Құқықбұзушылық пен зорлық-зомбылық туралы тренинг

«Қ.И.Сәтбаев атындағы орта мектеп-гимназиясы»

коммуналдық мемлекеттік мекемесі

«Құқықбұзушылық пен зорлық – зомбылық әлеуметтік дерт»

(тренинг-сабақ)

Әлеуметтік педагог: Бекмуханбетова А.Б.

Жансүгіров ауылы

2018 жыл

« Құқықбұзушылық пен зорлық – зомбылық әлеуметтік дерт»

Мақсаты:

1. Оқушыларға зорлық зомбылық туралы мағлұмат беру, адамның ең жаман қасиеті екенін айту.

2. Адамның ең басты құндылығы оның бостандығы, олай болса оқушыларға адамзаттық құқықтарымен бас бостандықтарын қорғауы туралы үйрету.

3. Зорлық –зомбылық адам ағзасына тікелей әсер ететінін түсіндіру.4. Жаман әдеттерден бойларын аулақ ұстап, ондай әрекеттерге бармауға тәрбиелеу, адамгершілігі мол саналы азамат болып өсуіне ықпал жасау.

Түрі: тренинг сабақ

Қатысушылар: 7-9 сынып оқушылары

Қажетті құралдар: сұрақтар, тапсырмалар, жағдаяттар жазылған кеспе қағаздар, түрлі түсті бояулар, ватман қағаз, қосымша материалдармен слайд.

Топта жұмыс істеу ережесі:1. Біреуі сөйлейді, басқалары тыңдайды.2. Болып жатқанға белсенді қатысу.3. Әркім өз пікірін білдіруге құқылы.4. Пайда болған ой, сезімдеріңді осы жерде және қазір айт.5. «Басынан» «Аяғына» дейін жұмыс істеу.

Кіріспе.

Бүгінгі тренинг сабағымыздың тақырыбы « Құқықбұзушылық пен зорлық – зомбылық әлеуметтік дерт».

Зорлық-зомбылық құқықта «Бір адамның екінші бір адамға, оның жеке басына тиіспеушілік құқығын бұзатын тәни және психикалық ықпал жасауы» делінген.

Зорлық -зомбылықтың түрлері:

Психологиялық (эмоциялық) кемсітушілік Физикалық зорлық-зомбылық Бопсалау Кибербуллинг Кемсітушілік Суицид

Мектептегі зорлық-зомбылық түрлері:

1. Психологиялық зорлық-зомбылық – балаға назар аудармау, кері итеру, бақылау, баланы қорқытуға, үрей сезімін тудыруға, баланың мінезіне ықпал етуге,оның өзін-өзі құрметтеу, өз бағасын білу сезімін жоюға, әлеуметтік және эмоционалдық дамуы мен жақсы өмір сүруіне кедергі келтіруге бағытталған қасақана жасалатын вербалды және іс-әрекеттік қимылдар схемасын қамтиды.Психологиялық кемсітушілік әрекетке баланың өзін керексіз, кемістігі бар, сүйкімсіз және қалаусыз болып табылатынына сендіру үшін жасалатын мазақтау, балағаттау, кемсіту, ұялту және дөрекі сөздер айту сияқты вербалды әрекеттер кіреді. Ол сондай-ақ баланы қорқыту және оны бақылау үшін қорқыныш сезімін тудыру мақсатында физикалық залал келтіре отырып балаға қауіп төндіру сияқты іс-әрекеттік қимылдарды да қамтиды.

2. Физикалық зорлық-зомбылық – балаға қатысты өзге баланың не ересектің тарапынан физикалық зардапқа не жарақатқа әкелетін, баланың денсаулығына, оның өмірінің ұзақтығына, дамуына, өзін-өзі бағалау сезіміне нұқсан келтіруі мүмкін физикалық күш көрсету арқылы жасалатын әрекеттер.Физикалық зорлық-зомбылық ретінде бағаланатын іс-әрекеттің түрлері көп: соққы, ұру, итеру, тебу, тұншықтыру, шаштан тарту, сілкілеу, қандай да бір затпен не қарумен шабуыл жасау. Физикалық зорлық-зомбылық көбінесе балаға залал не жарақат әкеледі, тіпті баланың мүгедек болуына не қайтыс болуына да соқтыруы мүмкін. Жыныстық сипаттағы сөздерді айту не қысым көрсету – қандай да бір баланың не ересектің балаға қатысты жыныстық алдап-арбауы, нәпсіқұмарлық сипатта ауызша не физикалық қысым көрсетуі.3. Бопсалау – балаға зорлық не тән жарақатын салу қаупін қосқанда, қысым жасау не мәжбүрлеу арқылы заңсыз ақша мен мүлік талап ету және алу түрінде көрінетін қылмыс.4. Кибербуллинг – баланың қыр соңына түсу, қорқыту, ұялту мақсатында Интернетті не басқа технологияларды пайдалану. Дөрекі, қатыгез сипаттағы мәтіндік хабарламалар жіберу; жәбірленушіні онлайн режімінде мазақ ету не жеке басына тән ақпаратты, фотоны не бейнеж

Ғаламтор мен ұялы телефондағы тәуелділіктің апаратын жолы:

Зорлық-зомбылық

Қылмыс

Жыныстық бұзылу

Діншілдік

Суицид

Жүйке жүйесінің тозуы

Әртүрлі аурулар (денсаулыққа зияны)

5. Кемсітушілік – баланың жынысына, ұлтына, ұлыстық мәртебесіне, әлеуметтік-экономикалық жағдайына, дініне не мүедектігіне негізделген әділетсіз не бөліп-жару қарым-қатынасы.

Негізгі бөлім.

1. Сәлемдесу дәстүрлі емес сәлемдесу.2. Топқа бөліну (Оқушылар топқа бөліну үшін әрбір оқушы үстелде қойылған түрлі түсті қағаздарды алып 4 топқа бөлінеді)

Тапсырмалар

3. «Зорлық-зомбылықсыз және қатігездіксіз балалық шақ» тақырыбында постермен жұмыс жасау, қорғау.

4. «Аяқталмаған тезистер» атты анкетаға зорлық зомбылықтың бірнеше түріне анықтама жазады.

Зорлық –зомбылық –ол….

2.Физикалық зорлық –зомбылық -ол

3.Психологиялық -

4.Экономикалық зорлық деген-

5.Қорқыту –ол…

1.«Жунглидағы жаңбыр»

Нұсқау; -Бір-біріңіздің соңынан шеңбер жасап тұрыңыздар. Жунглида жүрміз деп елестетіңіздер. Ауа райы өте тамаша, күн жарқырап, ыстық және қапырық болып тұр. Бір уақытта самал жел соқты, (алдыңызда тұрған адамның арқасына жұғысып жеңіл қимылдар жасаңыз).

Жел көтеріліп желкіді ( арқаны қаттырақ басамыз) .

Қатты дауыл соқты (қимылдарыңыз күшейіп шеңбер бойында жүргізіледі)

Ұсақ жаңбыр сіркіреді (серіктесіңіздің арқасын саусағыңызбен басасыз)

Кенет нөсер жауын құйды (алақандарыңызбен жоғарыдан төмен қимылдар жасаңыздар).

Бұршақ жауды (арқаны қаттырақ соғамыз).

Тағы да нөсер жауын жауды.

Ұсақ жаңбыр сіркіреді.

Дауыл соқты.

Жел соқты.

Жел басылып келеді.

5. Сұрақ- жауап.

1. Балалардың құқықтарын ата?

( Отбасында өмір сүруге және тәрбиеленуге; ата- анасымен және басқа да туыстарымен қарым- қатынас жасауға өз пікірін білдіруге; ат алуға, әкесінің атын және тегін алуға, мүлікке және қорғалуға )

Жасөспірімдер қылмысы үшін неше жастан бастап жауапқа тартылады? (14 жастан )

Оқушы міндетін ата? (Себепсіз сабақтан қалмау, сабаққа дайындалу, тәртіпті болу, мұғалімді сыйлау, мектеп мүлкіне жауапкершілікпен қарау.)

Құқық дегеніміз не? ( Мемлекет тарапынан заңдастырылған және қорғалатын жалпыға бірдей міндетті нормалар жүйесі. )

Қазақстан азаматы болуды қалай түсінесің? ( Мемлекетте тұрақты түрде тұратын азамат заң бойынша Қазақстан мемлекетінің азаматы бола алады; )

Жауапкершілік деген не?

Жаттығу Мимикалық жағдай

Мақсаты: өзіндік баға, және топтық талдау дағдысын дамыту.

Қатысушылар 4 топқа бөлінеді де, топ басшылары ортаға шығып карточкаларды таңдайды. «Темекі шегу, төбелес, ішімдік ішу, тәртіп бұзу.» Әр топ өздеріне берілген тақырыпқа мимика арқылы түсіндіру қажет ал қалған топ қандай жағдай екенін анықтау керек.

Жағдаяттарды талдау

Жағдаят №1

Нұрлан 5- сыныпта оқиды. Нұрланның білім алуға талабы жақсы. Оқыса, жақсы оқитын оқушылар қатарынан орын аларлық қабілеті бар. Бірақ ата- анасының тәрбиесі баланы дұрыс жолдан тайдырды. Баланы сабақтан себепсіз жиі қалдырады, тіпті кейде апталап қалдыратын кездері де болады. Мектепте, сыныпта ата – аналарға байланысты өтетін жиындарға мүлдем келмейді.

Сынып жетекшісі осы жағдайға байланысты Нұрланның үйіне барып, ата-анамен бірнеше рет әңгіме жүргізгенімен еш нәтиеже шықпайды. Білім алу баланың басты міндеті екенін біле тұра, соны орындамауда ата- анасы салғырттық танытты.

Сұрақтары:

1. Нұрланның ата – анасының қылығын қалай бағалайсыздар?

2. Нұрланның орнында не істер едіңіз?

3. Ата- ананың бала алдындағы міндеті қандай

4. Бала қандай міндетін орындамай отыр?

Жағдаят №2

Компьютер ойнауға ақша таба алмай отырған Ерлан мен Марат біраз ақылдасты. Ерланның есіне асханадағы ақша майдалатқан Қайрат есіне түсті. Сол Қайратты қорқытып, ақшасын тартып алу керектігін Маратқа айтты. Сол мезетте келе жатқан Қайратты Марат алдап шақырды. Ойында ештеңе жоқ Қайратты Ерлан…