Қырсық бала қайдан шығады мақаласы бастауыш сыныпқа

Қырсық бала қайдан шығады?

Бұрын бала психологтың көмегінсіз-ақ өсіп-өнген. Иә. Ол – бұрын. Қазір олай емес. «Баяғының балалары сондай еді, бұндай еді» деген әңгіме де өтімсіз. Кеңестің көмескі өмірін көрген ата-анамыз тәрбиелеудің аса жоғары үлгісін сіңіруге тырысқан жоқ. Ата-ана назарының аздығынан бұрынғы балалардың психологиясы бұзылып немесе әлдебір оғаш мінез-құлық танытқан емес. Қазір бала тәрбиесіндегі қалыптасқан дағды мүлдем бөлек. Дүние думанға келген сәбидің әрбір қимыл-қозғалысы қалт жіберілмей, қатып қалған қасаң қағидалардың шеңберінде тәрбиеленеді. Ол қандай қасаң қағида дейсіз ғой. Кәдімгі интернет.

Желілерде желдей ескен ақпарат ағыны көп. «Балаға өйтуге болмайды, баланы бүйтуге болмайды» деген тыйымдарымен танылып жатқан психолог, дәрігерлер жетіп артылады. Енді ғана сәбилі болған жас аналар солардың кеңестеріне құлақ асам деп-ақ тығырыққа тіреледі. Айналып келгенде баланы қазір ата-ана емес, интернет тәрбиелеп жатыр. Заман осыған тіреді. Қазір екі ананың бірі баласының қырсық, сөзге түсінбейтін һәм түсінгісі келмейтін, қызба мінезді екендігін алға тартады. Дүкенге кірсе, қалағанын алмай тастабандап тұрып алатын балалар да әр үйде өсіп жатыр. Өйткені қазір балада бәрі бар. Ойыншықтың түр-түрі бар, не ішіп не жеймін демейді. Баланың қызығатын, оны қызықтыратын дүние қалмай бара жатыр. Бүлдіршіннің назарын аудару қиын. Қырсықтықтың алғашқы «стадиялары» осыдан басталады.

Баланың мінез-құлқының қалыптасуы әдетте үйдегі «атмосфераға» да тікелей байланысты. Ата-ана балаға қалай қарым-қатынас жасаса, бала да солай қалыптасады. Педагогикалық зерттеулердің қорытындысы бойынша үнемі ұрыс-жанжал, төбелес, бірін-бірі жәбірлеу кездесіп тұратын жаняұларда өскен балалардың 40-44 пайызы, ішімдік орын алған ортада өскен балалардың 30 пайызы, жезөкшелік пен моральға қайшы әдеттермен айналысатын ата-ана өсірген балалардың 13 пайызы «қиын бала» қатарына кірген. Оларға көбіне дөрекі, қатыгез, ұрлық, жалқаулық, қиқарлық сынды жағымсыз мінездер. Көптеген ата-аналар өндірістік еңбектен бала тәрбиелеуге қолы босамайтынын, уақыт аздығын сылтау етеді. Біздің «балаңыздың мінез-құлқы қандай?» деген сауалымызға көпшілігі «тіл алмайды, қыңыр» деп жауап берді.

- Баламның жасы 3-ке енді толады. Үйде аузынан шыққан нәрсенің барлығын алдына тосып отырмыз. Тұңғыш баламыз болған соң ба, көңілін қалдырғымыз келмейді. Алайда өзінің бір дегені болмай қалса, жеп тепкілеп сөзге түсінбей қалады. Сондай уақытта не істерімізді білмей қаламыз, - дейді қала тұрғыны Маржан Өткелбаева.