Қызықты грамматика дидактикалық материал 3 сынып

Шығыс Қазақстан облысының білім басқармасы

Көкпекті аудандық оқу бөлімі

«Ж. Болғанбаев атындағы Самар орта мектебі» КММ

Келісілді: Бекітемін:

Ж.Болғанбаев атындағы Ж.Болғанбаев атындағы

орта мектеп директорының орта мектеп директоры

оқу ісі жөніндегі орынбасары: Бакраева Ж.Т.

Апсадыкова Р.У.

«_______» ____________ 2016ж. «_______» ____________ 2016ж.

Құрастырған: Кожахметова Асем Умитбековна

Аязбаева Сандугаш Едылгазыновна

Ж.Болғанбаев атындағы Самар орта мектебінің бастауыш сынып мұғалімдері

Материалдың тақырыбы:

«Қызықты грамматика» таңдау курсына арналған

дидактикалық материал

3-сынып

2016 жыл

ІІ. Жазба хат

«Қызықты грамматика» - таңдау курсы. Бұл курс арқылы оқушылар негізгі пән «Қазақ тілінде» меңгерген білім, білік, дағдыларын жетілдіре түседі. Осы таңдау курсы арқылы оқушылардың дүниетанымы кеңіп, дұрыс байланыстырып сөйлеуге үйренеді. Грамматикалық сауаттылықтары артады. «Қазақ тілі» пәніндегі сияқты қазақ тілінің дыбыстық, лексикалық жүйесі мен грамматикалық құрылымын меңгеру үдерісі қарастырылады. Бастауыш сынып оқушыларын оқыту, тәрбиелеу және дамыту талаптары мен мақсатына сәйкес құрастырылған. Оқушылардың жас ерекшеліктеріне және мүмкіндік өрісіне сай. Тапсырмалар арнайы топтастырылып, өзіндік жұмыстар мен бақылау жұмыстарын (шығармашылық тапсырмалар, терең ойлау тапсырмалар,тесттер) ұйымдастыруға арналған тапсырма ретінде берілген. Мектептің бастауыш сатысындағы басқа оқу пәндерінің мазмұнымен пәнаралық байланыстар ескеріледі.Оқу процесін өтілген материалдардың қолданылу жиілігін ескере отырып ұйымдастыруға және соңғы нәтижеге жетуді бағдарлауға мүмкіндік береді. Сабақтың тақырыбы және әрбір кезеңдері негізінде оқушылардың білімді, іскерлікті, дағдыны игеруі тексеріледі. Өзін-өзі, бірін-бірі бақылау олардың игерген оқу бағдарламасы, материалы мен дағды, іскерлігінің берікті

Өзектілігі:

Баламен жеке дара жұмыстар жүргізілу барысында оның жан-жақты дамуына, қоғамға бейімделуіне жағдай туғызу;

Сынып ұжымында әр түрлі деңгейдегі оқушылардың өздерін емін еркін ұстауға бейімдеу;

Балада болашаққа деген басқаша көзқарас қалыптастыру.

Мақсаты:

Оқушылардың қазақ тілі пәнінен алған білімдерін жетілдіре отырып, тіл байлықтарын, өз ойларын нақты, терең мағыналы әрі көркем жеткізе білу дағдыларын дамыту;

Өзіне сенімді, мәдениетті тұлға тәрбиелеу;

Оқушылардың ауызша және жазбаша тілін дамыту;

Олардың білімге деген құштарлығын,еңбексүйгіштігін,орындалатын

жұмысқа деген жауапкершілігін арттыру,қиындықтарды жеңе

білуге баулу.

Міндеттері:

Толыққанды дамуына және бейімделуіне,

табысты білім алуға және белсенді қызметке ынталандыру;

Балаларды бір-бірімен дұрыс қарым-қатынас жасай білуге және табысқа жетуге үйрету;

Байланыстырып сөйлеуге, сөйлеу мәдениетіне үйрету;

Үлкендерді құрметтеп, олардан өнеге алуға жетелеу.

Еркін ойлауға мүмкіндік алады;

Ақыл-ойын дамытады;

Ұжымдық іс-әрекетке тәрбиеленеді;

Тіл байлығы жетіледі;

Жан-жақты ізденушілігі артады.

ІІІ. Оқу тақырыптық жоспар

Тақырыптың аты

Сағат

тар саны

Өткізілу түрі

Оқушының білім өнімі

Дидактикалық қамтылуы

І тоқсан

Фонетика әлеміне саяхат

саяхат

сабақ

фонетика

лық жат-

тығу,артық сөзді табу,

метаграм

маны ше-

шу,сөй-

лем құрас-

тыру.

«Қазақ тілі» өзіндік жұмыстар. 3-сынып,

«Балаларға базарлық» Е.Елубаев

118 бет

Жұмбақ сөздер

жаңа

тақырыпты

меңгеру

шығ.тап:

анаграм

маны шешу ,сызба

бойынша

сөздер

құрау.

«Айгөлек»,

«Балдырған»

журналдары

24-25 бет;

«Балаларға базарлық» Е.Елубаев

119 бет

Сөз сыры

аралас сабақ

шығ.тап:

фонетика

лық жаттығу;

шарада

ны шешу,

«Қазақ тілі» өзіндік жұмыстар. 3-сынып 3-4 бет,

«Балаларға базарлық» Е.Елубаев

114 бет.

Кім тапқыр!

пікірталас

фонетика

лық жаттығу,ұйқасын табады,

өлең,әңгі

ме құрайды

«Қазақ тілі» өзіндік жұмыстар. 3-сынып 5-6 бет,

«Балаларға базарлық» Е.Елубаев

120 бет

Ойлы болсаң,шешіп көр.

білім,білік,

дағдыларын

қалыптасты

ру

фонетика

лық жаттығу,

жұмбақ құрастыру

«Қазақ тілі» өзіндік жұмыстар. 3-сынып 7-8 бет

Мен оқимын,ойлаймын,

ойнаймын!

іскерлік пен

дағдыны

қалыптасты

ру

фонет.

жат,

сөздердің

мағынасын ажырату,

мәтінмен

жұмыс

«Мен оқимын,ойлаймын,ойнаймын!» 1,2 кітабы,

Астана 2006 Авторлары:Р.Б.Нұртазина,А.Д.Сейсено

ва. 10-15 бет

Синтаксис әлеміне саяхат

саяхат сабақ

фонетик

лық жат-

тығу,сөй

лем құ-

райды,ұйқасын табады

«Қазақ тілі» өзіндік жұмыстар. 3-сынып 9-10 бет

Зейінді жаттықтыру

аралас сабақ

фонет. жат,.қарсы мәндес сөз тіркестерін

табады,сөйлем құ-

рап,мәтін құрастыра-ды.

«Қазақ тілі» өзіндік жұмыстар. 3-сынып 10-11 бет

Тапқыр болсаң,озып көр!

танымдық

сайыс

сөз тіркес-

тердің мағынасынтүсіну

«Қазақ тілі» өзіндік жұмыстар. 3-сынып 11-12 бет

ІІ тоқсан

Сөз-сөз тіркесі-сөйлем

іскерлік

ойын сабағы

сөздің,сөз тіркестің мағынасын

түсініп,сөйлем құрайды

«Қазақ тілі» өзіндік жұмыстар. 3-сынып 12-13 бет

Ойнайық та, ойлайық

ойын,аралас сабақ

Әріптер-

ден сөз ,сөйлем құрайды,

«Қазақ тілі» өзіндік жұмыстар. 3-сынып 13-14 бет

Сөз сыры

жаңа ақпарат беру

фонет.жат,

сөздерден

жаңа сөз

жасау,өлең

құрастыру

«Қазақ тілі» өзіндік жұмыстар. 3-сынып 14-15 бет

Сөз сыры

талқылау,

аралас сабақ

жаңа сөз құрайды,

мағыналас сөздерді табады.

«Қазақ тілі» өзіндік жұмыстар. 3-сынып 15-16 бет

Сөз-Сөз тіркесі-Сөйлем

іскерлік

ойын сабағы

сызба -тірек бойынша

сөз,сөз тіркесін,

сөйлем құрастырады.

«Қазақ тілі» өзіндік жұмыстар. 3-сынып 16-17бет

Сөз құдіреті

талқылау,

аралас сабақ

Сөздің әрбір әрпінен сөйлем құрау

«Бастауыш сынып»№2 2013, 45 бет

Ойлан,тап!

оқыта үйрету ойыны

Сөзден сөз құрайды,

жұмбақтарды шешеді,

түбір

түрлеріне

сөз құрайды

«Мен оқимын,ойлаймын,ойнаймын!» 1,2 кітабы,

Астана 2006 Авторлары:Р.Б.Нұртазина,А.Д.Сейсено

ва. 10-15 бет

ІІІ тоқсан

Сөзден сөз шығару

қайталау,

пысықтау

фонет.жат,

сөздерден

сөйлем құрайды,сөзден сөз шығарады.

«Қазақ тілі» өзіндік жұмыстар. 3-сынып 17-18бет

Ойын ой ұштар

танымдық

сайыс

фонет.жат,

сөздің әрбір әрпінен сөйлем құрайды

«Қазақ тілі» өзіндік жұмыстар. 3-сынып 18-19бет

Кім тапқыр!

қайталау,

пысықтау

фонет.жат,

шараданы шешеді,

мәндес сөздер табады

«Балаларға базарлық» Е.Елубаев

121 бет

«Айгөлек», «Балдырған» журналдары

Морфология әлеміне саяхат

саяхат сабақ

фонет.жат,

сөздерден

сөйлем құрайды

«Қазақ тілі» өзіндік жұмыстар. 3-сынып 19-20бет

Морфология әлеміне саяхат

саяхат сабақ

фонет.жат,

ребусты шешеді,бес жолды өлең құрайды

«Қазақ тілі» өзіндік жұмыстар. 3-сынып -21бет

Сөз сыры

талқылау,

аралас сабақ

фонет.жат,анаграмманы шеше-

ді,сөйлем құрайды

«Қазақ тілі» өзіндік жұмыстар. 3-сынып -22бет

Ұпай кім бұйырады?

танымдық

сайыс

кестеден сөздерді іздеп табады,жұмбақ шешеді,м-м айтады.

«Балаларға базарлық» Е.Елубаев

122 бет

«Бастауыш сынып»№1 2013, 45 бет

Кел,балалар,ойлайық,

ойланайық!

ойын,аралас сабақ

сөздер ойлап табады,ме

таграмма

ны шешеді,

«Бастауыш сынып»№5 2012, 55 бет

«Айгөлек», «Балдырған» журналдары 20 бет

Мен оқимын,

ойлаймын,ойнаймын!

іскерлік пен

дағдыны

қалыптасты

ру

фонет.

жат,

сөздердің

мағынасын ажырату,

мәтінмен

жұмыс

«Мен оқимын,ойлаймын,ойнаймын!» 1,2 кітабы,

Астана 2006 Авторлары:Р.Б.Нұртазина,А.Д.Сейсено

ва. 15-20 бет

Зейінді жаттықтыру

аралас сабақ

фонет. жат,.қарсы мәндес сөз тіркестерін

табады,сөйлем құ-

рап,мәтін құрастыра-ды.

«Қазақ тілі» өзіндік жұмыстар. 3-сынып 23 бет

«Айгөлек», «Балдырған» журналдары

15 бет

ІҮ тоқсан

Зейінді жаттықтыру

аралас сабақ

фонет. жат,.қарсы мәндес сөз тіркестерін

табады,сөйлем құ-

рап,мәтін құрастыра-ды.

«Қазақ тілі» өзіндік жұмыстар. 3-сынып 24 бет

Морфология әлеміне саяхат

саяхат сабақ

фонет.жат,

ребусты шешеді,бес жолды өлең құрайды

«Қазақ тілі» өзіндік жұмыстар. 3-сынып -25бет

Сөз мерген

танымдық

сайыс

жоғалған әріптерді табады,мақал –мәтел құрастырады

«Бастауыш сынып»№4 2014, 65 бет

Асыл сөз

аралас сабақ

өлеңді оқиды,тал

дайды,талқылайды

«Балаларға базарлық» Е.Елубаев

122 бет

«Бастауыш сынып»№1 2013, 30 бет

«Сөз мерген»«Жүйріктен жүйрік озар жарысқанда»

танымдық

сайыс

мақал-мәтел құрастыру

«Бастауыш сынып»№3 2012, 60 бет

Ойшылдар мен тапқырлар

сайыс

қызықты

тапсырма

лар мен

сұрақтар

«Бастауыш сынып»№4 2015, 65 бет

Ойна да,ойлан!

ойын сабақ

ребус ше-

шу,логикалық тап-

сырмалар.

«Бастауыш сынып»№4 2015, 66 бет

Жазғы қызықтар

жобалау

Қос буынды сөз жасау,

жобаны

жасайды

«Айгөлек», «Балдырған» журналдары

ІҮ. Оқушының біліміне қойылатын талаптар

1) дыбыс және әріп,олардың емлесін;

2) сөз және оның мағынасын;

3) сөздерді сауатты және каллиграфиялық талапқа сай жазуды;

4) жоспар бойынша əңгімелеуді;

5 ) түрлі жанрда шығарма құрауды (əңгіме, хат, хабарландыру) ;

6) сұрақтар, грамматикалық тапсырмалар, ұжыммен құрастырған жоспар бойынша мазмұндама жазуды;

7) сипаттау, сюжеттік сурет бойынша баяндау, өзінің бақылауы арқылы шығарманы жазуды; мəтіннің тақырыбы мен негізгі ойын анықтауды;

8) мəтінге ат қоюды жəне ондағы негізгі ойды табуды;

9) мəтінге жоспар құруды ;

10) еркін ойлауға мүмкіндік алады;

11) ақыл-ойын дамиды;

12) ұжымдық іс-әрекетке тәрбиеленеді;

13) тіл байлығы жетіледі;

14) жан-жақты ізденушілігі артады.

Сабақ жоспары

1-сабақ .

Сабақтың тақырыбы:«Фонетика әлеміне саяхат»

1. Фонетикалық жаттығулар

Мақсаты: Оқушылардың оқу шапшандығын жетілдіру,төл дыбыстарды дұрыс айтуын дағдыландыру.

Тапсырма : Берілген сөздерді оқи отырып , сол жақтағы қарамен белгіленген тірек сөзге сәйкес сөзді тауып белгілеңіз.Тапсырманы тез және мұқият орындауға тырысыңыз.

Май- сай, ай,лай,қай,май, атай, әкей .

2.« Не артық?»

Мақсаты:Ұғымдардың ортақ қасиеттерін анықтай білу қабілеттерін жетілдіру.Талдау,жинақтау,ойлау операцияларын қалыптастыру.

Артық сөзді тап.Қалған сөздерді ортақ сөзбен ата.

Кітап,дәптер,сызғыш,орындық.

3.«Метаграмманы шеш»

Тұтас оқысаң-

Тағамның жейтін,

Екі шеткі әрпін қысқартсаң,

Беретін сертің. (Манты-ант)

4. Ойын «Әтеш пен тышқан» Мақсаты : Мәнерлеп оқуға машықтандыру, ақпараты есту барысында әр түрлі деңгейінде қабылдауға үйрету./ қатты айту, ақырын айту/ қасқыр,жылқы,әтеш,шалбар,көйлек,киім,әткеншек, ағаш,мектеп,сынып қасқыр,жылқы,әтеш,шалбар,көйлек,киім,әткеншек, ағаш,мектеп,сынып 5. «Кім тапқыр»

Үш сөз берілген: мектеп,білім,сынып.Осы сөздерді қолданып бірнеше сөйлем құрастыр.Құрастырған сөйлемдерді қатыстырып қызықты әңгіме құра.

6.Көп нүктенің орнына тиісті әріпті қойып жаз.

Бә...ге, тар...х, кө...лек, к...ім, жа...лау,с...ыр.

7.Түбір мен қосымшаны сызық арқылы қос.

Жаз лі қала лік

балық қай саз ға

өнер ған әке да

бала шы дала гер

2-сабақ

Сабақтың тақырыбы:Жұмбақ сөздер

1. Фонетикалық жаттығулар

Мақсаты: Оқушылардың оқу шапшандығын жетілдіру,төл дыбыстарды дұрыс айтуын дағдыландыру.

Тапсырма : Берілген сөздерді оқи отырып , сол жақтағы қарамен белгіленген тірек сөзге сәйкес сөзді тауып белгілеңіз.Тапсырманы тез және мұқият орындауға тырысыңыз.

Жер-ер,кел,жел,жең, жер, жек,же

2. «Анаграмманы шеш»

«С» -дан бастасаң-

Сұйық мөлдіреген.

«Т» -дан бастасаң-

Маңдайшада желбіреген.

(Су-Ту)

3.Жаңылтпашты жатқа айт.

Ала қарға қарға қонды,

Қара қарға жарға қонды.

4. «Ойлы болсаң,озып көр!»

Керекті сөздерді тауып айт.

4 әріп,5 дыбыстан тұратын сөз; 2 әріп,3 дыбыстан тұратын сөз; 5 әріп,4 дыбыстан тұратын сөз;5 әріп,5 дыбыстан тұратын сөз.

5«Таңғажайып баспалдақ»

Үлгі бойынша сөздер құра:

. т

...т

.....т

......т

6.Дауысты у дыбысын қызыл, дауыссыз у дыбысын көк қарындашпен қоршап сыз.

Суыр, ауа, тура, балауса, аула, аққу, алу, сурет, Ақтау, уақыт,уыстау.

7.Өзің білетін жалқы есімдерді жаз.

Ауыл аттары:____________________________________________________________________________________________________________________

Қала аттары:____________________________________________________________________________________________________________________

Өзен-көл аттары:____________________________________________________________________________________________________________________

3- сабақ

Сабақтың тақырыбы: Сөз сыры

1. Фонетикалық жаттығулар

Мақсаты: Оқушылардың оқу шапшандығын жетілдіру,төл дыбыстарды дұрыс айтуын дағдыландыру.

Тапсырма : Берілген сөздерді оқи отырып , сол жақтағы қарамен белгіленген тірек сөзге сәйкес сөзді тауып белгілеңіз.Тапсырманы тез және мұқият орындауға тырысыңыз.

Бұлан- бұл,бұғы,бұнақ,бұны,бұлан, бұл-бұл

2. «Шараданы шеш»

Алғашқы түбір сөз-

Малдың түрі,

Екінші түбір сөз-

Жыл аттарының бірі,

Екеуін қосып оқысаң-

Үй құсы ірі.

(Түйе-тауық-түйетауық)

3.И әрпінен басталатын 10сөз жаз.

Ит,ине,Инеш,инелік,итмұрын,

4. «Ойлан,тап!»

Күн мен түн немен аяқталады? Шешуі: «Н» әрпі

5.Берілген сөздерден сөйлем құра.Тыныс белгісін қойып жаз.

Астана,тамаша,неткен

Қалай,болады,сақтануға,тұмаудан

Бауырым,бірінші,барды,сыныпқа,менің

6.Э әрпі бар сөздерді буынға бөліп жаз.

7. «Ауылда» тақырыбына әңгіме құра.

«Кім,тапқыр!» «Омофон» 4-сабақ

1. Фонетикалық жаттығулар

Мақсаты: Оқушылардың оқу шапшандығын жетілдіру,төл дыбыстарды дұрыс айтуын дағдыландыру.