Қысқы ойын танымдық ойыны 3 сынып

Мақсаты: 1. Оқушылардың өз бетімен білім алып, жан-жақты болуға үйрету. Қоршаған ортаға қызығушылықтарын арттыру.2. Өздерін еркін ұстай білу дағдыларын қалыптастыру. Ойлау қабілеттерін дамыту. Сөздік қорларын көбейту.3. Алғырлыққа, табиғатқа деген сүйіспеншілікке тәрбиелеу.Сабақ түрі: Сайыс.Керекті құралдар: Бөшке, нөмірленген шарлар, ойыншықтар, фишкалар, сандық. Жазылған нақыл сөздер: «Өсер еліміздің болашағы - сапалы білімде», «Білімді мыңды жығар», «Күшіңе сенбе, біліміңе сен». Көрнекіліктер: Қыс көрінісін сипаттайтын суреттер, қыс құбылыстары бейнеленген суреттер, үнтаспа, сурет салуға арналған құралдар, түрлі-түсті бояулар, ақ парақ.

Әдіс-тәсілдер: Әңгімелесу, көрсету, сұрақ-жауап, түсінік беру.

Барысы

І. Ұйымдастыру.Аяз ата:

Сәлеметсіздер ме, балалар! Сәлеметсіздер ме, қонақтар! (Балалар амандасады).Естіп жатырмын, естіп жатырмын,Келе жатырмын, келе жатырмын.

Асулармен алысқан, Асау желмен жарысқан Аталарың сендерге Шаршап келді алыстан.

Амансыздар ма, балаларЖаңа жылдарыңмен,Жаңа жылдарыңмен!Балаларым, балғыным,Өмір гүлім, шағыным.Тілегенім жыл бойы,Сендердің денсаулығың.Амансың ба, ұлдарым,Аппақ ару қыздарым?Мен сендерге әкелген,Құтты болсын жылдарың! Маймыл жылы - табыс жылы, береке, бірлік әкелсін. Тарихи жыл болсын. Бәрі үшін бақытты да қуанышты кезең болсын.Ақшақар:

-Амансыңдар ма, балалар! Мен сендермен жаңа жылды қарсы алғаныма өте қуаныштымын, бәрің де қандай әдемісіңдер, маған өте ұнап тұрсыңдар!

-Бүгінгі кешімізді жұмбақ-өлең айтудан бастаймын.

Аяз қысып, өрнек сызып,

Терезеңді торлайды.

Қарға омбығып, бет домбығып,

Сырғанап балалар ойнайды.

Кейде ұлып, кейде ысқырып,

Қиытқып боран соғады.

Балаларым, айтыңдаршы,

Бұл қай кезде болады?

- Балалар қыз мезгілі сендерге ұнай ма?

Аяз ата:

- Қыс айларын атаңдаршы?

- Қыстың қандай ерекше белгілерін білесіңдер?

- Жақында қандай мереке болды?

Ақшақар:

“Жаңа жыл – ересектер мен балалардың ең сүйікті мерекесі деп айтуға болады. Бүгін біз осы мерекемен байланысты танымдық ойын өткіземіз. Сендер түрлі салт-дәстүрлермен танысып, сыныпты безендіресіңдер. Ойынды бастауға дайынсыңдар ма? Ендеше дайындықтарыңды тексеріп көрейік. Егер менімен келіссеңдер 1 рет шапалақтаңдар.

– Жаңа жыл келді...– Адамдардың көңіл-күйі тамаша...– Аяз ата – ыстықты жақсы көреді...– Ол үнемі тон киіп жүреді... – Ол балаларды жақсы көрмейді... – Қыста адамдар жеңіл киінеді... – Балалар қыста қар жеу керек...

Аяз ата:

-Сендердің қыс ерекшеліктері туралы не білетіңдеріңді білгім келеді.

Қане, сиқырлы қарым ашылшы,

Ішінен қарлар шашылшы!

1-тапсырма: Дамытушылық ойын-тапсырма «Қатесін тап»

Ақшақар:

2-тапсырма: «Біліп қой!»

Жаңа жылды біз ес білгелі мерекелеп келе жатырмыз. Сондықтан, бұл мереке жайлы бәрін білемін деп ойлауыңыз мүмкін. Алайда, Жаңа жыл жайлы қызықты деректер бар.

1. Шыршаны безендіру салты XVII ғасырда басталған. Тарихшылардың айтуынша, ең алғаш рет шырша сол кезде Германияның бір бөлігі болған Эльзаста безендіріліпті. Түрлі-түсті қағаздан жасалған раушан гүлдер, алма, қант бөліктері мен жылтыр қағаздар шыршаны әсемдеу құралы болған.

2. Бүгінде жаңа жылдық шыршаның шыны ойыншықтары әрқайсымызға жақсы таныс. Әлемдегі ең алғашқы шыны ойыншық XVI ғасырда Саксонияда жасалыпты. Ал дәл осы ойыншықты жаппай өндіру ХІХ ғасырда ғана қарқын ала бастаған.

3. Түрлі-түсті кішкентай шамдардан тұратын электрлі гирляндімен ең алғаш рет 1895 жылы АҚШ-тағы Ақ үй жанындағы шырша безендірілген.

4. Ежелгі Римде Жаңа жылды наурыз айында қарсы алған. Себебі, дәл осы уақытта алғашқы егін жұмыстары басталатын болған. Алайда, б.з.д. 46 жылы Юлий Цезарь жыл басын 1 қаңтарға ауыстырып, нәтижесінде «Юлий күнтізбесі» бүкіл Еуропаға таралды.

5. Ал эскимостер Жаңа жылды алғашқы қар жауған күні қарсы алады.

6. Кубада Жаңа жылда барлық ыдыстарға су толтырылып, Жаңа жыл түнінде оны далаға төгеді. Бұл бар күнә жуып-шайылсын деген наныммен жасалатын дәстүр. Кубада Жаңа жыл Патшалар күні деп аталады.

7. Тибетте Жаңа жыл күні жергілікті халық бәліш пісіріп, оны өткен-кеткен азаматтарға таратады. Мұнда Жаңа жылда келетін табыс пен молшылық таратылған бәліш санына байланысты болады деген сенім қалыптасқан.

8. 1843 жылы Лондонда ең алғашқы жаңа жылдық құттықтау хат дайындалған. Сол уақыттан бері тек Жаңа жылда ғана емес, әр мерекеде арнайы безендірілген құттықтау хат арқылы ізгі тілек жолдау дәстүрі қоғамға сіңіп кетті.

9. Ресейдің Зейнетақы қоры Аяз Атаға «Ертегілік еңбек ардагері» деген атақ берген.

10. Оңтүстік Кореяда Жаңа жылдық сыйлыққа қосымша ретінде балаларға міндетті түрде тиын-тебен беру дәстүрі бар.

Аяз ата:

3-тапсырма: «Әріптерден сөз құра»

РЖБҚТМААҰ

Қыс мезгіліне байланысты жұмбақ, тақпақтар:

Көлдің беті көк әйнек,

Сырғанауға тым әйбат.(Мұз)

Ақшақар:

Бір ақсақал жылынаБір-ақ рет келеді.Көп қызы мен ұлынаСыйлық әкеп береді.(Аяз ата)

Аяз ата:

Қыста жерді жауып кетті,Ал көктемде ағып кетті.(Қар)

Ақшақар:

Көкке қарап назданаҚолын созар күнімен.Күз,Қыс,Көктем,Жазда даӨзгермес бір түрінен.(Шырша)

Аяз ата:

Терезені өрнектеп,

Әдемі сурет салыпты.

Кім екенін табайық,

Көрінбей кетіп қалыпты.(Аяз)

Ақшақар:

Бір кісінің он екі баласы бар,Іштерінде ақ, сары, қарасы бар.Әр баласы сапарға шыққан сайын,Отыз шақты серігін ала шығар.(Жыл мен он екі ай)

Аяз ата:

4-тапсырма: Кім зерек? «Әлемнің Аяз аталары»

– Жаңа жыл мерекесі қарсаңында көпшілігіміз Аяз атаны ауызға жиі ала бастаймыз. Әрине, балғын сәбилер болмаса есі кіріп қалған баладан бастап, ересек азаматтарға дейін өмірде шынайы Аяз атаның жоқ екендігін біледі. Алайда, АҚШ-та барлығы керісінше, олардың 86 пайызы өмірде Санта Клаустың бар екендігіне сенеді екен.

Ақшақар:

- Ия, сенсе өз еріктері, бәлкім Санта Клаус американдықтар үшін қазақтың Қыдыр атасы секілді тұлға болар. Бірақ, айтпағымыз бұл емес, әлем халқының фольклорында Аяз ата әр түрлі кейіпте кездеседі. Демек, ұлттары өзге 10 Аяз ата жайында сөз қозғайық:Аяз ата:

10 орын. Ямал Ири. Солтүстік халықтарының қиялынан туған аңыз кейіпкер. Түрі де Солтүстік халықтарының бет-әлпетіне келеді. Үстіндегі киімі ұлттық нақышта: көк шапан мен оюланған саптама етік. Белбеуі болса мамонт сүйегімен нақышталған. Ұзын ақ шашын ол артына жинап, буып қояды. Мұрты мен сақалы да бір қалыпқа келтірілген.Ямал Иридің сиқырлы күрегі бар. Ол ағаштан жасалған және ұлттық оюлармен көмкерілген. Әдетте бұғыларын шанаға жегіп, сонымен жүреді. Ямал Ири туған күнін атап өтетін сирек аяз аталардың бірі. Қария 28 қарашада туылған. Ал, сарайы болса Горнокнязевск қаласында орналасқан.Ақшақар:

9 орын. Юлебукк. Норвегия мен Швеция халықтарына ортақ тұлға. Аяз атадан гөрі сиқыршыға немесе ергежейліге ұқсайды. Оның аяқ киімі ағаштан, шалбары тізеге дейін. Үстінде жейдесі мен жилеті бар.Юлебукк ормандағы шағын ғана үйшігінде өмір сүреді. Жыл бойы сыйлық әзірлейді және барлық норвегиялықтардікі секілді сыра мен ботқа оның сүйікті асы. Желтоқсан айы келе ол адамдарға жақындай бастайды. Көлігі болса – түлкілерге жегілген шана.Юлебукктың жанында үнемі серігі – жаңажылдық ешкі жүреді. Өзі секілді ешкісі де балаларға сыйлық таратудан жалыққан емес. Жаңажылдық кейіпкерлерін асыға күтетін…