Құқықтық этиканы қалыптастыру жолдары туралы мақала

Құқықтық этиканы қалыптастыру жолдары

Ибрагимова Жулдыз Гайыповна

Қазақстан Республикасының Конституциясында жазылғандай, барлық адамдар ешқандай кемсітусіз заң алдында бірдей және біреудің ар-намысы мен қадір-қасиетіне қол сұғуға болмайды. Осы норманың астарында құқықтық сана мәдениетімен, этикалық норма көрініс тапқан [1]. Құқықтық этиканың негізін, оның адамгершілік мазмұнын және кәсіптік мәселелерін білу, құқық қорғау органдарының әр бір қызметкері үшін міндетті болып табылады. Мемлекеттің қалыптасу және даму ерекшеліктері, адам құқықтары мен бостандықтарын қорғау, мемлекеттік және қоғамдық өмірді гуманизациялау мәселелерін жүзеге асыру, кәсіби этиканы меңгеру қажеттігіне себепші болды. Заң мамандығының астарында адами қарым-қатынас, адамдардың қажеттіліктері мен мүдделерін қанағаттандыру, ал кей кезде олардың құқықтары мен бостандықтарын шектеу, адам өміріне қатысты шешім қабылдау жатыр. Жоғарыда айтылғандай, құқық қорғау органдарының мамандарын дайындауда құқықтық мәдениетті меңгеру міндетті компонент болып табылады. Этикалық құқықтық мәдениетті меңгеру, құқық қорғау органдары қызметкерінің кәсіби этикасына сай теориялық білімді меңгеру және тәжірибелік дайындықты кәсіби қызметінде жүзеге асыруға қабілетті жоғары дәрежелі маман дайындауға б

3)Құқық қорғау органдары қызметкерлерінің этикаға сай жүріс- тұрысқа дайындығын қалыптастыру, қызметіндегі күрделі, жедел, даулы жағдаяттарды шешуде дұрыс шешім қабылдауға дағдыландыру; 4) Білікті кәсіби заңгерге іскерлік этикетті меңгеруге көмектесу. Этикалық құқықтық мәдениетті қалыптастыру үшін: -заңгердің кәсіби этикасының теориялық және тәжірибелік негіздерін; -Моральдың негізгі түсінігі мен ережесін, адамгершілік және оның қызметі мен категорияларын; -Заңгер этикасының негізгі қағидаларын; -Жекелеген заң мамандықтары бойынша кәсіби қызметтің адамгершілік аспектілерін меңгеруі тиіс. Оқушыларда құқықтық этикалық мәдениетті қалыптастыруда: -Кәсіби этиканың негізгі теориялық әдістемелерін тәжірибеде қолдану; -Даулы жағдаяттарды болжау және оларды шешуде салыстырмалы тәсілдерді табу: -Даулы жағдайлардың туындауының уақытылы алдын-алу; -Кәсіби мәселелерді сапалы және тиімді орындауды жетілдіру мақсатында моральдық тәсілдерді пайдаланған жөн. Заңгер-көптеген кәсіптерді қамтитын өте ауқымды түсінік. Заңгер қызметі адамның жеке өміріне әсер ететін шешімдер қабылдау, ал кей кезде құқықтарын шектейтін, олардың жеке өмірлерінің салтанат құруына байланысты, адамдардың мүдделеріне маңызды

борыш, ар-ұят, қадір қасиет және ар ұждан секілді негізгі түсініктерді дұрыс түсініп, тәжірибе жүзінде дұрыс қолдануға міндетті. Оқушылар құқық қорғау қызметі және сот төрелігі туралы заңнаманың адамгершілік негіздерін, сот төрелігін жүзеге асырудың адамгершілік бастауларын, заң мамандығының адамгершілік мәнін, кәсіби қызметте де қызметтен тыс жүріс- тұрыста да олардың өкілдеріне қойылатын адамгерішілік талаптарын білуі тиіс. «Этика» термині ежелгі гректің «этос» дағды, салт, адамгершілік сөзінен пайда болған. Этика ғылым ретінде жиырма жылдан астам өмір сүріп келеді. Б.э.д 4 ғасырдың өзінде Аристотель «этикалық» терминін адами құндылықтардың жиынтығы деп анықтап, қолданыстағы этика ғылымын игерілетін жаңа ғылым ретінде қалыптастырды. «Мораль» латын тілінен аударғанда «moris» адамгершілік, салт-дәстүр және т. б сөзінен шыққан. Осының негізінде сөз мағыналары синоним ретінде де қолданыла береді. Бірақ, бұл дұрыс емес. Этика-мораль, адамгершілік туралы ғылым. Мораль-қоғамда адамдардың жүріп-тұру ережелері мен қағидалары және солар туралы ойлар мен көріністері бейнеленетін қоғамдық сана түрі. Мораль және адамгершілік ұғымдарын синоним ретінде де қолдануға болады. Қоғамдағы адамдардың