Рефлексия және даму бастауыш сыныпқа арналған мақала

Рефлексия және даму

Тізбектелген сабақтар топтамасы бойынша рефлексиялық есеп:

Орта білім беру жүйесінде әлемдік жоғары деңгейге қол жеткізген анағұрлым танымал оқыту әдістері арасында сындарлы оқыту теориясына негізделген тәсіл кең тараған

(Hattie, 2009).

Сындарлылық теориясына негізделген оқытудың мақсаты-оқушылардың пәнді терең түсіну қабілетін дамыту, алған білімдерін сыныптан тыс жерде, кез-келген жағдайда тиімді пайдалана білуін қамтамасыз ету.

Бұл Бағдарлама туралы мектептегі әріптестерімнен естіп жүретінмін.Көкейімде сан сұрақтар тұратын.Осы сұрақтардың жауабын мен курсқа келіп «Бірінші бетпе –бет» кезеңінде таптым десем болады.

Курстың берген әсері: менде жаңаша көзқарас пайда болды.

Мектептегі тәжірибе өзімнің дәстүрлі сабағыма қандай өзгерістер енгізу керектігін ойладым.Бағдарламаның жеті модулін( балалардың жас ерекшелігіне сай) қай әдіс , қандай тапсырмалар арқылы беретінімді жоспарладым.Тәжірибенің алғашқы күнін мектеп директорымен кездесуден бастадым.Ол кісі де бірінші деңгей бойынша курстан өткен еді. Мектеп директоры осы бағдарлама туралы маған бағыт-бағдар берді.Қолдау көрсетті.

Мектеп директорының оқу ісі жөніндегі орынбасарымен келісе отырып зерттеу сыныбымды белгіледім.

Бірінші бетпе бет кезеңінде алған теорилық білімімді практикада ұштастыру оңай болған жоқ. Мектептегі тәжірибе мен үшін сынақ алаңы болды. Тәжірибе барысында оқыту мен сабаққа , сабақ беруде өзгерісті енгізу-осы кезге дейнгі жасап жатқан іс –әрекетіме,түсінігіме өзгерту, қалай ойлайтынымды өзгерту деп түсіндім.Бағдарлама менің әрекеттерімдегі кем жерлерін түзетіп жөндеуге мүмкіндік берді.Бұрын менде мақсат қоюда нақтылыққа аса мән бермеген екенмін. Ал енді қазіргі сабақта мақсат қоюды үйрендім. Дәстүрлі білім беруде мұғaлім бaсшы, бaрлық жұмысты орындaушы , оқушы тыңдaушы қызметін aтқaрды. Aл сындaрлы оқытудa мұғaлім бaғыт бaғдaр берсе, aл оқушы ізденеді, тaпсырмaны орындaушы болып тaбылaды.

Өз бірлестігімдегі әріптестеріммен кездесуде тізбектелген сабақтар топтамасын талқылады.Орта мерзімді жоспар мен қысқа мерзімді жоспарды салыстырып , сәйкестендірдік.Әріптестерім маған тәжірибе кезеңінде өз көмектерін беретіндіктерін айтты.

Өзімнің үлкен өзгеріске бет алғанымды сезе тұрамен енді оқушыларымды қалай өзгертемін және олар бұл өзгеріске дайын ба? деген сұрақ мазалады.Өзгерістің бастамасы ретінде өз жұмысымды оқушыларды зерттеуден бастадым.Мектептегі тәжірибе кезінде өзім сабақ беретін сыныптағы ынтымақтастық атмосферасын жақсарту үшін мектеп псигологымен кеңестім.

Сынып оқушыларынан «Малс» сауалнамасын алдым.Сауалнамаға талдау жасадым.Қортындысын мектеп психологы және әріптестеріммен кеңестім.Тәжірибе кезеңінде мектептегі әріптестерімнің қызығушылық туғызған мәселесі LessonStudy

Lesson Study –сыныпта жүргізілетін және бірлесе жоспарлайтын,оқытатын ,зерттелетін сабақтардағы оқуларды бақылайтын және талдайтын эксперименталдық зерттеудің ерекше нысаны.Осы мақсатта іс-тәжірибе барысында тізбектелген сабақтар топтамасындағы әрбір сабаққа жоспарлау, талдау және талқылау жұмыстарын жүргіздік..Және де фокус оқушыларға зерттеу жүргізетін мұғалімдер бекітілді.

Lesson Study екі қадам бойынша өткізілді. 1 қадамда зерттеу жүргізуші мұғалімдер бірлесіп талқыланып өзгерістер енгізіліп отырса, 2 қадамда сабақтың нәтижесін саралап, талдап отырды.Барлық сабақтардағы кеңейтілген жеке тапсырмалар зерттеу нәтижелерін ескеріп,шығармашылық тапсырмаларды күрделендіріп отырды.Мұғалімдердің бірлесуімен Lesson Study қортындыланды.Нәтижесінде сыныптағы әр түрлі деңгейдегі оқушылар бойынша өзгерістерді анықтап,мынадай қорытынды жасады.

Сабақтың нәтижесінде біз мынаны ұқтық. А деңгейіндегі оқушы барлық сұрақтарға жауап беріп, өзінің көшбасшылық қасиеттерін дамыта түсті.Топтық жұмыста өз идеясын ашық айтып, топ мүшелерін жұмысқа тартты.

В деңгейіндегі оқушы да топпен жұмыс кезінде оқулықтағы мәтінді талдап, сурет салып , өзін басқа қырынан таныла бастады. Көңіл күйі көтеріңкі болып жүрді.

С деңгейіндегі оқушы өз тапсырмасын орындап, қасындағы оқушымен диалогқа түсіп,топтық жұмыстарда қызығушылық таныта бастады.Бұл зерттеу жұмытары тек оқушының жаңа мүмкіндіктерін ашып қана қоймай ,сонымен қатар тәжірибе алмасу болды.4 сыныпта жүргізілген Lesson Study-ді қорытындылай келе, сабақ барысында оқушыға арналған өз бетімен жұмысты жетілдіруде оқушының деңгейі ескерілуі тиіс.Сабақта жаңа әдіс тәсілдермен жұмыс жасай отырып, қалыптастырушы бағалауды түрлендіріп , кері байланыс жүргізу әр мұғалімге міндет деп ойладым.ЕҢ бастысы , осы зерттеу нәтижесінде 4 сыныпта білімге деген оң өзгеріс байқалды. Бағдарламаның жеті модулін ықпалдастыра отырып, оқушылардың сұрақтарға толық жауап беруін, ойларын ашық айтуға үйреттім.Топтық жұмыс арқылы ойларын ортаға салып , талқылауға бағыттап, оқуға деген қызығушылығын арттырдым.Алдағы уақытта осындай жұмыстар жүргізе отырып, «с» дәрежесіндегі оқушыларды әлі де жұмыстар жасап «В» дәрежесіне жеткізуге, «В» дәрежесіндегі оқушыларды «А» дәрежесіне жеткізуге мақсат қойдым.

Өз бірлестігімде «Тиімді оқыту және оқу» курсы жайында бірлестік жетекшісімен жоспарлап, түйінді мәселелерді қамти отырып жоспарлап ,семинар өттім.Онда осы курстан алған теориялық білімдерімді негізге ала отырып бүгінгі таңдағы елеулі өзгерістерге тоқталдым.Әріптестерімді жаңарған қысқа мерзімді жоспарлау үлгісіндегі өзгерістермен таныстырдым.Менің осы семинарды өткізуім өзімнің түбегейлі өзгеруім болды.Семинар барысында әріптестерімнің қызығушылығын арттырып , сұрақтарына жауап бердім.

Мектептегі тәжірибе кезеңінде тізбектелген сабақтар топтамасында жеті модульді ықпалдастыруда біршама өзгерістер қамтылды.Мен өзімнің іс-тәжірибемді жүзеге асыру барысында әр түрлі әдіс-тәсілдер пайдаландым.Атап айтқанда «Миға шабуыл», Серпілген сауалдар» , «Сөздер банкісі», «Венн диаграммасы» , «Семантикалық карта» , «Тыңда .Тексер.Бағала» , «Су бетінде қалқу» , «Жедел сауал» , «Брифинг айдары» және кеңейтілген жеке тапсырмалар мен қалыптастырушы бағалаудың түрлерін қолдандым.Аталған әдістер оқушылар үшін қызықты болды .Атап айтсам «Миға шабуыл» әдісі оқушынының ойын қозғап, сабаққа деген қызығушылығын арттырады.Топпен жұмыста

1-топ Жыр бойынша сұрақтар құрастырды

2-топ.Жырда кездесетін әсірелеу сөздерді қатыстырып , сөйлем құрап жазды.

3-топ.Қамбар батырдың күш қуаты жолбарыстың күшінен басым,зор екенін дәлелдейтін жыр шумағын тауып жазды.

Кеңейтілген жеке тапсырма арқылы әр баланың ойлау деңгейінің қаншалықты дамығанын көре алдым.Кеңейтілген тапсырмада: .а тапсырма «Қамбар батыр» жырында баяндалатын оқиғаны өз сөзіңмен жаз

. в тапсырма Жырдағы көркем сөздерді, әсірелеп айтқан сөздерді тауып ,сызбаны толтыр.

С тапсырма «Қамбар батыр» жырына кешенді үлгімен сатылай талдау жаса атты айдарда берілді.Бұл тапсырмалар жеңілден күрделіге қарай жасалынған.