Құстардың ұшуы және реактивті қозғалыс туралы жұмыс

Құстардың ұшуы. Тірі табиғаттағы реактивті қозғалыс.

(физикадан қызықты мәлімет)

Ертеде Леонардо де Винчи ұшатын апараттар жасау жолында құстардың ұшуын зерттеген. Құстардың ұшуын аэродинамиканың негізін салушы Н.Е Жуковский де зерттеген.

Құстардың қанаты- табиғаттың тамаша құрастыруы және жануарлар патшалығында құстардың жетілген ұшқыш екені белгілі. Қанат бір мезгілде жеңіл, жетілген және берік. Ол негізгі орталық түтіктен және 45 бұрышын екі жаққа қарай параллель сызықтармен сызылған, оның өзі әрі қарай тармақталады. Осы жіңішке жіптер ілінетін ілгектермен жабдықталып құстың денесін бетін жабатын калың торды құрайды. Бір қауырсынның өзінде жүз мыңдаған сызықтар және миллиондаған тармақтар мен ілгектерді санауға болады. Әр түрлі құстардың қанатының саны бірнеше мыңнан ондаған мыңға дейін жетеді.

Құстардың скелетінің дамуы ауада өмір сүруінің эволюциялық процесінің нәтижесінде дамыған. Себебі ауада ұшу үшін қатаң рама керек, құстың кеудесі-оның қабырғалары және омыртқалары өзінің майысқақтығын жоғалтып, көптеген сүйектері бір-біріне бітіп кеткен. Мысалы, чайка, оның көкірек тұсы мықты дамыған. Оның көкірегіндегі төсі жақсы дамыған құстың салмағының 15-30% үлесін құрайтын күшті ұшатын сіңірлері бекітілген. Қызықтысы 1,5-2кг шығатын фрегаттың канатының ұзындығы 2м-ден асса, салмағы қанатынан 1,15Н-ға кем. Аз салмақ-ұшудың негізгі шарты. Құстың көптеген сүйектері тығыз, ал ірі сүйектерінің арасы қуыс. Құстардың негізгі бөліктерін қамтитын және толық сүйектерін жалғастыратын жүйесі ауа қапшығына ұқсас.

Құстың қанаты оның қозғалмалы серпімді бөлігімен бірге айналады және бұрылады. Бұлардың канаты қатты самолеттің қарағанда қағып тұратын қанатқа түсетін күшті есептеу қиын.

Құс кіші болған сайын оның қанатын қағу жиілігі жиірек. Кішкентай колибри өзінің қанатын өте жоғары жиілікпен қағады.(1 сек(50-70 және 80-нен жоғары) оны братник және ірі құстармен қатар қояды. Көгершін 5-8 рет, аққұтан-2 рет, ал көк құтан-1,3 есе қағады.

Көптеген құстарды кәдімгі ұшақпен салыстырса, ал колибрдің үдетілген суретке түсіру арқылы қарағанда тік ұшаққа ұқсайтыны байқалады.

Тік ұшақ ауада қалқып тұрғанда, оның бұрандалары жазықтықта айналады, колибрдің қанаты жерге параллелль орналасады. Тік ұшақ алға немесе артқа қозғалғанда оның бұрандалары колибрдің қанаты секілді, бағытқа сәйкес көлбеу орналасады. Тік ұшақ колибри…