының осал тұсы – ерік-жігерін басқара алмауында жатыр. Соның салдарынан олар ойынды дер кезінде тоқтата алмайды. Көпшілігі мұны мойындағысы келмейді. Өздерінше құмар ойынның санын қадағалап отырмыз, кез келген сәтте ойыннан шыға аламыз деп ойлайды.

Виртуалды әлемге берілген бала шынайы өмірде кездесетін қиындықтарға төтеп бере алмайтын әлжуаз адам болып өсетінін ұмытпаңыз. Ал ерік-жігері әлсіз адам еліктегіш келеді. Құмар ойындарға да күш-жігерін басқара алмайтын, психологиясы әлсіз адамдар көбірек душар болады»

Абай Құнанбаевтың «Ыстық қайрат, нұрлы ақыл, жылы жүрек» деген осы үш қасиетін пайдалана отырып, Қазақ халқы ежелден мақсатсыз уақыт өткізу жағдайларын құптамаған және «Жақсыдан–үйрен, Жаманнан–жирен!»,«Ойыннан от шығады»,«Ойнақтаған бала от басар»,

«Ойыннан да омыртқа сынады» – деп, өскелең ұрпақты бос сеңделістен сақтандырып отырған.

Ал Bullying сөзі ағылшын тілінен аударғанда «қорқыту», «кемсіту», «мұқату» дегенді білдіреді. Буллинг — агрессия немесе күш көрсету арқылы адамның өзгені қорлауы, үстем екенін көрсетуі. Буллинг жасаушы мұны күшпен де, сөзбен кемсіту арқылы да жасайды әрі бұл әрекетін жиі қайталауы мүмкін.

Қоғамда «буллинг мектеп оқушылары арасында ғана болады» деген түсінік қалыптасқан. Шын мәнінде, кез келген жастағы адам үйде, көшеде, жұмыста, оқу орнында, қысқасы, барлық жерде буллингпен ұшырасуы мүмкін.

Келесі тақырыбымыз Кибербуллинг тақырыбы. Бұл тақырыпты оқушылардың өзіне талдауға берсек.

Келесі кезекте 10 сынып оқушыларын тәрбиелік мәні бар ақындарымыздың өлең-шумақтарын оқуға шақырамыз.

Зиянды әдеттерден жасөспірімді қорғау мектеп пен ата-анаға сонымен қатар қоғамға ортақ әрекет. Өмірге енді ғана келген сәбидің еститіні – ананың үні, көретіні – ата-анасының қарым-қатынасы, сондықтан баланың өміріндегі, қалыптасуындағы отбасының орнын ештеңе айырбастай алмайды.

Атасы мен әжесінің «айналайынынан» нәр алып, әкесі мен анасының мейірімін сезініп жетілген баланың иманды, көргенді, көпшіл болып өсетіні анық. «Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілесің» деп бабаларымыз текке айтпаған, ананың сүтімен, әкенің қанымен бойға сіңген қасиет жеткіншектің алдағы өмірінің бағдаршамындай болады.

Ұлттық құндылықтардың бастауы – отбасы. Әке – отбасының тірегі болса, ана – берекесі. Көзін ашқаннан көргені мен естігені бала жадында тасқа басқан хаттай жазылып қала беретіні анық.…