Құрлықтағы сулар туралы таныстырылым, 8 сынып

ҰЙЫМДАСТЫРУ КЕЗЕҢІ

- Оқушылар бүгінгі сабақты қызықты етіп өткіземіз бе?

- Ендеше сендердің көңілдеріңді смайликтер арқылы білейін...

Үй тапсырмасы

1 . Атмосфера дегеніміз не?

2. Климат деп нені айтамыз?

3 . Климатты қалыптастыратын түрткіжайттарға нелер жатады?

4 . Климаттық белдеулерді ата?

Сабақтың тақырыбы:

Құрлық суларының түрлері мен қалыптасуы

8.3.3.1- құрлық суларының қалыптасу жолдарын анықтайды .

Бағалау критерийі:құрлық суларының түрлерін және қалыптасу жолдарын сипаттайды

Ойлау дағдыларының деңгейі: қолдану

Негізгі ұғымдар: жерасты сулары, көл, құрлық суы, батпақ, мұздық т.б

ҚҰРЛЫҚ СУЛАРЫ

Жердің су қабығының бір бөлігі. Әлемдік су қорының бар-жоғы 3,5 % алып жатыр, оның 2,5 % тұщы су қоры құрайды

Жерасты сулары

Жер қыртысының беткі бөлігінде 12-16 км тереңдікте болатын сулар

Суы бар тау жынысының қабаты сутұтқыш деп аталады. Су сіңіргіш жыныстарға малтатастар, құмдар, қиыршықтастар жатады. Су сіңірмейтін жыныстарға балшық, жарықшақсыз тығыз орналасқан тау жыныстары тоң топырақ жатады

арының Ждеңгейі

Ж

Қының деңгейі

ЖерЖЖҚҚ

ының деңгейі

Ойлау дағдылардеңгейі

ының деңгейі

Ойлау дағдКЖыларының де

Жерасты сулары

Құрлық суы

Көл

Батпақ

Мұздық

Жер бетіне жерасты суларының табиғи жолмен шығуы бұлақ деп аталады.

1. Оқтын –оқтын атқылап тұратын ыстық бұлақтар гейзер деп аталады

Олар қазіргі вулканизм аймақтарында орналасқан.(Исландия, Камчатка, Жаңа Зеландия, Жапония)

Минералды бұлақтар суларының құрамында қышқылды, сілтілі, тұзды т.б болуы мүмкін.

Елімізде 500-дей минералды сулар, 78 балшықты көлдер, 50 климаттық орындар зерттелген.

Жерасты сулары түрлі тәсілдемен түзіледі.Олардың пайда болуының басты белгілерінің бірі -атмосфералық жауын шашын, және жерүсті суларының шоғырлануы.

Өзен- бұл тұрақты бір жермен үнемі ағатын немесе құрғақшылық маусымында уақытша құрғап қалатын табиғи су ағыны.

Өзендер жер бедеріне байланысты екі үлкен топқа бөлінеді тау өзендері

жазық өзендері

Батпақ-өзіне тән батпақ өсімдіктері мен кем дегенде 0,3 м шымтезек қабаты бар құрлықтың шамадан тыс ылғалданған бөлігі. 76- сурет Васюган батпағы

Мұздық- мұздың қозғалмалы шоғыры, құрлықта қатқыл атмосфералық жауын-шашынның жинақталуы және біртіндеп түрленуі нәтижесінде түзілген.