Сәлем саған, алтын күз тақырыбындағы тәрбие сағаты

«Бекітемін»

ҚББП:_____________ С.Жантілеуов

Жасыл,сары,қызыл шам,

көшеде тұр бағдаршам

Бөлме жетекші: Б,Жантилеуова

2019 – 2020 оқу жылы

Тақырыбы: Сәлем саған,Алтын күз

Мақсаты: Тәрбиеленушілерге мезгілдер туралы түсініктерін кеңейтіп, әр мезгілдің ерекшеліктерін бақылату. Тәрбиеленушілердің ойлау қабілетін, тілдерін дамыту. Табиғатты аялауға, әсемдікті көре білуге, еңбек сүйгіштікке тәрбиелеу.Тәрбиеші: Баршаңызды Алтын күз «Білім»мерекесімен құттықтаймын. Биыл жылдың Арайлы Алтын күзі отбасыларыңызға береке, құт, ырыс әкелсін!Уа, халайық дархан далам, табиғатымЖаны жайсаң тал мүсін арумысың.Алтын күзім жарқын күзім келіпті,Алмақ болып бар халқымның алғысын!Берекелі Алтын күз мезгілі келді Елімізде молшылық болсын! Жалғыз келмей өзімен бірге Қыркүйек, Қазан, Қараша атты айларды да ала келді.Құндыз ҚыркүйекЖапырақтар сарғайғанСыбдыр - сыбдыр түседіСыңғырлайды қоңырауларҚыркүйек айындаСағынышпен біз барамызӨнер білім тойына.Қазан ҚасымханКүздің қазан айындаАлма, алмұрт піседіЖапырақтар сарғайыпСыбдыр - сыбдыр түседі.Қараша АқниетҚараша айы жасай берБар өмірдің белесіАдамзатқа бақ бергенОн екі айдың төресі.І. Көкөністер таласы (ертегі оқу)Қатысатындар:Жуа,Қызанақ,Қияр,Қызылша,Сәбіз,Капуста,КартопҚияр менен қызанақЖанжалдасып бір күніКөкөністер арасындаТуғызыпты күңкілдіКөкөністер:Арамызда біздіңЕң қадірлі кім?Адамзатқа пайдалыҚажеттіміз кім?(осы кезд

Алғыс саған алтын күзБір уыс дән шаштық таҚап - қап бидай алдық біз.Дәнді – дақылдар сендергеде рахмет, Рахмет балалар өнеріңеУақыт өтпес тірліксізБақыт келмес бірліксізТалмай еңбек етіңдерСабақтарды жақсы оқыпҚыстан аман өтіңдер!

Қорытынды: Берекелі бақ дәулетАрта түссін тойланыпАлтын күздің сыйы - жемістерден де дәм тататын кез келген сияқты. «Сау болыңыздар!» дей отырып, күз берекелі, астықты болсын демекпіз.Бүгінгі бөлме сағатымызды аяқтаймыз (Күз мезгілі туралы сурет салу)

Тақырыбы: Менің Отаным - Қазақстан!

Мақсаты: Отан туралы білімдерін назарға ала отырып, Отанымыз – Қазақстан Республикасы туралы не білетіндігін саралау, алған мәліметтер бойынша білімдерін бекіту.Балалардың Отан, Қазақстан, туған жер туралы түсініктерін кеңейту.Отанды сүюге, еліміздің рәміздерін қастерлеуге, туған еліне деген сүйіспеншілігін аттыру.Оқушыларды елін, жерін сүюге, байлығын қорғауға, өз елінің патриоты болуға тәрбиелеу. Түрі: Бөлме сағаты Әдісі: топтық жұмыс, сұрақ - жауап, пікірталас Көрнекіліктері: жалауша, суреттер, Барысы: І. Ұйымдастыру кезеңі. - Кәне балалар Отан деген не? - Адамның туып өскен жері, туған - туысқандары, біз тұратын атамекен. - Балалар біздің отанымыз қалай аталады? - Біздің - Отанымыз Қазақстан. - Ендеше, бүгінгі тәрбие сағатымыз «Менің Отаным - Қазақстан» деп аталады. ІІ. Негізгі бөлім. Оқушыларды 3 - топқа бөлу. Әр қатарға қиылған қағазды тарату. Шыққан суреттен әр топтың аты шығады. 1 - топ: Туған жер 2 - топ: Отан 3 - топ: Атамекен (Өлең, мақал - мәтел айтқан топқа текшеден беріп отырамын. Көп текше жинаған топ жеңіске жетеді.) Қойылатын сұрақтарға назар аудару. Дұрыс жауап берген топ өзінің қоржынына ұпай жинайды. 20 – ҚР тәуелсіздігін қай жылы алды? 20 – Еліміздің бас қаласы

Тақырыбы: Туған тілім – айбынымМақсаты: .Оқушыларды өз ана тілінің қадір-қасиетін біліп, өз ана тілінің көркемдігін сезініп, сөз құдіретін түсініп, оның адам өміріндегі маңызын ұғуға үйрету.Тіл әуезділігін, көркемдігін, байлығын, шешендігін көрсететін нақыл сөздер, мақал-мәтелдер арқылы оқушы дүниетанымын, ой өрісін дамыту.Тіл тазалығын сақтау, мәдениетті сөйлеу, шешендік өнерді оқушы бойына сіңіре отыра, ана тіліне сүйіспеншілігін қалыптастыру, мемлекеттік тіл мәртебесін көтеруге атсалысуға шақыру.Көрнекілігі: тілге қатысты қанатты сөздер, кластер, шарлар Ұйымдастыру кезеңі

Біз әдепті баламыз,Біз ерекше боламыз,Қонақтарды көргенде,Сәлеметсіздер ме! – депСәлемдесіп аламыз.

Кіріспе бөлімі Қазақстанда 130-дан астам ұлт өкілдері тұрып жатыр. Елордамыз – Астана қаласы.Бүгінгі Астана – Қазақстан тарихи жеңістерінің белгісі. Ана тілі - адам болып жаралғаннан бері жан дүниесінің айнасы, өсіп - өніп, түрлене беретін, мәңгі құламайтын бәйтерегі. Ана тілі жүректінің терең сырларын, халық тарихының барлық кезеңдерін, жанның барлық толқындарын ұрпақтан - ұрпаққа сақтап отыратын қазына, - демекші. Тіл мерекесіне орай «Туған тілім -айбыным» атты бөлме сағатын өтеді..Тіл мерекесі құтты болсын!Қазақ тілі аса бай, икемді тіл. Қалай исең, солай иіле береді. Орамын, бұрымын тауып, қисынын, орайын келтіріп пайдалансаң, бұл тілмен сурет салуға, тас қашап, ағаш, текемет оюға болады - ау. Бұл тілден май тамады десе де сыяр. Халықтың тіліне жырына құлақ салсаң, небір алуа - шекер балдай татитын нәріне, әріне әсте тоймайсың. Ғашықпын қазақ тіліне...1 оқушы: Б. Мажитовтың «Намыс» әңгімесінен үзінді оқу.Бір күні Мұрат пен Абзал екеуі орысша сөйлесіп жатқанын әкесі көреді.- Мой брат учится на англиском языке. Он будущий дипломат.- Я тоже буду диплматом. И буду знать все языки мира.Осы сөзді естігесін кешке қарай Абзалды шақырып:- Абзал айтшы сен кімнің баласысың? – деп сұрады-

12-оқушы: Туған тілім – тірлігімнің айғағы Тілім барда айтылар сөз ойдағы Өссе тілім мен де бірге өшемін Өшсе тілі мен де бірге өшемін.

. Ойын «Ұйқасын тап» Мақал-мәтелдер1. Бас кеспек болса да, ..... (тіл кеспек жоқ)2. Ана сүті бой өсіреді, (ана тілі ой өсіреді).3. Тілмен байланған ...( тіспен шешілмес).4. Тіл тас жарады,... ( тас жармаса бас жарады)5. Жақсы сөз... (жарым ырыс)6.Тіл - адам ойының ... (айнасы)7. Тіл қылыштан... (өткір)8.Ойнап сөйлесең де... (ойлап сөйле)10. Тисе терекке, тимесе ... (бұтаққа)11. Айтылған сөз, ... оқпен тең (атылған)12. Бал тамған тілден ... тамар (у)13. Көп сөз - ... (бос сөз)14. Көп сөз - күміс, аз сөз - ... (алтын)15. Жеті жұрттың тілін біл,...(жеті түрлі ілім біл)16.Таза сөйлеу – биік ... (мәдениеттілік)17. Жақсы байқап сөйлер...(жаман шайқап сөйлер)18.Көре-көре көсем боларсың...(сөйлей-сөйлей шешен боларсың) Қорытынды Жақсылыққа құмармыз,Жақсы адам боп шығамыз.Таза сәби жүректен,Қабылдаңыз мың алғыс!Бізді жақтап отырғанСіздерге де мың алғыс!Байлық татулық бірлік баба тілі Ынтымақ ТІЛ қазына Мемлекеттік тіл қазақ тілі ана тілі дала тіліОсымен «Туған тілім - айбыным» атты бөлме сағатымыз аяқталдыКөп рахмет!

Тақырыбы: «Сәлем беру-әдептілік бастауы»

Мақсаты: Әдептілік ережесін ұғындыру,өз бойына адамгершілік қасиеттерді

қабылдай білуге тәрбиелеу

Кіріспе

Амандасу (Сәлемдесу) - инабаттылық пен әдепке қатысты қатынас нормасы. Байырғы қазақ дәстүрі амандасулардың әлеуметтік тегінен, байлығынан және жалпы өмірдегі алатын орнынан белгі беретін болған. Ертеде хан немесе ірі сұлтандарға төменгі таптағы адам екі қолын кеудесіне қойып және төмен қарай иілмесе, оларға жақындай алмаған. Ал егер ол қайырым ретінде оған қолын созса, онда ол бір тізерлеп жерге отырып, оның қолын екі қолымен қысады. Әлеуметтік дәрежесі орташа адам өзінің әміршісіне қолын кеудесіне қыспай, бірақ, басын иіп келген. Хан немесе күшті әмірші, өзінің қарауындағылардың сәлеміне жауап ретінде оның иығына қолын қойып, сыйластығы болса қолын қысып амандасатын болған. Егер ханды жолай кезіктірсе, онда жолда тоқтап тұрып, оның өтіп кетуін күтуі керек, әрі басын иіп, қолын кеудесіне қойып дауыстап сәлем беруі шарт. Қараша халық өкілі сұлтандарға сәлемдескенде тізесін бүгіп көбіне «Алдияр тақсыр!» деп сәлем берген. Билігі жоқ төрелер мен сұлтандардың сыртынан болса да ізеттілік көрсету өз дәрежесінде болмағанымен, әмірі күштілер алдында ізеттілік шаралары қатаң сақталды.

Дәрежесі тең, бірақ, жақын таныс емес адамдар бір-бірінің бір қолын алып қана амандасқан; ал таныстар (ер адамдар) бір-біріне екі қолдарын береді және сонан соң, екі жаққа алма кезек иық тірестіріп құшақтасады немесе керісінше бір-бірін кеуделеріне қысып құшақтайды. Мұндай қимылдар кездесу кезінде жасалады. Әйелдер де кездескенде жалпы қабылданған әдетті сақтаулары тиіс. Әлеуметтік жағдайлары тең әйелдер кезіккенде қол алыспайды (еш уақытта сүйіспейді), тек бірі екіншісіне жәй ғана иіледі. Егер аға сұлтанның әйелдерімен қарапайым әйелдер кезігіп қалса, қарапайым әйелдер жанарларын төмен түсіріп, ізет көрсетіп иіледі. Бірақ, ханша немесе белгілі сұлтан әйелін кездестіргенде қараша өкілі жанарын төмен түсіріп, иіліп, бетін сипап сәлемдесуі керек. Жас әйел жасы үлкен туыстарының алдында бір тізесін бүгіп, иіліп сәлем салады.

Қазақтар бір-бірімен жолыққанда бір-бірімен мал-жан аман ба? - деп сұрасқан. Мал аман ба? - деп сұрауы олардың тұрмыс-тіршілігі күнкөріс өзегі, шаруашылық қатынастарының негізгі құралы саналған төрт түлікпен тікелей қатысты болуына байланысты малды және отбасы туралы жөн сұрасу қалыптасқан нормаға айналған. Осылай сәлемдескенінен кейін ризашылықпен кішіден: «Мал-жаның аман ба?», - деп сәлем береді. Оған қалыптасқан дағдылы жауап: «Құдайға шүкір, өзіңіздің мал-жаныңыз аман ба?» — деп жауап береді. Қазақ «Жақсы сөз, жарым ырыс», деп ырымдап, әрқашанда «жақсы» деген. Ерлер арасында мұндай амандасу сөздер әйелдерге қатысты қолданылмайды, оларға тек «Сәлеметсіз бе?», — деп амандасады. Далада бір топ қазақтар екіншісімен ат үстінде кездесіп қалса, «Ассалаумағалейкүм» деп, оң қолын созып амандасып, сол қолын амандасушының оң иығына қояды. «Уағалейкүмсалам» деп аманын қабыл алып, қол алысады. Қазақтар қонаққа барғанда, киіз үйдің жанына жақындағанда аттан түседі, ал үй иесі қолғанат ересек балалары қарсы алып, аман-саулық сұрайды. Осы кезде әйел адамдар үй-ішін реттеп, кілем-сырмақтарын төр көрпешелерін төсейді. Келген мейманның өзі киіз үйге енгенде «Ассалаумағалейкүм» деп жалпыға сәлем б

Жаман ырым болып саналғандықтан, ауылға алыстан атпен шауып келуге болмайды. Ауылға қонақ келгенде міндетті түрде аяңдап келіп, үй сыртына жақындағанда «сөйлес» деп дауыстайды. Үш қайталаудан кейін жауап болмауы қонақты қабыл алмағандығын білдіреді. Үй иесі немесе үй иесінің әйеліне қонақ «құдайы қонақ» деп жауап береді. Бұдан кейін үй иесінің шақыруымен үйге кіреді және келген қонақ әйел болса үйдің сол жағына, еркек болса оң жағына отырады. Егер, үй иесі өз қонағынан жасы үлкен болса, онда бірінші болып: «Амансыз ба?» деп сәлемдеседі, қонақ сұрағына жауап беріп, үй иесінен «Мал-жаныңыз аман ба?» деп сұрайды. Содан соң қонақ үйде отырғандардың барлығын аралап шығады. Ал әйел адамдарға жұмсағырақ: «Есенсіз бе?» - дейді, бұл «Деніңіз сау ма?» - дегенді білдіреді. Ал қыздарға айтқанда; «Қарағым», «шырағым» - деген сөздерді қосады.

Ұзақ уақыт көріспеген жандар немесе ұзақ сапардан келген адамның амандығымен қоса, жөншілігін сұрап, егжей-тегжейлі сұрасады. Алыстан келген адамға «алыстан алты жасар бала келсе, алпыстағы адам барып сәлем береді» деген ереже бар. Дегенмен, жасы мен жолы үлкен адамдарға сапардан келген адам өзі әдейілеп барып, сәлем беруі тиіс. Мұндай ізеттіліктің бірі сол әулеттің ертеден келе жатқан қара шаңырағына соғу міндет

Қорытынды:

Түркі тілдеріндегі сәлемдес әмбебап сипатымен ерекшеленеді. Сәлемдесу коммуникемдері социумдардың барлық қабаттарында қолданыла отырып, адамдар арасындағы туыстық қатынасты білдіруде маңызды роль атқарады. Бұл үлкен мен кішінің, қатар-құрбының арасындағы тығыз қарым-қатынас сипаты арқылы ажыратылады. Әр түрлі сатыдағы мәдениет өкілдері болғанымен, түркі халықтарының сәлемдесу мәнерінде ортақ жайттар көп. Сәлемдесуде қолданылатын ортақ тілдік бірліктермен бірге айырмашылықтардың да болуы мүмкін.

Тақырыбы: Ұстаз - ұлы тұлғаМақсаты: Білім беру, білімді қалыптастыру. Оқушыларды білімнен хабардар етіп қана қомай, оларға тың мәліметтер, беріп білімді қалыптастыру. Еріктілікті дамыту, қабілеттілік пен белсенділік, танымдық қиыншылықты жеңуге тырысу.Балаларды адамгершілікке, әдептілікке…