Қызықты грамматика семинары бастауыш сыныпқа

Түсінік хат

Бүгінгі таңда қазақ халқы ғасырлар тұрғысында тәуелсіз мемлекетке айналап, өзінің қоғамдағы саяси , мәдени-білім жүйесін әлемдік өркениет үлгісінде дамытуда.Өйткені кез-келген жаңа тәуелсіз мемлекеттің рухани даму үрдісінің өзіндік ерекшеліктері болады.Қазақ халқына тән білімнің озық,өнегелі үлгілерін оқушыға білім беруде ,соның ішінде қазақ тілін оқытуда қолдану бүгінгі күннің басты міндеті болуы тиіс.

Мәдениетті сөйлей білу адамның жан дүниесінң әдемілігін көрсетеді.Ал сауатты жазу-білімділіктің көрінісі.Мәдениеттілік пен білім адамға ана тілі арқылы дариды.

«Қызықты грамматика»- бағдарламасын ала отырып,З.Муфтибекованың оқу-әдістемелік кешенін пайдаланудамыз.Қазақ тілінен алған білімді бекітіп,тиянақтай түседі.Тапсырмаларды орындай отырып жеке,жұпта,топта орындау арқылы өзінің ана тілін қаншалықты дәрежеде білетінін байқайды.

Тіл білімінің басқа сатыларын сатылап,талдап меңгеруге негіз қаланып,талдау жұмысын жүйелі жүргізуге үйренді.

Мақсаты:

-Оқушылардың жаңа мағлұматтарды пайдалану барысында ойлау қабілеттерін арттыру:

-Ақпараттық технологияның жаңа үлгілерін меңгерту;

-Шығармашылықпен жұмыс істей алатын жеке тұлға қалыптастыру;

-Оқушылардың ойлау қабілеттерін арттыру;

Міндеті:

-Жас ұрпақты қазіргі заман талабына сай бәсекеге қабілетті деңгейде білімді етіп тәрбиелеу.

-Оқушыларды айналадағы болып жатқан өзгерістер мен жағдайларға қарап,тез шешім қабылдауға үйрету.

-Оқушылардың білімдерін ана тілімізде шыңдай отырып,ұлттық негізде тереңдету.

-Ұлттық сипат беретін теңдеулер,өлшемдердің,ұлттық салт-дәстүрлердің тіл дамытуға қатысты элементтерін пайдалану.

Күтілетін нәтиже

-Сауатты көркем жазуға дағдылану арқылы ізденімпаздыққа, шығармашылыққа үйретеді.

-Оқушыларға білімді қажетті шеберлік пен дағдыны қалыптастырады және баланың жалпы тұлғалық дамуына,ойлау,есте сақтау,қиялдау,елестету сияқты жақсы қасиеттерінің үйлесімді дамуын қалыптастырады

-Олардың шығармашылық қабілеттерінің дамуы

«Қызықты грамматика»тақырыбындағы таңдау сабағының

оқу-тақырыптық жоспары

(Барлығы 34 сағат,аптасына 1сағат)

Тақырыптар

Сағ. саны

Күні

І тоқсан

3-сыныпта өткенді қайталау

Дыбыс,әріп,буын

Сөйлем және оның түрлері

Сөйлем мүшелері

Қаратпа сөз

Сөз құрамы

Зат есім

Етістік

Сын есім

Сан есім

ІІ тоқсан

Мәтін

Тіл жәнек сөйлеу

Ауыз екі және жазбаша тіл.Сөйлеу мәдениеті

Буын үндестігі

Сөз тіркесі.Сөйлем және сөйлем мүшелері

Сөз тіркесі

Жай және құрмалас сөйлем

Сөйлемнің дара және күрделі мүшелері

Біріңғай мүшелері

ІІІ тоқсан

Қыстырма сөздер

Сөз және оның мағынасы

Көп мағыналы сөздер

Күрделі сөздер

Біріккен сөздер

Қос сөздер

Қысқарған сөздер

Сөз таптары.

Зат есім

Жұрнақ

Зат есімнің септелуі

Зат есімнің жәктелуі

ІV тоқсан

Етістік

Сын есім

Сан есім

Есімдік

Үстеу

Шылау

Одағай

Жыл бойы өткенді қайталау

Сабақ №1

Сабақтың тақырыбы: Дыбыс,әріп,буын.

Сабақтың мақсаты: Оқушыларға дыбыс,әріп,буынды қайталауға байланысты жаттығулар орындату.

Оқушылардың сөздік қорларын тіл байлықтарын молайту.

Берідген жаттығуларды өз беттерінше орында білуге үйрету.

Сабақтың түрі:қайталау сабақ

Сабақтың әдісі:сұрақ-жауап,түсіндіру

Сабақтың көрнекілігі:суреттер,қима қағаздар

Сабақтың барысы:

Ұйымдастыру кезеңі:

1.Оқушылардың кітап-дәптерлерін алғызу.

2.Сабаққа деген назарларын аудару.

Өткенді қайталау

-Дыбыс дегеніміз не?

-Әріп легеніміз не?

-Дыбыстар нешеге бөлінеді?

Жаңа сабақ.

-балалар біз бүгінгі сабақта 3-сыныпта өткенді қайталауға байланысты жаттығулар орындаймыз.Олай болса оқулықпен жұмыс жасаймыз.

Оқулықпен жұмыс

1-жаттығу.Суретпен жұмыс.Ауызша орындалады.

Текшенің әріптер жазылған 1-суреттегітжазыңқы бейнесіне қарап,2-суреттегі боялған орынға қай әріп жазылатынын тап.

2-жаттығу. «Тақта мен Бор»немесе «Бітпейтін тау»атты күлдіргі не өкінішті қысқаша мысал жаз.

3,4,5,6,7,-жаттығулар ауызша орындалады.

8-жаттығу.Төмендегі сөздердің буындарын пайдаланып,қандай сұраулы сөздер жіне қандай жәндік атын шығаруға болады?

1.Ине,бейне,кеме,теңге

2.Бақа,шаншу

3.Дала,бақай

9-жаттығу.Ауызша орындалады.

10. «Асқабақ»сөзіндегі әріптерді пайдаланып,жаңа сөздер құрастыр

Сабақты қорыту

-Дыбыс дегеніміз не?

-Әріп дегеніміз не?

-алмұрт сөзінде неше әріп,неше дыбыс бар?

Үйге тапсырма

11,12,13 жаттығуларды орындау

Бағалау

Сабаққа белсене қатысқан оқушыларды мадақтау арқылы бағалау

Сабақ №2

Сабақтың тақырыбы: Сөйлем және оның түрлері.

Сабақтың мақсаты:Оқушыларға сөйлем және оның түрлерін түсіндіре отырып,жаттығулар мен тапсырмаларды дұрыс орындату

Оқушылардың сөздік қорларын ,тіл байлықтарын молайту.

Сабаққа қызығушылықтарын ояту.Сауатты,көркем жазуға тәрбиелеу.

Сабақтың түрі:қайталау сабағы

Сабақтың әдісі:түсіндіру,сұрақ-жауап

Сабақтың көрнекілігі:қима қағаздар,суреттер

Сабақтың барысы:

Ұйымдастыру кезеңі:

1.Оқушылардың кітап-дәптерлерін алғызу

2.Сабаққа деген назарларын аудару

Үй тапсырмасын тексеру

Өздері білетін басқа халықтың тілдерін жазу

Жаңа сабақ

Бүгін біз сөйлем және оның түрлеріне байланысты жаттығулар орындаймыз.

Ең алдымен сөйлем жегеніміз не?Сөйлем неден құралады?Сөйлемнің қандай түрлері бар ?-деген сұрақтарға жауап берейік.

Оқушылар жауабын тыңдау.

Оқулықпен жұмыс

1-жаттығу.

Сөйлем сөзінің түбірін ажырату

2-жаттығу.Үзінді қай ертегіден алынған?

...Келді жетіп ол енді:

-Бар ма,қартым,қалауың?

Осы екі жолдан бір сөйлем құрап жаз.

3-жаттығу.Қай бағанда сөйлем,қай бағанда сөз тіркесі? Дәлелдеп бар.Сөйлемдердің тыныс белгісін қойып,көшіріп жаз.

Сабақты қорыту

-Лепті сөйлем қалай жасалады?

-Сұраулы сөйлемге мысал келтір

Үйге тапсырма

4-жаттығу.Алғашқы қоңырау мерекесі туралы хабарлама болатындай қысқаша мәтін жаз.Мәтңнде сұраулы және лепті сөйлемдер болсын.

Бағалау

Сабақ №3

Сабақтың тақырыбы:Сөйлем мүшелері

Сабақтың мақсаты:Оқушыларға сөйлем мүшелері,оның түрлері туралы түсінік бере отырып жаттығулар орындау.Сөйлем мүшелерін дұрыс ажырата білуге үйрету.

Оқушылардың тіл байлықтарын ,сөздік қорларын молайту

Оқушылардың бойына адамгершілік ізгі қасиеттерді қалыптастыра отырып тәрбиелеу

Сабақтың түрі:аралас сабақ

Сабақтың әдісі:түсіндіру,сұрақ-жауап,әңгімелеу

Сабақтың көрнекілігі:суреттер

Сабақтың барысы:

Ұйымдастыру кезеңі:

1.Оқушылардың кітап-дәптерлерін алғызу

2.Сабаққа деген назарларын аудару

Үй тапсырмасын тексеру:4-жаттығу.Мәтін жазу

Жаңа сабақ

Біздің бүгінгі сабағымыз сөйлем мүшелері деп аталады.3-сыныпта өткенді есімізге түсіріп көрейік.Сөйлем мүшелері нешеге бөлінеді?Оларрды қалай атаймыз?

-Тұрлаулы мүше дегеніміз не?Мысал келтір

-Тұрлаусыз мүше дегеніміз не?Мысал келтір

Ережені есімізге түсірген болсақ оқулықпен жұмыс жасайық

1-жаттығу.Өлең шумағын оқы.Күз туралы бір шумақ өлең құрастырып жаз.

Қар еріді ,су ақты,

Күндер туды шуақты.

Байтақ дала келбеті,

Түкті кілем сияқты.

Шумақта неше сөйлем бар?Одан бір сөйлем жаз,тұрлаулы мүшелерін тап

2-жаттығу.Сұрақтарға жауап бер.Мақалдарды толықтырып жаз.

(Не?)------------- -білім бұлағы,

(Не?)------------- -өмір шырағы.

(Не?)------------- -инемен құдық қазғандай.

3-жаттығу.Сөйлемдердегі бастаушқа сұрақ қой.

Болатбек-инженер.

«Бестік»-досым,

«Екілік»-дұшпаным.

«Үштік» пен «төрттік»туралы не айтар едің?

Сабақты қорыту

-Сөйлем мүшелері дегеніміз не?

-Сөйлем мүшелері нешеге бөлінеді?

Үйге тапсырма: 4-жаттығу.Көп нүктенің орнына бастауыш пен баяндауышты жазу. Бағалау

Сабақ №4

Сабақтың тақырыбы:Қаратпа сөз

Сабақтың мақсаты:Оқушыларға қаратпа сөз,оның жасалу жолы туралы түсінік беру.Жаттығулар орындау арқылы қаратпа сөздерді табу.

Оқушылардың ойлау,есте сақтау қабілеттерін дамыту.

Оқушыларды сауатты,көркем ,таза жаза білуге үйрету.

Сабақтың түрі:жаңа сабақ

Сабақтың әдісі:түсіндіру,сұрақ-жауап.

Сабақтың көрнекілігі:таратпа материалдар

Сабақтың барысы:

Ұйымдастыру кезеңі:

1.Оқушылардың кітап-дәптерлерін алғызу

2.Сабаққа деген назарларын аудару

Үй тапсырмасын тексеру

4-жаттығу.Көп нүктенің орнына бірнеше бастауыш пен баяндауыш жазу.

Жаңа сабақ

Қызығушылықты ояту.

Біз бүгін «Қаратпа сөзге» байланысты жаттығулар орындайтын боламыз.

-Қаратпа сөз дегеніміз не?Мысал келтір

Оқулықпен жұмыс

1-жаттығу.Өлеңді түсініп оқу.

Ал,балалар,құлақ қой, Әлди,әлди,тынысым,

Түсінбесең,сұрап қой. Жүзі қайтпас қылышым.

Елдің жыры ешқашан, Жатқа бермес жерінің

Сарқылмайтын бұлақ қой. Ұлтарақтай бұрышын.

Қаратпа сөздердің өлең жолдарына қалай орналасқанын түсіндір.

2-жаттығу.Сөйлемдегі қаратпа сөздің орнын ауыстырып,тыныс белгісінің қойылуын сызбамен көрсет.

-Айнаш,үйге қашан келдің?

3-жаттығу. «45 минут» атты тақырыпта қысқаша күлдіргі сипаттау жаз.Сөйлемдерінде қаратпа сөздер болуын ескер

4-жаттығу.Өлеңді оқы.

Толқын ұрар жағаны:

-Маған бөгет қылма!-деп.

Жаға кейін қағады:

-Әуре болып ұрма!-деп.

Толқын мен Жағаның бір-біріне айтқан сөздеріне қаратпа сөздер қолданып,екі сөйлем жаз,оқы.Дауыс ырғағында өзгеріс болды ма?

6-жаттығу.Жаңбыр түрлерін оқы.

Қарлы жаңбыр Соқыр жаңбыр

Өткінші жаңбыр Шелектен құйған жаңбыр

Ақ жаңбыр Сіркіреген жаңбыр

Нөсер

а)Осы жаңбырлардың қайсысы ұзақ жауады?

ә)Қайсысы тез жауып өтеді?

б)Ең қатты жауатын жауын қандай?

в)Ең суық жаңбыр қайсы?

г)Ең «қызық»жаңбыр ше?

ғ)Бір-бірімен салыстырғанда жылылауы қайсы?

д)Өзің таңдаған жаңбыр түріне қарап,бір сөйлем не бір шумақ өлең құрастыр.

Сабақты қорыту

Қаратпа сөзге мысал келтір

Үйге тапсырма

5-жаттығу.

Бағалау

Сабақ №5

Сабақтың тақырыбы:Сөз құрамы

Сабақтың мақсаты: Оқушыларға сөз құрамы ,оның жасалу жолдары туралы түсінік беру.жаттығулар орындау.

Оқушылардың сөздік қорларын,тіл байлықтарын молайту.

Оқушыларды ұқыптылыққа тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: жаңа сабақ

Сабақтың әдісі:түсіндіру,әңгімелеу

Сабақтың көрнекілігі:сызбалар

Сабақтың барысы:

Ұйымдастыру кезеңі:

1.Оқушылардың кітап-дәптерлерін алғызу

2.Сабаққа деген назарларын аудару

Үй тапсырмасын тексеру

5-жаттығу.

Жаңа сабақ

Сөз құрамы.Сөздерді құрамына қарай талдау.

Оқулықпен жұмыс

1-жаттығу.Әрбір сөзге бір сөйлемнен жеке-жеке түсініктеме жаз.

Зейнеткер------------------------------------------

Тәулік------------------------------------------------

Отбасы------------------------------------------------

2-жаттығу.Сөзге берілген анықтамалардың қайсысы көңілге қонымды деп ойлайсың?Неліктен?

Ана тілі-әр ұлттың басты белгісі,туған тілі

Ана тілі-адамдар сөйлейтін тіл.

Ана тілі-туған тілім.

3-жаттығу.Сөздерді құрамына қарай талда.

Отын---------------------------------------

Асқабақ--------------------------------------

Бейбітшілік------------------------------------

Адамгершілік----------------------------------

Иманды--------------------------------------------

Өнерпаз------------------------------------------------

Тәртіпті-------------------------------------------------

Сөздердің қайсысына қарама-қарсы мағынадағы сөздер айтуға болады?

4-жаттығу.-ға буынымен аяқталатын сөздер жаз.Мысалы,та-ға

Сөздерді құрамына қарай талда.

5-жаттығу.Сөздерді оқы.Соңғы екі әріпке көңіл бөл.-ым қай сөзде жұрнақ,қай сөзде жұрнақ емес?

Басылым,қойылым,ғалым,жайылым,ғылым,жылым,тынысым,Қырым,ырым-жырым,Сырым,шыбыным.

8-жаттығу.Өлең шумағын оқы.

Өсті өлкенің шалғыны,

Салды атам шалғыны.

Көмектеспей атама,

Апам үйде жата ма?

Сабақты қорыту

Бүгінгі сабақта не білдіңдер?Түсініксіз болған жері бар ма?

Үйге тапсырма

6-7 жаттығулар

Бағалау

Сабақ №6

Сабақтың тақырыбы:Зат есім

Сабақтың мақсаты:Оқушыларға сөз таптары ,солардың ішінде зат есім туралы түсінік бере отырып тапсырмаларды орындау.

Оқушылардың тіл байлықтарын,сөздік қорларын молайту.

Оқушылардың бойына адамгершілік ізгі қасиеттерді қалыптастыра отырып тәрбиелеу.

Сабақтың түрі:жаңа сабақ

Сабақтың әдісі:түсіндіру,сұрақ-жауап

Сабақтың көрнекілігі:суреттер,таратпа материалдар

Сабақтың барысы:

Ұйымдастыру кезеңі:

1.Оқушылардың кітап-дәптерлерін алғызу

2.Сабаққа деген назарларын аудару

Үй тапсырмасын тексеру

6-7 жаттығулар

Жаңа сабақ

-Сөз таптары нешеге бөлінеді?Зат есім дегеніміз не?Зат есімге мысал келтір.

Біз бүгінгі сабақта Зат есімге байланысты жаттығулар орындаймыз.

Оқулықпен жұмыс

1-жаттығу.Зат есімдерді оқы,жоғары бөлігіндегі бос орындарға не жазар едің?

2-жаттығу.Ағашта не болады?Астын сыз

Жеміс,жамырақ,тамыр,көлеіке,гүл,хош иіс.

3-жаттығу.Сөзде әрқашашн не болады?Астын сыз

а)бірнеше буын;ә)дауысты дыбыс; б)тек қана дауыссыз дыбыстар

4-жаттығу.Буында әрқашан:

а)бу болады;

ә)дауысты дыбыс болады.

5-жаттығу.Түнде үнемі:

а)жұлдыз,ай болады;

ә)жарық болады;

б)қараңғылық болады;

7-жаттығу.Лездеме.Сұрақтарға жауап бер.

1.Сөзден не жасалады?

2.Балмұздақ неден құралған?

3.Шыны неден жасалады?

4.Наурыз көженің ішінде нелер бар?

Зат есімнен зат есім тап.

Сабақты қорыту

Зат есім сөз ата

Үйге тапсырма

6-жаттығу.

Бағалау

Сабақ №7

Сабақтың тақырыбы:Етістік

Сабақтың мақсаты:Оқушыларға етістік туралы мағлұмат беру.Жаттығулар мен тапсырмаларды дұрыс орындау.

Оқушылардың ойлау,есте сақтау қабілеттерін дамыту.

Сауатты,көркем жазуға тәрбиелеу.

Сабақтың түрі:жаңа сабақ

Сабақтың әдісі:түсіндіру,сұрақ-жауап

Сабақтың көрнекілігі:таратпа материалдар

Сабақтың барысы:

Ұйымдастыру кезеңі:

1.Оқушылардың кітап-дәптерлерін алғызу

2.Сабаққа деген назарларын аудару

Үй тапсырмасын тексеру

6-7 жаттығулар

Жаңа сабақ

Етістік.Сөз таптарының бірі-етістікке байланысты жаттығулар мен тапсырмалар орындаймыз,Ең алдымен етістік дегеніміз не?соған тоқталайық?Етістік сөз жаса

Оқулықпен жұмыс.

1-жаттығу.Сқраққа етістіктер арқылы жауап бер.

Есеп шығарған кезде мен қайттім?

Досыммен шахмат ойнағанда мен қайттім?

Бақылау жазғанда мен қайттім?

2-жаттығу.Сөз тіркестерін оқы.Тіркес мағыналарын түсініп.оларды етістік сөзбен ауыстырып жаз.

4-жаттығу.Көп нүктенің орнына мағынасына қарай сөздер қою арқылы сөзжұмбақты шеш «Етістік»

Сабақты қорыту

-Етістік дегеніміз не?

Үйге тапсырма

3-жаттығу.Табиғат құбылыстары туралы шумақ ұйқастарын пайдаланып,өлеңді толықтырып жаз.

Бағалау

Сабақ №8

Сабақтың тақырыбы:Сын есім

Сабақтың мақсаты:Оқушыларға сын есім туралы түсінік беру.Сын есімді табуға байланысты жаттығулар орындау.

Оқушылардың ойлау,есте сақтау қабілеттерін арттыра отырып дамыту.

Берілген жаттығуларды дұрыссауатты жаза білуге тәрбиелеу.

Сабақтың түрі:жаңа сабақ

Сабақтың әдісі:түсіндіру,сұрақ-жауап

Сабақтың көрнекілігі:суреттер

Сабақтың барысы:

Ұйымдастыру кезеңі:

1.Оқушылардың кітап-дәптерлерін алғызу

2.Сабаққа деген назарларын аудару