Қызықты математикаға арналған әдістемелік кітапша, 4 сынып

Оңтүстік Қазақстан облысы

Созақ ауданы

«Қызықты математика» сағатына арналған әдістемелік

Дайындаған: Мүшекенова Хадиша Пірмаханхызы

Қарақұр ауылы 2016 жыл

Кіріспе

Бүгінгі таңда жасалып отырған бастамалар еліміздің ертеңі болатын жас ұрпақ үшін сапалы білімді игертудің оңтайлы жолдарын қарастырып, оны қолдана білу болып отыр. Әрбір істің оң нәтижесін көру үшін көптеген жобалар жасалып, оны зерттеп, зерделеу кең қолданыста. Қандай бағдарлама болмасын басты мақсат оқушының сын тұрғысынан ойлана алуын арттырып, оны еркін қолдануына мүмкіндік туғызуды басшылыққа алған. Сол орайда негізгі сағаттарға қоса мектепте таңдау пәндеріне сағаттар берілген. Осы тұрғыдан қажетті деген сағаттар алынып, сол бойынша жоспар жасалады.

Бастауыш сынып оқушыларының ойды шоғырландырып, оны пайдалана алуы үшін ойды қисынды, дәлелді, нақты жеткізе алуын назарда ұстап, математика пәні бойынша берілген қосымша «Қызықты математика» сағаты таңдалып алынды. Бұл сағатқа жыл бойына 34 сағат, аптасына 1 сағат қарастырылған. Таңдау пәндері бойынша «Математика» пәніне берілген «Қызықты математика» сағатының тақырыптары оқушының жас ерекшелігі мен негізгі пәндегі талаптар мен міндеттерді басшылыққа ала отырылып жасалды.

Жасалған бағдарламада қамтылған тақырыптар аясында оқушының интелектуалдық қабілеттерінің дамуын қамтитын тапсырмаларды қолдану көзделген. Себебі, математика пәнінде оқушы алгоритмдер, есептеу, шамалар, геометрия, логика мен пайымдаулар, сәйкестендірулер, сандық ребустар мазмұнындағы тапсырмаларды орындайды. «Қызықты математика» сағатының жоспары мен тапсырмалары осы талап пен міндетке сай болса, ол оқушының сын тұрғысынан ойлана алуына жол ашып, пән аясындағы білімін одан әрі шыңдап, алған білімін қолдана алу икемділігіне қалыптастырады.

«Қызықты математика» сағатының жоспары мен тапсырмалары білім көшіндегі елеулі өзгерістер мен талаптарға сәйкес болуын қарастыра отырып, «жеңілден-ауырға», «белгіліден- белгісізге» қарай ұстанымын басшылыққа ала отырып жасалды.

Тапсырмаларды қолдану барысында мына жайттарды жадымызда ұстанғанымыз жөн:

-заңдылықтарды іздестіруге берілетін тапсырмалар баланың ойлау қасиетін – байқағыштық пен қисынды ойлауды пайымдауды және ассоциативтік ойлауды дамытудың ең тиімді құралы болып табылатынын;

- мұндай тапсырмалардың құндылығы олардың балаға ғана емес, сонымен қатар үлкендерге де қызықтылығымен, әрбір тапсырманы орындауда заңдылықтарды іздестірудің шығармашылық сипатта болуымен кішкене болса да жаңалық ашқандай сезінуімен өлшенеді;

-баламен жұмыс кезінде оған жетекші сұрақтар қойыңыз, бала зейінін тапсырма ерекшелігіне аударыңыз, бұрын орындалған тапсырмаларың осы тапсырмаға ұқсастығын, еске түсіруін өтініңіз. Көмекке келіңіз, бірақ көмегіңіз тіке «жауап» болып шықпасын;

-Ең бастысы – баланы асықтырмаңыз!

Оның шабандылығы ой-өріс, зердесінің кемістігінде байланысты емес, ақыл-ойын жүйелеп, бір жерге шоғырландыра білу шеберлігінің жеткіліксіздігінде. Осы жағынан көмектесіңіз!

Сол себепті балаға берілетін ақпарат, білім нәрі оның талап тілегін қанағаттандыратындай дәрежеде болмаса, ол тез жалығады да одан бас тартады. Осыған орай берілетін түсінік, мағұлмат баланың қабылдауы мен жас ерекшелігіне сай болуы тиіс. Ақпарат берушінің тілі жағымды, ақпары қызықты болса, оны субеьект жан-тәнімен беріле тыңдайды. Осы бағытта жұмыс жасай отырып, «Ақбота», «Самұрық», «Алтын ұрпақ» интелектуалдық ойындарындағы тапсырмаларды орындаудағы қажетті логикалық ойлаудың дамуына мүмкіндік аламыз. Қисынды ойлау тек математика пәнінде ғана емес, өзге пәндерде де қажет.

Қазіргі таңда білім беруге қойылатын талаптар деңгейінің жоғары екені баршамызға аян.

Жасалған жылдық жоспардан мынаны аңғаруға болады:

І. Заттардың елеулі белгілерін бөліп алу және оларды қолдану.

ІІ.Жіктеу

ІІІ.Логикалық сөздерді дұрыс түсіну және қолдану.

ІV. Анықтамалар

Осы жүйені назарда тұтуымыздың себебі, математика сабақтарында дамыта оқыту ұстанымы оқушылардың математикалық ойлауын, олардың шығармашылық мүмкіндігін арттырумен байланысты. Талдау, жинақтау, қорытындылау, абстракциялау математика пәні оқыту барысында, көбінесе есеп шешуде ерекше байқалады.

Математикалық ойлауға белгілі бір қасиеттер тән:

Ойлаудың икемділгі

Ойлаудыңбелсенділігі

Ойлаудың кеңдігі

Ойлаудың тереңдігі

Сындық тұрғыдан ойлау

Бұл қасиеттер мен шығармашылық мүмкіндіктер оқушылардың мәтінді есептер мен қалыптан тыс тапсырмаларды орындау барысында іске асырылады. Сондықтан қалыптан тыс тапсырмаларды орындау дағдысын қалыптастыруда «Қызықты математика» сағатында көп мүмкіндіктер болады. Қызықты математика сағатының тапсырмалары математика пәніндегі тапсырмалар аясында жасалып, ойлау дағдысының қалыптасуына орай үйлестіріледі.

Жылдық жоспар

(жыл бойы – 34 сағат, аптасына 1 сағат)

қ\с

Сабақтың тақырыбы

Сағат саны

Бағдарлама талаптары

І – тоқсан (9 – сағат)

Көп таңбалы сандар жайлы

1000-ға дейінгі сандарды ауызша қосу мен азайту дағдыларын ширату

2 мен 4-тің көбейту және бөлу кестесінде

Кестелік көбейту дағдысын пысықтау

5-тен 9-ға дейінгі көбейту кестесінде

Алған білімдерін қолдануға дағдыландыру

Үш таңбалы сандар әлемі

Баған түріндегі қосу мен азайту дағдысы

Сан сырына үңілсек. Тест тапсырмалары

Білім, білік дағдыларын шоғырландыру

Белгісіз бөлінгіші мен бөлгіші бар теңдеулер

Теңдеуді шешуді дамыту

Ойнайық, ойлайық( білімді бекіту)

Білім, білік дағдысын анықтау

ІІ- тоқсан (7 – сағат)

Пішіндер сыры

Ауданды, периметрді анықтау

Математикалық диктант

Өзіндік жұмыс жасауға машықтандыру

Өрнектер сыры

Амалдардың орындалу тәртібін зерделеу

Үлес және бөлшектер

Үлес пен ол арқылы белгіленген санды анықтау

Екі әріптен тұратын өрнектер мәні.Тест тапсырмалары

Белгісіздікті анықтауда кері амалдар қажеттілігін ұғындыру

ІІІ – тоқсан (10 – сағат)

Прапорционал шамалар

Масса, мөлшер, жалпы масса арасындағы қатынас

Теңдеу құрып көрейік

Кері амалдар қолдану

Күнделікті өмірде...(баға, саны, құны)

Баға, сан, құн арасындағы қатынас

Математикалық диктант

Білім, білік дағдысын пысықтау

Толық ондықтар(көбейтудің дербес жағдайлары)

Көбейтудің дербес жағдайын түсіндіру

Көбейтудің қасиеттері

Ауыстырымдылық, үлестірімділік, терімділік жайлы айту

Қосындыны санға бөлу

Есептеу дағдысын шыңдау

ІV – тоқсан (8 – сағат)

Екі таңбалы санды екі таңбалы санға бөлу

Баған түрінде бөлуге үйрету

Санның кубы

Текше жайлы айту

Математикалық диктант

Білім, біліктілікті шыңдау

Үш таңбалы санды бір таңбалы санға көбейту мен бөлу

Баған түрінде көбейтуді меңгерту

Жылдамдық, қашықтық, уақыт

Жылдамдық, уақыт, қашықтық қатынасы

Математикалық диктант

Пысықтау

Барлығы:

Ескерту: тақырыптарға алынған тапсырмалар қызықты математика дәптерлерінен немесе жас математиктерге арналған есептер мен кітаптардан қарастырылып, бір бөлігі логикалық ойлауға арналады.

Себебі, логикалық ойлау тек бір пән аясында ғана шектеліп қалмайды, ол өзге пәндерде де ой еңбегімен шұғылдануға, сөз саптау мәдениетінде, ойды ақ қағазға түсірерде, ауызша жауап қатарда да қажет.

Оқушылардың ой-өрісін дамытуда біздің ұлттық болмысымыздағы көптеген даналық ойлар мен халық ауыз әдебиетінің туындыларын қолдануға болады. Мысалы, жұмбақ- жаңылтпаштар, санамақтар, жұмбақ –есеп, т.б. Әр тапсырманы ұсынарда оның ғылымилығы мен тәрбиелік мазмұнына көңіл бөлген жөн. Мәселен, мына тапсырма 5 алманы 5 адамға бөліп бер. Сонда әр адамға 1 алмадан тиіп, 1 алма табақта қалатын болсын. Шешуінде: ғылымилығы – 5 : 5 = 1, тәрбиелілігі – өзгелермен барын бөлісе білуге баулу, логикалылығы – 1 алманың табақта қалу жолы.

5 метрлік бөренені 5 бөлікке бөлу үшін неше минут кетеді? Бөренені 1 бөлікке кесу үшін 2 минут қажет. Шешуінде: ғылымилығы – бөрененің кесетін жері 4, оны кесу уақыты 4 * 2 = 8, тәрбиелілігі – бақшаны күту және отын дайындау, логикалылығы – ағаштың неше жерден кесілетіндігін ойлану. т. с.с.

1 - сабақ

Күні

Сабақтың тақырыбы

Көп таңбалы сандар жайлы

Мақсаты

2 сыныпта алған білімдерін еске түсіріп, оны қолдана алуын дамытту

Күтілетін нәтиже