Салалас құрмалас сөйлемге арналған ашық сабақ

Сабақ жоспары №

Пәні: қазақ тілі

Сабақтың тақырыбы: Салалас құрмалас сөйлем. Көп компанентті салалас құрмалас сөйлем.

Білімділік: студенттерге салалас құрмалас сөйлемді,оның түрлеріне жалпы түсінік беру,

білім,білік,дағды қалыптастыру

Дамытушылық: студенттердің ой-өрісін,таным деңгейін,сабаққа деген қызығушылығын дамыту

Тәрбиелік: студенттерді Отансүйгіштікке,өз ойын еркін айтуға,әдептілікке,инабаттылыққа тәрбиелеу

Сабақтың түрі: білімді бекіту

Сабақтың әдісі: Баяндау,ой қозғау,сұрақ-жауап, талдау

Сабақтың көрнекілігі: оқулық,кеспе қағаздар,тірек сызбалар

Сабақтың барысы:

1.Ұйымдастыру кезеңі: Сәлемдесу, студенттерді түгелдеу,журналмен жұмыс,студенттердің назарын сабаққа аудару

Салалас құрмалас сөйлем-құрамындағы жай сөйлемдердің алғашқысы баяндауышы жағынан тиянақты тұлғада аяқталатын,өзара тең дәрежеде байланысатын құрмаластың түрі

3.Қарсылықты салалас-құрамындағы жай сөйлемдер іс-әрекеттің,оқиғаның жүзеге асуы немесе аспауына қарай бір-біріне қарама-қарсы қойылатын,тең дәрежеде байланысқан құрмалас сөйлем түрі.бірақ,дегенмен,әйтсе де,десе де, сонда да,алайда шылауларымен байланысадыАлмас пен Бекжан көл жағасына дейін жүгірді,бірақ Санжар кетіп қалыпты.

1.Мезгілдес салалас-сөйлем құрамындағы жай сөйлемдер бір мезгілде немесе бір-біріне жалғаса болған іс-әрекеттерді,жай –күйін баяндайды. Да,де,және,әрі шылау-р арқ жас-ы. Жастар бөлек әңгімелесіп отыр екен,мен де соларға қосылдым.

2.Себептес салалас-құрмалас құрамындағы сөйлемдердің бірінде іс-әрекеттің себебі,екіншісінде нәтижесі баяндалатын,тең дәрежеде байланысқан сөйлем түрі.Ол сондықтан,сол себепті,өйткені,себебі шылауларымен байланысады.Үлкендер қатты қорыққан болуы керек,себебі үйдегілер дауыстарын шығара алмай жаншылып,егіліп жылайды.

6.Талғаулы салалас-құрмалас сөйлем құрамындағы тең дәрежеде байланысқан екі сөйлем-ң бірі екіншісіне талғау,таңдау мағынасанда болатын салалас құрмалас сөйлем.Ол немесе,не,яки,болмас,не болмаса,әлде,мейлі, құй жалғаулықтарымен бай-ы.Өлеңді не Ермек өзі айтсын,немесе бәріміз айтайық.

4.Шартты салалас-құрамындағы тең дәрежеде байланысқан сөйлемдердің алғашқысы кейінгісінің шарты болып келетін салалас.Әйтпесе шылау арқ бай-ы.

Саятты ертіп келейін,әйтпесе өзіңіз айтарсыз.

5.Салыстырмалы салалас-құрмалас сөйлем құрамындағы жай сөйлемдер бір-бірімен салыстырыла айтылатын,тең дәрежеде байланысқан салалас құрмалас сөйлем түрі.Ол да,де ал шылаулары арқ жас. Да,де,ал шылау-р арқ жас-ы. .Айман сұңғақ бойлы,кішірек көзді қыз,ал Нұрсұлу болса,орта бойлы бота көзді қыз.

8.Түсіндірмелі салалас-құрамындағы жай сөйлемдер арасындағы мағына бірін-бірі түсіндіру мәнінде болатын,тең дәрежеде байланысқан салалас құрмалас.Сол,сондай,сонша,мынадай,осы сөздерімен байланысады.Мынадай ұсыныс болуы да мүмкін:үйірме жұмысына тек үздіктер тартылсын.

7.Кезектес салалас- іс-әрекет,оқиғаның жүзеге асуы кезектесіп келетін,тең дәрежеде байланысқан құрмалас салалас түрі.Ол бірде,біресе,кейде шылаулар арқ бай-+ы.Кейде тамақты біз дайындаймыз,кейде олар әзірлейді.